Panzerjager I na froncie we Francji, Afryce i ZSRR - lata 1940-42 - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Paź 17, 2016 in III Rzesza |

Panzerjager I na froncie we Francji, Afryce i ZSRR – lata 1940-42

Panzerjager I na froncie we Francji, Afryce i ZSRR – lata 1940-42

Witaj w kolejnym artykule o niemieckim niszczycielu czołgów – Panzerjager I. Jak zapowiedziałem poprzednio, dziś

Panzerjager I

Panzerjager I walczyły we Francji w 1940 roku, na Bałkanach w 1941 roku i w czasie ataku III Rzeszy na Związek Radziecki, rozpoczęty 22 czerwca 1941 roku. Jeden dywizjon wspomagał też jednostki Afrika Korps

zajmiemy się jego losami na frontach II wojny światowej. A te pojazdy brały udział w walkach we Francji w maju i czerwcu 1940 roku, na Bałkanach w kwietniu 1941 roku i w czasie ataku III Rzeszy na Związek Radziecki, rozpoczęty 22 czerwca 1941 roku. Jeden dywizjon wspomagał też jednostki Afrika Korps, w ich bojach z Anglikami w Libii i Egipcie. Zapraszam Cię do lektury…

 

Panzerjager I – organizacja jednostek

Samobieżne działa przeciwpancerne Panzerjager I łączono w kompanie i dywizjony niszczycieli czołgów – Panzerjäger Abteilung. Takie dywizjony Niemcy formowali według specjalnie przygotowanych dla takich oddziałów rozkazów. Oto jak przedstawiała się struktura dywizjonu niszczycieli czołgów

  • dowództwo dywizjonu – 2 motocykle (jeden z wózkiem) i 1 samochód Kfz 15
  • pluton łączności – 3 motocykle (jeden z wózkiem) i samochód Kfz 15 + 4 sekcje radiowe (4 samochody Kfz 15) + 2 pancerne sekcje radiowe (2 wozy łączności radiowej SdKfz 261)
  • 1 kompania niszczycieli czołgów – sekcja dowodzenia z 4 motocyklami (jeden z wózkiem) i czołg Panzer I lub wóz dowodzenia Befehlspanzer für 4,7 cm Pak (t) Einheiten auf Panzerkampfwagen 35 R (f) + 3 plutony dział po 3 Panzerjager I
  • 2 kompania niszczycieli czołgów – sekcja dowodzenia z 4 motocyklami (jeden z wózkiem) i czołg Panzer I lub wóz dowodzenia Befehlspanzer für 4,7 cm Pak (t) Einheiten auf Panzerkampfwagen 35 R (f) + 3 plutony dział po 3 Panzerjager I
  • 3 kompania niszczycieli czołgów – sekcja dowodzenia z 4 motocyklami (jeden z wózkiem) i czołg Panzer I lub wóz dowodzenia Befehlspanzer für 4,7 cm Pak (t) Einheiten auf Panzerkampfwagen 35 R (f) + 3 plutony dział po 3 Panzerjager I

Każdy dowódca plutonu miał dodatkowo w swoim dowództwie 3 motocykle, z czego jeden był z wózkiem. W sekcji amunicyjnej znajdował się 1 Kfz 69 z przyczepką, który w 1941 roku zastąpiono ciągnikiem półgąsienicowym SdKfz 10. Tak więc w jednym dywizjonie niszczycieli czołgów było 27 samobieżnych dział przeciwpancernych Panzerjager I.

Trochę inaczej wyglądała struktura organizacyjna w 561 Dywizjonie Niszczycieli Czołgów, ponieważ miał on dodatkowy pluton rusznic przeciwpancernych sPzB 41 kal. 20-28 mm. Składał się on z sekcji dowodzenia (3 motocykle z wózkiem, 1 motocykl, 1 samochód Kfz 15), sekcji karabinów maszynowych (samochód Kfz 69 i 2 kar. masz.) i 4 sekcji ogniowych (samochód Kfz 69 i holowana rusznica sPzB 41).

Teraz zobaczmy, jak radziły sobie niemieckie niszczyciele czołgów na polu walki 🙂

 

Panzerjager I w kampanii francuskiej – maj-czerwiec 1940 roku

Na wiosnę 1940 roku, tuż przed rozpoczęciem działań wojennych we Francji, rozpoczęto formowanie pierwszych

Panzerjager I we Francji w 1940 roku

W każdym dywizjonie niszczycieli czołgów były 3 kompanie po 9 dział. Tak więc w jednym dywizjonie niszczycieli czołgów było 27 samobieżnych dział przeciwpancernych Panzerjager I.

dywizjonów niszczycieli czołgów. Były to: 521 Panzerjager Abteilung, 616 Panzerjager Abteilung, 643 Panzerjager Abteilung i 670 Panzerjager Abteilung.

W momencie rozpoczęcia kampanii francuskiej – czyli 10 maja 1940 roku – 521., 616. i 643. PzJg Abt były podporządkowane poszczególnym korpusom nacierającym przez Ardeny w ramach Grupy Armii A. Tylko jeden dywizjon – 670 PzJg Abt. – walczył w Belgii i Holandii, w ramach Grupy Armii B. Pokazuje to doskonale, że na głównym odcinku działań Niemcy spodziewali się wielu starć z francuskimi czołgami i potrzebowali tam pomocy ze strony niszczycieli czołgów Panzerjager I.

W czasie walk we Francji samobieżne działa przeciwpancerne doskonale radziły sobie w walce z dobrze opancerzonymi czołgami alianckimi, niszcząc je w zasadzkach. Pomyślnie też przebiegały próby bezpośredniego wsparcia przez te pojazdy walczącej piechoty, która często mogła liczyć tylko na działa Panzerjager I.

Po zakończeniu kampanii francuskiej trwały przygotowania do niemieckiej inwazji na Wyspy Brytyjskie. Planowano wykorzystać w niej trzy dywizjony niszczycieli czołgów, jednak cała akcja nie doszła do skutku, gdyż lotnictwo III Rzeszy przegrało powietrzną Bitwę o Anglię i nie wywalczyło sobie panowania w powietrzu.

A co działo się z tymi działami po walkach we Francji?

 

Panzerjager I – na Bałkanach w kwietniu 1941 roku

Na jesień 1940 roku Niemcy sformowali dwie (3. i 5.) kompanie niszczycieli czołgów i włączyli je do Brygady Zmotoryzowanej SS „Leibstandarte Adolf Hitler”. Każda z tych kompanii posiadała po 9 samobieżnych dział przeciwpancernych Panzerjager I.

Panzerjager I na podwoziu francuskiego czołgu Renault

W czasie walk we Francji samobieżne działa przeciwpancerne doskonale radziły sobie w walce z dobrze opancerzonymi czołgami alianckimi, niszcząc je w zasadzkach

W ramach przygotowań do operacji zajęcia Bałkanów, rozdzielono obie kompanie między poszczególne Kampfgruppe. Pluton z 5 kompanii włączono do Kampfgruppe „Mohnke”, pozostałe dwa plutony wspomogły grupy „Weidenhaupt” i „Witt”, a czwarty pluton zasilił batalion rozpoznawczy. Natomiast cała 3 kompania włączono do grupy „Schönberger”

8 kwietnia 1941 roku – w dniu rozpoczęcia działań wojennych przeciwko Jugosławii i Grecji – jako pierwsze do walki weszły działa Panzerjager I z batalionu rozpoznawczego, burząc serbski punkt obserwacyjny obok linii kolejowej biegnącej do Bitolj. Potem cały batalion skierował się do Ochrydy, aby połączyć się z wojskami włoskimi w Abisynii.

Z kolei niszczyciele czołgów walczące w ramach grupy „Witt” toczyły ciężkie walki z alianckimi żołnierzami o przełęcz Klidi. Podczas pogoni za wycofującymi się oddziałami przeciwnika działa Panzerjager I wzmocniły Kampfgruppe „Hortsmann”.

Przejdźmy może teraz do walk z Rosjanami 🙂

 

Panzerjager I  w operacji Barbarossa – czerwiec-grudzień 1941 roku

W momencie startu niemieckiej inwazji na Związek Radziecki, III Rzesza posiadała 11 dywizjonów niszczycieli czołgów Panzerjager I, z czego aż 9 miało walczyć właśnie na froncie wschodnim.

W składzie XXIV Korpusu Pancernego znalazły się 521 i 543 PzJg Abt., a w XXXXVI Korpusie Zmotoryzowanym – 616 PzJg Abt. Oba Korpusy były częścią niemieckiej 2 Grupy Pancernej gen. Heinza Guderiana. W ramach XXXIX Korpusu Zmotoryzowanego z 3 Grupy Pancernej gen Hermanna Hotha. W Grupie Armii „Środek” walczyły jeszcze 529. i 561 Dywizjon Niszczycieli Czołgów.

Na północnym odcinku frontu wschodniego, w 4 Grupie Pancernej gen. Ericha Hoepnera, walczyły 559. i 611

Panzerjager I na froncie wschodnim - jesień 1941 roku

Już na początku zmagań niemiecko-radzieckich okazało się, że niszczyciele czołgów Panzerjager I nie będą miały tak łatwej przeprawy z bronią pancerną przeciwnika, jak to było we Francji w 1940 roku czy na Bałkanach rok później. Rosjanie dysponowali bardzo dobrze opancerzonymi czołgami T-34 i KW, które ciężko było niemieckim artylerzystom zniszczyć

Panzerjager Abteilung. Natomiast w Grupie Armii „Południe”, w składzie 1 Grupy Pancernej gen. Edwarda Kleista walczył 670 Dywizjon Niszczycieli Czołgów.

Już na początku zmagań niemiecko-radzieckich okazało się, że niszczyciele czołgów Panzerjager I nie będą miały tak łatwej przeprawy z bronią pancerną przeciwnika, jak to było we Francji w 1940 roku czy na Bałkanach rok później. Rosjanie dysponowali bardzo dobrze opancerzonymi czołgami średnimi T-34 i ciężkimi KW, które ciężko było niemieckim artylerzystom zniszczyć. Mogło tak się stać tylko w wyjątkowo sprzyjających warunkach, gdy strzelano z bliskiej odległości w bok lub w tył pojazdu. Jedynie lekkie czołgi radzieckie, typu T-26 i BT-7, mogły być bez problemu pokonane.

Często zdarzało się, że Niemcy wykorzystywali samobieżne działa przeciwpancerne Panzerjager I do wspierania piechoty w bezpośrednich starciach. Nie było to naturalne i prawidłowe, więc przyczyniło się do dużych strat w sprzęcie. Działa były po prostu za duże i za słabo opancerzone, stanowiły więc bardzo łatwy cel do zniszczenia dla Rosjan.

Dywizjony Niszczycieli Czołgów mogły jednak poszczycić się znaczącymi sukcesami. Na przykład 643 PzJg Abt do 27 lipca 1941 roku zdołał zniszczyć aż 88 wrogich czołgów i samochodów pancernych. Niemieckie wojska używały dział Panzerjager I do czasu bitwy o Stalingrad w 1942 roku. Wtedy to do uzbrojenia zaczynały wchodzić lepiej uzbrojone (zdobyczne radzieckie działa przeciwpancerne kal. 76,2 mm) Marder I i II, które szybko wyparły przestarzałe już działa PzJg I.

Te z niszczycieli, które były jeszcze sprawne i nadawały się do służby, skierowano do dywizji piechoty, by zwiększyć ich siłę przeciwpancerną. Na początku trafiały one do jednostek walczących na froncie wschodnim, potem także na Zachód. Panzerjager I na podwoziu francuskich czołgów Renault R 35 trafiały przede wszystkim do Francji, ponieważ łatwo było tam o części zamienne i mechaników umiejących naprawić uszkodzenia.

A jak radziły sobie działa przeciwpancerne w wojskach gen. Erwina Rommla?

 

Panzerjager I w Afryce Północnej – lata 1941-43

W składzie wojsk niemieckich walczących w Afryce, słynnego Afrika Korps gen. Erwina Rommla, też walczyły omawiane tutaj niszczyciele czołgów. W ramach 5 Dywizji Lekkiej (późniejszej 21 Dywizji Pancernej) walczył 605 PanzerJager Abteilung. Sam Rommel żądał tych uzbrojenia jego jednostek w samobieżne działa przeciwpancerne, gdyż spodziewał się wielu ciężkich walk z bardzo dobrze opancerzonymi brytyjskimi czołgami Matilda Mk II.

Struktura organizacyjna 605 Dywizjonu Niszczycieli Czołgów była taka sama, jak w innych tego typu jednostkach, czyli 3 kompanie po 9 Panzerjagerów I. Razem było ich więc 27 egzemplarzy dobrze uzbrojonych pojazdów. Niemcy używali ich aż do zakończenia kampanii afrykańskiej w maju 1943 roku.

Panzerjager I w Afryce Północnej

W składzie wojsk niemieckich walczących w Afryce też działały niszczyciele czołgów. Sam Rommel żądał tych uzbrojenia jego jednostek w samobieżne działa przeciwpancerne, gdyż obawiał się czołgów Matilda Mk II.

W kwietniu 1941 roku 605 Dywizjon wziął udział w pierwszym ataku na Tobruk, gdzie stracił dwa działa. W walkach o przełęcz Halfaya niemieckie działa zdołały zniszczyć 9 czołgów brytyjskich, z czego 2 to były Matildy Mk II. Pod koniec sierpnia Panzerjagery I zostały przeniesione do odwodu Afrika Korps.

Po ciężkich walkach w w listopadzie i grudniu, w Afryce było sprawnych tylko 15 niszczycieli czołgów.  W międzyczasie 605 Dywizjon tracił i odzyskiwał swoje maszyny, które były przydzielane do różnych jednostek, np. do 90 Dywizji Lekkiej. Pod koniec kwietnia 1942 roku do dywizjonu dotarło 8 dział samobieżnych Diana, które były po prostu zdobytymi radzieckimi działami przeciwpancernymi kal. 76,2 mm zamontowanymi na podwoziu ciężarówki.

W czasie bitwy o El-Alamein 605 Dywizjon pozostawał w odwodzie, by podczas niemiecko-włoskiego odwrotu zostać rozdzielonym między 33 i 39 Dywizjony Przeciwpancerne.

W początkowym etapie zmagań na pustyni działa Panzerjager I okazały się całkiem efektywną bronią przeciwpancerną. Praktycznie tylko słynne Matildy Mk II miały potężniejszy pancerz, pozostałe czołgi brytyjskie mogły być już zniszczone przez pociski z czeskich armat kal. 47 mm. Dopiero pojawienie się amerykańskich czołgów średnich M3 Grant, które posiadały grubszy pancerz spowodowała obniżenie wartości bojowej niemieckich niszczycieli czołgów.

Czas teraz na podsumowanie

 

Panzerjager I na polu walki – podsumowanie

Niszczyciele czołgów Panzerjager I były produkowane w celu wykorzystania podwozi przestarzałych już na początku II wojny światowej czołgów Panzer I. Były one prowizoryczną konstrukcją, która miała pozwolić Niemcom na sprawne niszczenie francuskich czołgów, których ich lekkie czołgi nie były w stanie pokonać. Uzbrojone w zdobyczne czeskie działa przeciwpancerne kal. 47 mm, bardzo dobrze wywiązywały się ze swoich zadań i walki we Francji okazały się ich dużym sukcesem.

Jednak już podczas walk z radzieckimi czołgami rok później nie było tak różowo. Okazało się, że o ile z czołgami lekkimi typu T-26 i BT niemieccy artylerzyści radzą sobie całkiem dobrze, to już z nowoczesnymi czołgami średnimi T-34 i ciężkimi KW było dużo gorzej. Miały one zbyt gruby pancerz, którego pociski wystrzelone z armat kal. 47 mm nie mogły po prostu przebić. W roku 1941 niemieckie działa Panzerjager I były już po prostu przestarzałe i w miarę jak zwiększała się produkcja lepiej uzbrojonych niszczycieli czołgów, np. Marder II, były sukcesywnie wycofywane z frontu.

 

To tyle na temat dział Panzerjager I – pierwszych niemieckich niszczycieli czołgów z okresu II wojny światowej. Jak podobał Ci się ten artykuł. Skomentuj go i podziel się nim ze swoimi znajomymi na facebooku.

Do usłyszenia

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



Komentarze

Więcej w III Rzesza
Panzer III ausf A
Panzer III – najdynamiczniej rozwijający się czołg III Rzeszy

Pierwsze pojazdy pancerne III Rzeszy – Pzkpfw I i Panzer II – miały służyć tylko w celach Panzer III szkoleniowych. Dopiero...

Zamknij