Panzer 35 (t) na polu walki w II wojnie światowej - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Paź 24, 2016 in III Rzesza |

Panzer 35 (t) na polu walki w II wojnie światowej

Panzer 35 (t) na polu walki w II wojnie światowej

Witaj w kolejnym artykule  o niemieckim czołgu lekkim Panzer 35 (t). Poprzednio pisałem o konstrukcji i danych techniczno-taktycznych czechosłowackiego czołgu lekkiego LT vz. 35. Dziś dowiesz się więcej o jego udziale w II wojnie światowej, w kampanii wrześniowej, francuskiej, ofensywie na Bałkanach i operacji Barbarrossa. Zapraszam Cię do lektury….

Panzer 35 (t)

Po zajęciu Czech i Moraw Niemcy przejęli łącznie 244 czołgów LT vz. 35. Po próbach na poligonie, okazały się pojazdami o wysokich walorach bojowych. Oznaczono je jako Panzer 35 (t) i uzbrojono w nie 1. Dywizję Lekką

 

Panzer 35 (t) w czechosłowackiej armii (jeszcze jako LT vz. 35)

W okresie między wojnami światowymi Czechosłowacja dysponowała czterema pułkami pancernymi. Najsilniejszy z nich był 1. Pułk, który miał 3 bataliony czołgów i dwa bataliony samochodów pancernych.

Na bazie tych pułków powstały 4 dywizje szybkie o organizacji i wartości bojowej zbliżone do francuskich Lekkich Dywizji Zmechanizowanych (DLM). 1. Dywizja Szybka miała być budowana w Pradze, 2. Dywizja w Brnie, 3. Dywizja w Nowych Zamkach na Słowacji a 4. Dywizja w Pardubicach.

Podczas mobilizacji w 1938 roku czołgi LT vz. 35 rozesłano do poszczególnych dywizji. Jednak zamiast dwóch batalionów i samodzielnej kompanii czołgów, w każdej dywizji był tylko jeden batalion z 53 czołgami LT vz. 35 lub 34 (zamiast 114 czołgów)

We wrześniu i październiku 1938 roku czołgi LT vz. 35 ochraniały czechosłowacką granicę w Sudetach przed atakiem niemieckich dywersantów. Po ustanowieniu traktatu monachijskiego ściągnięto je znowu do swoich garnizonów. W czasie konfrontacji między Słowacją a Węgrami w marcu 1939 roku, ci pierwsi stracili 2 czołgi LT vz. 35. Jeden został zlikwidowany przez węgierskie działo przeciwpancerne, a drugi został uszkodzony i pozostał w Michalovicach. Oba zostały wyremontowane i służyły w 1943 roku do szkolenia węgierskich pancerniaków.

Zobaczmy, gdzie wylądowały czechosłowackie czołgi lekkie Panzer 35 (t) po zajęciu tego państwa przez III Rzeszę…

 

Panzer 35 (t) – organizacja w niemieckich jednostkach

Po zajęciu Czech i Moraw w marcu 1939 roku Niemcy przejęli łącznie 244 czołgów LT vz. 35, 79 maszyn przejęła Słowacja. Po próbach na poligonie, czechosłowackie czołgi okazały się pojazdami o wysokich walorach bojowych i zostały pod koniec kwietnia wysłane do III Rzeszy. Oznaczono je jako Panzer 35 (t) – gdzie „t” oznacza Tschesich, czeski.

Po krótkim pobycie w Dreźnie, latem 1939 roku w Panzer 35 (t) uzbrojono 1. Dywizję Lekką gen. Wilhelma von Loepera, posiadającą 229 czołgów, z czego 112 to były właśnie maszyny czechosłowackie. Panzer 35 (t) były skupione w jej 11. Pułku Pancernym, który składał się z trzech batalionów (1., 2. i 65.).

Każdy batalion składał się z:

  • kompanii dowodzenia batalionu – pluton 5 czołgów Panzer 35 (t)
  • I kompanii lekkiej – 2x Panzer 35 (t) w dowództwie kompanii + 3 plutony (każdy po 5 czołgów Panzer 35 (t))
  • II kompanii – tak samo jak pierwsza czyli 17 czołgów

Razem w batalionie było 39 czechosłowackich czołgów lekkich. Oprócz tego w dywizji znajdowały się pojedyncze czołgi Panzer 35 (t) na uzbrojeniu innych pododdziałów. W pułkowym plutonie łączności był jeden Pz 35 (t) i dwa czołgi dowodzenia PzBfWg 35 (t) w dwóch sekcjach radiowych, do tego w każdym batalionie był pluton łączności, w którym było po jednym czołgu Pz 35 (t) i PzBfWg 35 (t).

Podczas kampanii wrześniowej w dywizji były tylko czołgi bojowe, których głównym zadaniem była walka – Niemcy nie zdążyli przebudować czołgów na wozy dowodzenia.. Dopiero od 1940 roku zaczęto używać czołgów dowodzenia PzBfWg 35 (t).

A teraz przejdźmy do walk czołgów Panzer 35 (t) w kampanii wrześniowej…

 

Panzer 35 (t) na froncie w Polsce w 1939 roku

Panzer 35 (t) w Polsce 1939 rok

Ogółem w czasie kampanii wrześniowej 1 Dywizja Lekka straciła 22 oficerów, 37 podoficerów i 165 szeregowych. Straty w sprzęcie pancernym to 11 zniszczonych czołgów Panzer 35 (t), z czego 8 udało się później wyremontować.

1 września czołgi Panzer 35 (t) z 1. batalionu wspomagały atak 4 Pułku Kawalerii na Wieluń. Niemcy przełamali polską obronę dopiero dzięki pomocy bombowców nurkujących Ju-87, które dokonały silnego bombardowania lotniczego. 3 września czołgi walczyły pod Rychlicami i Konopnicą w celu uchwycenia przyczółków na Warcie, w których z dobrej strony pokazał się 2. batalion 11. Pułku. W czasie przeprawy przez rzekę dywizja poniosła spore straty od celnie strzelającej polskiej ciężkiej artylerii.

Potem Niemcy atakowali w kierunku kolejnej rzeki, Widawki, gdzie walki trwały pod wsiami Zamocz i Widawa. 6 września wydzielona grupa bojowa „von Ravenstein” zaczęła pościg przez Częstochowę i Końskie za wycofującymi się za Wisłę Polakami. 8 września na przedpolach Radomia doszło do bitwy między czołgami Panzer 35 (t) a polskimi tankietkami i samochodami pancernymi z Wileńskiej Brygady Kawalerii. Podczas ciężkich walk koło Starej Wsi, duże straty zadały plutonowi ppor. Behtke bardzo celnie strzelające polskie działa przeciwpancerne.

14 września 1 Dywizja Lekka dołączyła do XV Korpusu Lekkiego, który wysłano do zatrzymania polskich ataków nad Bzurą. Po dołączeniu do 31 Dywizji Piechoty pod Grodziskiem Mazowieckim, czołgi ochraniały południowy skraj Puszczy Kampinoskiej i szosę Warszawa-Modlin. 18 września w zasadzce Niemcy stracili 3 czołgi Panzer 35 (t), zniszczone przez polskie armaty przeciwpancerne i jeden TKS z działkiem kal. 20 mm.

19 września czołgi z 1 Dywizji Lekkiej walczyły pod Łubiankami, a jej 65 Batalion Pancerny nacierał w okolicach Truskawia i Izabelina. W tym dniu Niemcy stracili 3 maszyny. 2 batalion wspierał atak na Lipków, a 21 września cała dywizja nacierała na Wólkę Węglową.

Od 23 września czołgi Panzer 35 (t) były skoncentrowane w rejonie Góra Kalwaria-Grójec, skąd 12 października zaczęto ją przetransportowywać do Niemiec. Ogółem w czasie kampanii wrześniowej 1 Dywizja Lekka straciła 22 oficerów, 37 podoficerów i 165 szeregowych. Straty w sprzęcie pancernym to 11 zniszczonych czołgów Panzer 35 (t), z czego 8 udało się później wyremontować.

Porównaj to z działaniami na Zachodzie…

 

Panzer 35 (t)  kampanii francuskiej – 1940 rok

Po zakończeniu działań wojennych w Polsce zaczęto przeformowywanie dywizji szybkich na dywizje pancerne. Okazało się bowiem, że miały one za słabą wartość bojową i ciężko było im pokonać polskie jednostki piechoty, które były przecież dużo słabiej uzbrojone. Z 1 Dywizji Lekkiej sformowano więc 18 października 1939 roku 6 Dywizję Pancerną, która wiosną następnego roku prowadziła intensywne szkolenie na poligonach. Dalej była ona wyposażona w czechosłowackie czołgi lekkie Panzerkampfwagen 35 (t).

W czasie kampanii francuskiej 6 Dywizja Pancerna walczyła w ramach XLI Korpusu Pancernego generała Reinhardta. Jej dowódcą był w tym czasie generał major Werner Kempf. W pierwszym dniu niemieckiej inwazji na Zachodzie czołgi z 6 DPanc osiągnęły Rulles w Belgii. Dwa dni później – 12 maja 1940 roku – Panzer 35 (t) przekroczyły granicę francuską. Po pokonaniu Linii Maginota pod Motherme, kiedy to czołgistów wsparła artyleria i lotnictwo, 15 maja przekroczono Mozę.

Kolejnego dnia Niemcy sforsowali kolejną rzekę, Oise koło Guise, i opanowali Hirson. W tamtym właśnie terenie doszło do bitwy z francuskimi czołgami. Szybko okazało się, że działka kal. 37 mm, w jakie były uzbrojone czechosłowackie maszyny, nadają się do niszczenia jedynie lekkich francuskich czołgów tj. Renault R-35 i Hotchkiss H-35. Natomiast cięższe czołgi Char B1 bis i Char D2 były lepiej opancerzone i były poza zasięgiem niemieckich czołgistów.

Panzer 35 (t) we Francji w 1940 roku

Czołgom Panzer 35 (t) udało się zniszczyć około 60 czołgów przeciwnika, 5 samochodów pancernych, 10 armat, 11 dział przeciwpancernych, 8 ciągników artyleryjskich, 34 samochody osobowe i 233 ciężarowych.
W czasie kampanii francuskiej, Niemcy stracili 15 czołgów Panzer 35 (t), z czego 12 udało im się potem wyremontować

 

Pod Mondicourt czołgi Panzer 35 (t) starły się z brytyjską piechotą z 36 Brygady Piechoty. W ciągu pierwszych dziewięciu dni kampanii francuskiej 6 Dywizja Pancerna przebyła odległość 350 kilometrów. Po sforsowaniu rzeki Aa, niemieccy czołgiści 23 maja rozbili pod Cassel sztab brytyjskich sił ekspedycyjnych (BEF).

Wydzielone siły z 65 Batalionu Pancernego, pod dowództwem ppor Bäke, opanowały w doskonałym stanie most przez kanał koło Arques. 26 maja 6 Dywizja Pancerna odpierała atak 165 Brygady Piechoty BEF, a czołgi Panzer 35 (t) starły się w tym czasie z brytyjskimi maszynami. Bardzo duży udział w tym zwycięstwie przypadł Kampfgruppe „Koll” z 11 Pułku Pancernego.

A jak toczyły się walki potem…

 

Panzer 35 (t) na południu Francji w 1940 roku

W końcowych dniach maja 6 Dywizja Pancerna została włączona w skład sił dowodzonych przez gen. Heinza Guderiana. 30 maja przeniesiono ją do rezerwy, aby mogła uzupełnić braki i wypocząć. Do tego momentu udało jej się zniszczyć około 60 czołgów, 5 samochodów pancernych, 10 armat, 11 dział przeciwpancernych, 8 ciągników artyleryjskich, 34 samochody osobowe i 233 ciężarowych.

10 czerwca czołgi Panzer 35 (t) pokonały Aisne niedaleko Retchel, by później toczyć walki w Szampanii. Pięć dni później forsowały kanał Marna-Ren, a 21 czerwca wspólnie z 1 Dywizją Pancerną, opanowały umocnienia w rejonie Epinay.

W czasie kampanii francuskiej, Niemcy stracili 15 czołgów lekkich Panzer 35 (t), z czego 12 udało im się potem wyremontować w czeskich zakładach Škoda. Po zakończeniu działań wojennych na Zachodzie, jednostka została zreorganizowana. Od teraz miała posiadać 6 kompanii po 22 czołgi Pz 35 (t) i PzBfWg 35 (t).

Teraz przejdźmy do frontu wschodniego i inwazji III Rzeszy na Rosję…

 

Panzer 35 (t) w operacji Barbarossa – niemiecki atak na Związek Radziecki w 1941 roku

W czerwcu 1941 roku 6 Dywizja Pancerna posiadała na uzbrojeniu 149 czołgów Panzer 35 (t) i 11 czołgów dowodzenia PzBfWg 35 (t). W czasie operacji Barbarossa 6 Dywizja Pancerna, dowodzona w tym czasie przez generała majora Landgrafa, podporządkowana była 4 Grupie Pancernej Grupy Armii „Północ”. Jej przeciwnikiem była radziecka 8 Armia, złożona z 12 Korpusu Zmechanizowanego, 23 i 28 Brygady Pancernej i 202 Dywizji Piechoty.

Już 23 czerwca niemiecka 6 Dywizja Pancerna toczyła się ciężkie walki pod Rosieniami, gdzie czołgi Panzer 35 (t) szły w drugiej linii ugrupowania, zaraz za lepiej opancerzonymi czołgami Pzkpfw IV. Niemieckie maszyny dostały się pod silny ogień radzieckich czołgów ciężkich KW-1 i KW-2, które szybko zniszczyły 6 czołgów Pz 35 (t). Dopiero słynne armaty przeciwlotnicze kal. 88 mm pomogły zażegnać niebezpieczeństwo i zakończyły atak Rosjan. W tych walkach szczególnie ciężkie straty odniósł 114 Pułk Piechoty, a do 30 czerwca 6 Dywizja Pancerna straciła kolejne 3 czołgi Panzer 35 (t).

Po zdobyciu przyczółka na rzece Dźwina i zbudowaniu mostu przez saperów, czołgi Panzer 35 (t) jako pierwsze przeprawiły się na drugi brzeg i kontynuowały natarcie na wschód. 7 lipca Niemcy zdobyli 6 sprawnych czołgów T-26 i T-28. Od połowy lipca czołgi Panzer 35 t walczyły w rejonie Ługi. Koło wsi Iwanowskoje starły się z rosyjskimi czołgami. Bardzo poważnym problemem, z którym musieli się zmagać niemieccy czołgiści z 6 Dywizji Pancernej, były w tym czasie usterki techniczne. Według sprawozdań XLI Korpusu Pancernego z 27 lipca co czwarty czołg wymagał napraw.

W sierpniu 6 Dywizja Pancerna atakowała wzdłuż szosy Ługa-Leningrad. 3 września Niemcy dotarli do Krasnogwardiejska. W tamtym sektorze czołgi Panzerkampfwagen 35 (t) wspierały żołnierzy z Dywizji SS „Polizei”. Bardzo trudne walki trwały 10 września, gdy musiały być wykorzystane wszystkie sprawne maszyny.

A teraz czas na prawdopodobnie największą bitwę II wojny światowej – bitwę o Moskwę 🙂

 

Panzer 35 (t) w bitwie o Moskwę

W połowie września 6 Dywizję Pancerną przerzucono w rejon Moskwy, gdzie miała w ramach 3 Grupy Pancernej gen.

Panzer 35 (t) na froncie wschodnim

W czerwcu 1941 roku 6 Dywizja Pancerna posiadała na uzbrojeniu 149 czołgów Panzer 35 (t) i 11 czołgów dowodzenia PzBfWg 35 (t). W czasie operacji Barbarossa 6 Dywizja Pancerna, dowodzona w tym czasie przez generała majora Landgrafa, podporządkowana była 4 Grupie Pancernej Grupy Armii „Północ”

Hotha atakować stolicę Związku Radzieckiego  od północy.  4 października jej 11 Pułk Pancerny starł się z rosyjskimi czołgami w okolicy Holma, w wyniku czego zniszczono 28 maszyn wroga, przy stracie 5 własnych (uszkodzone). 7 października czechosłowackie czołgi lekkie Panzer 35 (t) zdobyły Wiaźmę, by potem atakować przez Łobanową i Nikulino-Gorodiszcze.

14 października czołgi Panzer 35 (t) osiągnęły Wołgę, a dwa dni później zaatakowały Kalinin. W tamtym czasie połączono ze sobą 11 Pułk Pancerny z 6 Dywizji Pancernej z 25 Pułkiem Pancernym z 7 DPanc. i utworzono z nich Brygadę Pancerną „Koll”. W czasie działań w niskich temperaturach okazało się, że czeskie czołgi łatwo ulegają usterkom pneumatycznego układu kierowania.

27 listopada czołowe oddziały 6 Dywizji Pancernej dotarły do Klina – miasta na północ od Moskwy. Po wybudowaniu mostu na kanale Wołga-Moskwa (to taka rzeka), czołgi Panzer 35 (t) skierowały się do Dimitrowa. Gdy rozpoczęła się radziecka kontrofensywa pod Moskwą, 6 DPanc zaczęła się bronić w pobliżu Wołokołamska. Wiele czołgów Pz 35 (t) zniszczyli Rosjanie właśnie w grudniu 1941 roku, ostatni sprawny Niemcy stracili 10 grudnia.

Nieliczne ocalałe maszyny wycofano z uzbrojenia, a 6 Dywizję Pancerną wyposażono w czołgi niemieckie. 18 lipca 1942 roku w Wermachcie przeprowadzono spis uzbrojenia, który wykazał jeszcze 178 czołgów Panzer 35 (t) na stanie. W późniejszym czasie wyposażono w nie jednostki policyjne oraz prawdopodobnie 7 Ochotniczą Dywizję Górską SS „Prinz Eugen”.

A jak sprawowały się te maszyny u sojuszników III Rzeszy…

 

Panzer 35 (t) w innych armiach

W momencie zajęcia Czechosłowacji przez III Rzeszę, na Słowacji było 43 czołgi LT vz 35 w 3 Pułku Pancernym oraz 9 czołgów w 2 Pułku Pancernym na Morawach. Niemcy zezwolili Słowakom zachować jedynie maszyny z 2 Pułku, pod warunkiem, że oddadzą im 9 wyremontowanych dopiero innych maszyn.

W czasie konfliktu między Węgrami a Słowakami, czołgi LT vz 35 wykorzystywano jedynie do zadań rozpoznawczych, w czasie których stracono 2 maszyny. Słowacy planowali wykorzystać swoje czołgi LT vz. 35 przeciwko Polakom podczas kampanii wrześniowej. Zgrupowali więc 22 maszyny w Brekowie, jednak do wykorzystania czołgów na froncie nie doszło.

W czasie walk Słowaków na froncie wschodnim, na południu działała jednostka pancerno-motorowa „Rychle Brygade”. 22 lipca 1941 w bitwie pod Lipowcem stracono 3 LT vz. 35. Na początku następnego roku, z frontu wycofano pozostałe w użyciu 30 maszyn. Ostatnie walki w słowackiej armii czołgi LT vz 35 wykonały podczas Słowackiego Powstania Narodowego w 1944 roku, kiedy to kilka maszyn zakopano w ziemi i wykorzystano jako opancerzone bunkry. Dodano je też do nowo powstałego pociągu pancernego, jako wagony pancerne.

W armii rumuńskiej czołgi, oznaczone jako Škoda R-2 walczyły w ramach 1 Dywizji Pancernej „Romania Mare”. Najpierw opanowywały Besarabię oraz biły się na Ukrainie. Później atakowały Odessę na Krymie, a większość została zniszczona przez Rosjan w czasie walk nad Donem zimą 1942 roku.

Podsumowujmy sobie teraz działania czołgów czechosłowackich na polu walki…

 

Panzer 35 (t) na polu walki – podsumowanie

Czechosłowackie czołgi lekkie Panzerkampfwagen 35 (t) okazały się być całkiem udaną konstrukcją w pierwszych latach walk II wojny światowej. Odpowiadały swoimi walorami bojowymi takim wozom bojowym jak: polski 7TP, radziecki T-26 czy brytyjski Vickers 6 ton. Były za to o wiele lepsze od najpopularniejszych czołgów III Rzeszy w tamtym czasie, czyli od Panzer I i Panzer II.

Dlatego też Niemcy chętnie je wykorzystywali w czasie kampanii wrześniowej, walk we Francji w 1940 roku i w początkowe fazie inwazji III Rzeszy na Związek Radziecki. Okazały się dużym wzmocnieniem dla Panzerwaffe.

W trakcie kampanii w Polsce okazało się, że pociski polskich rusznic przeciwpancernych są w stanie przebić pancerz czołgu, a pociski działek przeciwpancernych kal. 37 mm mogą przebić czołg na wylot. W czasie walk we Francji główne uzbrojenie czechosłowackich czołgów, jakim było 37 milimetrowe działko, zaprezentowało się jako totalnie nieskuteczne przeciwko dobrze opancerzonym francuskim czołgom średnim typu Char B1 bis i Char D2.

Wiosną 1941 roku, po przeanalizowaniu przebiegu walk we Francji, Urząd Uzbrojenia Armii Niemieckiej uznał czołgi Panzer 35(t) za nieprzydatne do zadań bojowych. Pomimo tego zostały użyte jeszcze raz w czasie operacji Barbarossa. W jej trakcie ponownie pojawiły się problemy techniczne. Niepewny okazał się szczególnie układ pneumatyczny, który nie był przystosowany do niskich temperatur panujących w Związku Radzieckim.

Także w bezpośrednich pojedynkach z czołgami rosyjskimi czołgi Panzer 35(t) nie miały najmniejszych szans. Nawet trafienie, które nie przebijało pancerza, mogło być groźne. Urywające się pod jego wpływem nity spajających elementy opancerzenia, mogły poważnie poranić załogę. W 1942 roku czołgi zostały wycofane z pierwszej linii i przekazane do dyspozycji policji i jednostek zwalczających partyzantkę.

 

To wszystko na temat czechosłowackich czołgów lekkich Panzer 35 (t) na polu walki. Jak według Ciebie można określić ich wyczyny w czasie pierwszych trzech lat II wojny światowej? Polub ten wpis, zostaw swój komentarz i podziel się tym artykułem ze znajomymi.

Pozdrawiam Serdecznie

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



Komentarze

Więcej w III Rzesza
Panzer IV C
Panzer IV – dlaczego miał być najcięższym?

W niemieckiej doktrynie użycia czołgów założono, że w dywizji pancernej miały być 2 różne czołgi: Panzer III miał być podstawowym...

Zamknij