Mark IV - najliczniej produkowany brytyjski czołg z I wojny światowej - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Paź 19, 2016 in 1 wojna światowa |

Mark IV – najliczniej produkowany brytyjski czołg z I wojny światowej

Mark IV – najliczniej produkowany brytyjski czołg z I wojny światowej

Witaj ponownie. Ostatnim razem opisywałem brytyjskiego Mark I – pierwszy czołg walczący na froncie. Dziś  przyszedł czas na jego następcę, którym był Mark IV. Był on najpopularniejszym brytyjskim czołgiem okresu I wojny światowej. Zapraszam do lektury…

Mark IV - najpopularniejszy czołg brytyjski z I wojny światowej

Mark IV – najpopularniejszy czołg brytyjski z I wojny światowej. Wyprodukowano 1220 maszyn tego typu. zdj. en.wikipedia.org

 

Mark IV – dlaczego powstał?

Gdy Brytyjczycy zbudowali Mark I i wypróbowali go w warunkach wojennych i byli całkiem zadowoleni. Ich głównodowodzący w Europie, gen. Dauglas Haig polecił nawet zbudowanie dalszych 1 000 egzemplarzy tej nowej broni.

Jednak Brytyjczycy zdawali też sobie sprawę z wielu wad, jakie miał ich czołg Mark I. Przede wszystkim chodziło o koszmarne warunki pracy wewnątrz maszyny, za słaby pancerz, trudne kierowanie pojazdem itd. Dlatego też zdecydowali się na projektowanie nowych modeli, opartych o swego protoplastę. Miały one być pozbawione wad pierwszej konstrukcji.

O ile Mark II i Mark III były maszynami tworzonymi głównie do celów szkoleniowych, o tyle już omawiany tutaj Mark IV miał być już używany na froncie…

 

Mark IV – zmiany w porównaniu do poprzednika

Kolejnym polepszeniem była modyfikacja silnika. Dzięki zastosowaniu aluminiowych tłoków i nowemu gaźnikowi, podniesiono stopień sprężania z 4.2:1 do 4.75:1. Spowodowało to wzrost mocy silnika ze 105 KM do 125 KM. Nie przełożyło się jednak na poprawę osiągów całego pojazdu, gdyż zwiększyła się też jego masa.

Usunięcie tylnego ogona sterującego maszyną zaoszczędziło trochę miejsca. Wstawiono tam jeden zbiornik paliwa o pojemności 318 litrów, zamiast dwóch zbiorników z przodu kadłuba. Za dostarczanie paliwa do silnika odpowiadał teraz nowy próżniowy układ Autovac, który był skuteczniejszy niż  opieranie się na siłach grawitacji.

Najbardziej widocznym z zewnątrz elementem, który Brytyjczycy zmienili w swoim nowym czołgu było uzbrojenie i wielkość sponsonów. Zamiast długich luf zastosowano krótsze, dzięki czemu zniwelowano możliwość uszkodzeń dział przez przeszkody terenowe i wkradanie się błota. Także sponsony zostały zmniejszone, a te z „żeńskich” modeli miały dole szerokie włazy, mające na celu poprawę ewakuacji załogi.

Mark IV w Belgijskim Królewskim Museum Armii, Bruksela

Czołgi Mark IV miały znacznie poprawiony komfort pracy dla załogi, dzieki zastosowaniu tłumika w silniku i układu wydechowego. zdj. Paul Hermanns nl.wikipedia.org CC-BY-SA 3.0

 

Mark IV – poprawa warunków pracy

Przede wszystkim Mark IV miał wstawiony tłumik w silniku, co znacznie niwelowało ogromny hałas wewnątrz pojazdu. Także dla poprawy warunków pracy dodano układ wydechowy w postaci pojedynczej rury w suficie. Zniwelowało to ilość trujących spalin wewnątrz pojazdu. Zmniejszyło też jego wykrywalność w dzień i w nocy. Mark I emitował duże chmury dymu w dzień i czerwoną poświatę w nocy, przez co łatwo go było namierzyć artylerzystom. Układ wydechowy zniwelował ten problem.

Nie zdążono niestety poprawić sterowania pojazdem i nadal musiało się tym zajmować czterech ludzi z załogi. Co prawda była już wtedy dostępna wiedza, jak naprawić ten problem, ale brytyjscy dowódcy nie chcieli opóźniać produkcji nowej maszyny. Była ona i tak o 2 miesiące spóźniona.

 

Mark IV – opis konstrukcji

MARK IV – KADŁUB

zbudowano z hartowanych płyt pancernych, połączonych ze stalowym szkieletem za pomocą nitowania. Grubość pancerza wynosiła od 6 do 14 mm, co nie było wystarczającą ochroną przed pociskami artyleryjskimi czy bronią maszynową. Świetnie za to sprawdzało się przed bronią małokalibrową piechoty czy przed moździerzami. Wymiary czołgu to: długość – 8,06 m; szerokość – 4,12 m i wysokość – 2,49 m. Masa bojowa czołgu Mark I wynosiła 29 ton.

 

MARK IV – PODWOZIE

Każda gąsienica rozciągnięta była na dwóch kołach zębatych, jednym z przodu oraz jednym z tyłu. Dzięki temu unikano nadmiernego napinania się gąsek. Tylko 8 z 90 ogniw dotykało gruntu, co pozwalało łatwiej napędzać maszynę, ale gorzej było ze zmianą kierunku jazdy – mniejszy nacisk na podłoże źle wpływał na manewrowanie.

 

MARK IV – NAPĘD

stanowił zmodyfikowany 6-cylindrowy silnik gaźnikowy Daimler o mocy 125 KM. Do jego uruchomienia potrzeba było aż czterech żołnierzy. Napęd był przekazywany do silnika za pomocą trzech skrzyni przekładniowych – jedna służyła do zmiany szybkości, dwie pozostałe do wykonywania skrętów. Sposób kierowania pojazdem był bardzo skomplikowany i trzeba było do niego nawet czterech żołnierzy. Czołg mógł rozwijać prędkość maksymalną do 6,5 km/h w terenie i miał zasięg jazdy 56 kilometrów. Zapas paliwa wynosił 318 litrów. Do polepszenia wtrysku paliwa zastosowano nowy próżniowy układ Autovac, który był skuteczniejszy niż  opieranie się na siłach grawitacji.

 

MARK IV – UZBROJENIE

w wersji „męskiej” składało się z 2 dział kalibru 57 mm i 3 karabinów maszynowych Hotchkiss kal. 7,7 mm. Działa były umieszczone pojedynczo po bokach czołgu, w specjalnych sponsonach. Z kolei jeden kar. maszynowy był umieszczony z przodu kadłuba, a dwa były także w sponsonach. Zapas amunicji do dział wynosił 334 pociski i 10 000-15 000 szt. amunicji do km.

Wersja „żeńska” czołgu Mark IV była uzbrojona w 5 karabinów maszynowych Hotchkiss kal. 7,7 mm. Były umieszczone tak samo jak w wersji „męskiej”, tylko zamiast dział były km. Zapas amunicji do km wynosił 24.320 pocisków.

Mark IV

Nie zdążono zmienić sterowania i dalej musiało się tym zajmować aż cztererch ludzi. zdj. commons.wikimedia.org

 

MARK IV – ZAŁOGA

składała się z 8 osób: kierowcy, dwóch artylerzystów (w wersji żeńskiej zastępowali ich dwaj dodatkowi strzelcy), dwóch strzelców km, dwóch mechaników i dowódca. Kierowca i dowódca siedzieli z przodu kadłuba i obserwowali teren przez małe peryskopy lub szczeliny obserwacyjne, które jednak były dosyć wrażliwe na ostrzał przeciwnika.

Załoga czołgu Mark IV miała znacznie polepszone warunki pracy dzięki zmniejszonemu poziomowi hałasu (zastosowanie tłumika w silniku), zmniejszeniu trujących spalin (zamontowany układ wydechowy).

 

Mark IV – dane techniczno-taktyczne

Produkcja lata 1917-18
Ilość 1220
Załoga 8 osób
Masa 29 ton („męski”) lub 27, 4 tony („żeński”)
Wymiary dł. 8,06 m ; szer. 4,12 m ; wys. 2,49 m
Napęd 6-cylindrowy silnik gaźnikowy Daimler o mocy 125 KM
Prędkość maks. 6-6,5 km/h
Zasięg 56 km
Uzbrojenie 2 działa 6-funtowe QF kal. 57 mm + 3 km Hotchkiss kal. 7,7 mm („męski”)

5 km Hotchkiss kal. 7,7 mm („żeński”)

Pancerz 6-12 (14) mm

To wszystko na dziś, jeżeli chodzi o brytyjski czołg Mark IV. W następnym wpisie dowiesz się, jak przebiegały walki z jego udziałem.

 

Pozdrawiam i do zobaczenia w następnym wpisie

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.

Komentarze

Więcej w 1 wojna światowa
Czołgi I wojny światowej

WIELKA BRYTANIA Little Willie Mark I męski Mark II Mark III Mark IV Mark A "Whippet"   FRANCJA Schneider C.A.1...

Zamknij