StuG 3 na polu walki w latach 1940-43 - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Paź 25, 2016 in III Rzesza |

StuG 3 na polu walki w latach 1940-43

StuG 3 na polu walki w latach 1940-43

Niemieckie działo samobieżne StuG 3 – jedno z najważniejszych

StuG 3 Rosja 1941 rok

Pojawienie się dział szturmowych StuG 3 znacznie poprawiło położenie piechoty na polu walki

pojazdów bojowych III Rzeszy. Wyprodukowany w ilości ponad 10 000 egzemplarzy, stanowił doskonałe uzupełnienie czołgów na polu walki, a w późniejszym okresie wojny, z powodzeniem je zastępował w dywizjach pancernych. Pojawienie się dział szturmowych na polu walki znacznie poprawiło sytuację niemieckiej piechoty, która wreszcie miała wsparcie ogniowe w czasie ataku, a później także w obronie.

W poprzednim artykule opisałem konstrukcję tej maszyny i jego kolejne wersje. Dziś zajmiemy się udziałem dział StuG 3 w walkach w latach 1940-43, gdy III Rzesza była w natarciu. Zaczynamy…

 

StuG 3 – organizacja jednostek

Pierwsze jednostki artylerii samobieżnej na podstawie rozkazu z dnia 1 listopada 1939 roku. Według założeń, największą samodzielną jednostką miała być bateria dział szturmowych, która składała się z:

  • 1. plutonu – 2x StuG 3 + 1 wóz kierowania ogniem SdKfz 253 + 1 transporter amunicji SdKfz 252 z przyczepką
  • 2. plutonu – 2x StuG III + 1 wóz kierowania ogniem SdKfz 253 + 1 transporter amunicji SdKfz 252 z przyczepką
  • 3. plutonu – 2x StuG III + 1 wóz kierowania ogniem SdKfz 253 + 1 transporter amunicji SdKfz 252 z przyczepką

Zamiast wozów Sdkfz 253 stosowano też inne typy transporterów, np. SdKfz 251, a jako transportery amunicji używano czołgi Panzer I A z usuniętą wieżą. Taką właśnie organizację miały pierwsze trzy sformowane baterie, czyli 640., 659., 660., które zdążyły uczestniczyć w kampanii francuskiej, oraz kolejne trzy (665., 666., 667.) + jedna w Waffen SS (SS-Sturm-Batterie), które organizowano już w czasie trwania walk.
W kwietniu 1941 roku Niemcy zaczęli formować pierwsze bataliony dział szturmowych, w których miały być trzy baterie

StuG 3 Związek Radziecki 1941 rok

Pierwsze jednostki artylerii samobieżnej na podstawie rozkazu z 1 listopada 1939 roku. Największą samodzielną jednostką miała być bateria z 6 StuG-ami, później powiększono ją do 10-14 dział i łączono w bataliony, po 3 baterie.

  • razem 18 dział StuG 3. W listopadzie dodali do baterii siódme działo szturmowe, a wozy obserwacyjne przesunęli do dowództwa batalionu.  W grudniu 1942 roku znowu zreorganizowano etaty batalionów. Zwiększono liczbę dział szturmowych w bateriach – teraz było ich po 3 w każdym plutonie + 1 dodatkowy w dowództwie baterii – razem 10 dział StuG III w baterii. Teraz w batalionie było łącznie 31 dział szturmowych.

Od marca 1943 roku Niemcy rozpoczęli formowanie mieszanych batalionów dział szturmowych, w których miało być po 7 dział StuG III i 3 działa StuH 42 lub 10 dział StuG III. W lutym następnego roku w ramach kolejnej reorganizacji bateria liczyła trzy plutony dział StuG III i jeden pluton dział StuH 42. W sekcji dowodzenia znajdowało się dodatkowe jedno działo StuG III i jedno działo StuH 42. Razem w batalionie było teraz 30 dział StuG III + 12 dział StuH 42.

Na początku 1944 roku w III Rzeszy zaczęto formować brygady dział szturmowych o różnym składzie, które grupowały od 2 do 5 batalionów dział.  Formowano też pojedyncze kompanie StuG-ów dla niektórych dywizji piechoty i górskich. Z powodu niewystarczającej ilości czołgów Panzer III, Panzer IV i Panter, w niektórych jednostkach pancernych zastępowano je właśnie działami szturmowymi.

 

StuG 3 w kampanii francuskiej w 1940 roku

W czasie walk we Francji w 1940 roku od początku działały jedynie 3 baterie dział szturmowych. 640. Bateria została włączona do Pułku Piechoty Zmotoryzowanej „Großdeutschland”, 659. Bateria walczyła początkowo w ramach XIII Korpusu Armijnego, by potem wspierać dywizje pancerne. Ostatnia z nich – 660. Bateria – przyłączona została do 3. Dywizji Piechoty.

I tak 640. Bateria wspierała Pułk „Großdeutschland” przez całą kampanię francuską, m.in. w forsowaniu Mozy

StuG 3 Francja 1940

Walki we Francji wykazały dobitnie potrzebę tworzenia dalszych jednostek dział szturmowych. Często zdarzało się bowiem, że piechota niemiecka mogła skutecznie działać na polu walki jedynie wtedy, gdy wspierały ją działa StuG 3. Były one szczególnie przydatne w niszczeniu umocnień przeciwnika tj. stanowiska karabinów maszynowych czy bunkry

pod Sedanem czy w opanowaniu strategicznie ważnych wzgórz pod Stonne . Później walczyła pod Dunkierką, gdzie StuGi rozbijały twardo walczących Francuzów, bijących się do ostatka. Kampanię francuską jednostka zakończyła 20 czerwca pod Lyonem.

Z kolei szlak bojowy 659. Baterii rozpoczął się walkami pod Funai, potem wspierała piechotę z 17. i 23. DPiech. w zdobywaniu rejonu Chateu-Porcien. W czerwcu artylerzyści z tej baterii walczyli w Burgundii, by kampanię francuską zakończyć na granicy ze Szwajcarią. W jednej z ostatnich potyczek poniósł śmierć dowódca oddziału – por. von und zu Frauenberg.

  1. Bateria rozpoczęła swoje działania 11. maja walkami pod Mozą, by potem 26 maja nacierać na Cambrai i kanał La Basse – wspierała w tym czasie słynną 3. DZmot. SS „Tottenkopf” . Koniec działań wojennych we Francji zaskoczył ją 19. czerwca pod St. Dizier, gdzie walczyła w ramach 6. DPanc.

Walki we Francji wykazały dobitnie potrzebę tworzenia dalszych jednostek dział szturmowych. Często zdarzało się bowiem, że piechota niemiecka mogła skutecznie działać na polu walki jedynie wtedy, gdy wspierały ją działa StuG 3. Były one szczególnie przydatne w niszczeniu umocnień przeciwnika tj. stanowiska karabinów maszynowych czy bunkry. Dobrze radziły sobie też w zwalczaniu czołgów przeciwnika, z którymi często nie dawały sobie rady słabo uzbrojone niemieckie czołgi lekkie.

Przejdźmy teraz do kampanii na Bałkanach…

 

StuG 3 w Jugosławii i Grecji – kwiecień-maj 1941 roku.

W walkach przeciwko Grekom i Jugosławianom na wiosnę 1941 roku uczestniczyły 184. 190. i 191 Bataliony Dział

StuG 3 na Bałkanach kwiecień 1941 roku

W walkach przeciwko Grekom i Serbom na wiosnę 1941 roku uczestniczyły 184. 190. i 191 Bataliony Dział Szturmowych oraz po jednej baterii w Pułku „Großdeutschland” I Brygadzie Zmotoryzowanej LSSAH

Szturmowych oraz po jednej baterii w Pułku „Großdeutschland” I Brygadzie Zmotoryzowanej „Leibstandarte SS Adolf Hitler

  1. Batalion, który wcześniej przebywał w Polsce, został w trybie alarmowym przetransportowany do Jugosławii, gdzie walczył w Chorwacji. Po zakończeniu walk na Bałkanach, powrócił do swojej dotychczasowej lokalizacji. 190. Batalion, wspierając piechotę 5 Dywizji Górskiej, działał w rejonie Komotnini-Xanthi, gdzie niszczył greckie umocnienia polowe. 12 kwietnia przydzielono go do 2 Dywizji Pancernej. Z kolei 191. Batalion, w ramach XVIII Korpusu Armijnego, walczył pod Larissą i Salonikami.
    A teraz omówmy sobie walki dział szturmowych StuG 3 w ataku na Związek Radziecki…

 

StuG 3 w operacji Barbarrossa – czerwiec-grudzień 1941 roku

W początkowym okresie walk w Rosji brało udział dwanaście batalionów dział szturmowych StuG 3 (184., 185., 189., 190., 191., 192., 197., 201., 203., 210., 226., 243.), które zostały podzielone do poszczególnych grup armii. Była też kompania w Dywizji „Grossdeutschland”.

W ramach Grupy Armii „Północ” walczyły dwa bataliony – 184. i 185. Pierwszy z nich składał się z doświadczonych artylerzystów, którzy brali udział w kampanii francuskiej i kampanii na Bałkanach. W czasie ataku na ZSRR wspierał 28 DPiech w zdobywaniu Grodna, Mostów czy rejonów Wielkich Łuków. Z kolei 185. Batalion został rozdzielony do różnych jednostek i walczył m.in. pod Nowogródkiem czy Rżewem. W walkach pod Wołchowem załoga dowodzona

StuG 3 przekracza rosyjską rzekę - lato 1941 roku

W początkowym okresie walk w Rosji brało udział dwanaście batalionów dział szturmowych StuG 3, które zostały podzielone do poszczególnych grup armii

przez starszego wachmistrza Kirchera zniszczyła 30 czołgów średnich T-34 i ciężkich KW, za co Kircher otrzymał Krzyż Rycerski Krzyża Żelaznego.

W Grupie Armii „Środek” walczył 191. Batalion, którego szlak bojowy ciągnął się od Chełma przez Korosteń, Homel, Rosław aż po Kijów. 22 czerwca 1941 roku 3 bateria 192. Batalionu przeprawiła się po dnie Bugu na stronę rosyjską. Cały dywizjon walczył w ciężkich bojach o lotnisko w Homlu, gdzie zniszczył około 20 radzieckich czołgów T-26 i T-28. 243. Batalion StuG 3 wspierał żołnierzy 1 Dywizji Górskiej w jej szlaku bojowym przez Lwów, Kijów, Homel i Briańsk, by zakończyć rok walkami obronnymi na zachód od Moskwy. 226. Batalion został rozdzielony do kilku dywizji piechoty i wspierał je w walkach o Mińsk, by potem przełamywać Linię Stalina, walczyć pod Jelnią i Orszą.

W Grupie Armii „Południe” walczyły 3 Bataliony StuG-ów” 190., 197. i 244. 190. Batalion walczył pod Sokalem, Płaskoje, Bondurowo by potem wspierać natarcie na Krym. 197. Batalion walczył pod Sokalem, Stryjem, Klemenczukiem, by potem walczyć o Charków i Połtawę. Pod koniec roku wspierał 11. Armię w jej szturmie na Krym, szturmował m.in. Sewastopol. Z kolei 244 Batalion był zaangażowany w walki o Linię Stalina, w walki nad Dnieprem na północ od Kijowa i uczestniczył w bitwie o Charków.

StuG 3 na froncie wschodnim w 1942 roku

Na północnym odcinku frontu wschodniego, w rejonie Leningradu i kotła demiańskiego walczył 184. Batalion dział szturmowych. Brał on udział w próbie przełamania się w rejonie Starej Rusy, gdzie wspierał jednostki Dywizji „Tottenkopf”. Bardzo często dochodziło tam do starć między działami StuG 3 i radzieckimi czołgami T-34 i KW.
W rejonie Grupy Armii „Środek” szczególnie zacięte walki toczyły się pod Rżewem, gdzie działał 667. Batalion. W

StuG 3 Stalingrad - 1942 rok

W 1942 roku na froncie wschodnim walczyło od 18 do 20 batalionów dział szturmowych. 26 listopada na froncie wschodnim było 347 dział StuG 3, plus kolejne 100 było remontowane

dniach 28-31 sierpnia 1942 roku zdołał on zniszczyć aż 83 czołgi rosyjskie,  z czego aż 18 padło łupem załogi por. Klausa Wagnera – dowódcy 3. baterii. 9 września niemieckie linie obronne zaatakowało ponad 50 czołgów, a w tamtym rejonie było tylko 5 sprawnych StuG-ów. Jednak i tym razem niemieckie załogi wyszły obronną ręką z tej potyczki, niszcząc 33 radzieckie wozy, same tracąc 4 swoje. Niecały tydzień później 3 działa StuG 3 pod dowództwem wachmistrza Primozica zniszczyły w zasadzce 24 czołgi wroga – a mieli przy tym 100% skuteczność.

Na najważniejszym teatrze działań – czyli na południu także walczyły działa szturmowe StuG 3 – było ich tam aż trzynaście batalionów. 17 stycznia pluton z 190. Batalionu pod dowództwem. ppor. Dammana zniszczył koło Melipotola 16 czołgów lekkich T-26. Cały batalion, uzbrojony już w nowe działa StuG 3 F/8, w czasie walk o Kercz zdołał zniszczyć 80 radzieckich czołgów, 102 działa, 14 dział przeciwlotniczych 42 działa przeciwpancerne i 6 wyrzutni rakiet, a także zburzył 7 bunkrów. Potem brał udział, wspólnie ze 197. Batalionem w zdobywaniu Sewastopola.

Podczas operacji „Fall Blau”  – wielkiej ofensywy na południowym froncie wschodnim – użyto wszystkich walczących w tamtym rejonie. 17 września w okolicach Woroneża 190. Batalion zmagał się z dużą grupą radzieckich czołgów, w wyniku czego 17 T-34 zniszczył. W walkach w Stalingradzie brały udział m.in. 244. i 245 Batalion StuG-ów, gdzie zostały unicestwione.

Wśród jednostek próbujących przyjść z odsieczą niemieckim żołnierzom w Stalingradzie, były m.in. 243. i 901. Szkolny Batalion, które jednak nie zdołały przerwać oblężenia. Na Kubaniu i Kaukazie działały m.in. 191. Batalion.

Ogólnie rzecz biorąc w 1942 roku w Związku Radzieckim walczyło od 18 do 20 batalionów dział szturmowych. 26 listopada na froncie wschodnim było 347 dział StuG 3, plus kolejne 100 było remontowane.

Przejdźmy teraz do roku 1943…

 

StuG 3 na froncie wschodnim w 1943 roku

Największe bitwy w tym roku, w których uczestniczyły działa StuG 3, to druga bitwa o Jezioro Ładoga, bitwa na Łuku

StuG 3 w bitwie na Łuku Kurskim - lipiec 1943 roku

911. Batalion zdołał zniszczyć w ciągu lipca i sierpnia 220 czołgów, ponad 100 armat przeciwpancernych, 140 rusznic, 250 stanowisk karabinów maszynowych, 54 moździerzy, 18 armat, 6 haubic i ponad 35 samochodów, a do tego zestrzelić 1 samolot.

Kurskim, czy walki o Charków i Kijów. W starciach o Starą Rusę i Newel brała udział 184. Brygada, a pod Wołchowem 912. Brygada. W rejonie miasta Mga walczył 226. Batalion StuG-ów, który wspierał żołnierzy 227. DPiech. – na początku lutego miał już na koncie powyżej 400 zniszczonych czołgów wroga i w połowie roku został zreorganizowany do 226. Brygady. Podobnie jak w roku poprzednim, także i w 1943 roku 667. Batalion działał w rejonie Rżewa, wspierając ogniem swych dział niemiecką piechotę.

W czasie bitwy na Łuku Kurskim, w ramach Grupy Armii „Środek” walczyła 185. Brygada StuG-ów, która atakowała Orzeł od północy, niszcząc napotkane stanowiska karabinów maszynowych i moździerzy. 10 lipca StuG 3 ppor. Trisaela w ciągu pół godziny zdołał zniszczyć aż 12 czołgów T-34, 17 lipca cała brygada zniszczyła 36 radzieckich maszyn (M3 „Lee”, T-34 i T-70).

W Grupie Armii „Południe” w tym samym czasie było 9 brygad i batalionów dział szturmowych i wszystkie brały udział w ataku na Kursk. Walki były bardzo ciężkie – sam 911. Batalion zdołał zniszczyć w ciągu lipca i sierpnia 220 czołgów, ponad 100 armat przeciwpancernych, 140 rusznic, 250 stanowisk karabinów maszynowych, 54 moździerzy, 18 armat, 6 haubic i ponad 35 samochodów, a do tego zestrzelić 1 samolot.

W sierpniu kilka brygad StuG-ów walczyło o Charków, a w październiku broniły linii Kijów-Czerkassy. Ogółem w czerwcu 1943 roku na froncie wschodnim walczyło 26 brygad i dywizjonów dział. szturmowych StuG 3. Posiadały one wtedy 35 dział w wersji StuG III A-E, 730 StuG III F-G i 57 dział StuH 42.

Przejdźmy do podsumowania

 

StuG 3 na froncie w latach 1940-43 – podsumowanie

Działa szturmowe StuG 3 walnie przyczyniły się do niemieckich zwycięstw w pierwszym okresie II wojny światowej. Wspierały ogniem swoich armat nacierającą piechotę, niszcząc stanowiska nieprzyjacielskich karabinów maszynowych, dział, moździerzy i likwidując napotkane umocnienia polowe. Gdy pojawiały się na danym polu bitwy, dodawały dużo pewności siebie niemieckiej piechocie, która żwawiej wtedy atakowała.

Od rozpoczęcia produkcji StuG-ów z długolufowym działem StuK 40, niemieccy artylerzyści z łatwością mogli niszczyć radzieckie czołgi T-34 i KW, których ogromna ilość walczyła na froncie wschodnim. Zdarzało się, że jedna załoga potrafiła zniszczyć w ciągu godziny po 10 maszyn radzieckich.

To wszystko na dzisiaj. Już niebawem dowiesz się, jak radziły sobie działa szturmowe StuG 3 na frontach II wojny światowej w latach 1944-45.

Pozdrawiam Serdecznie

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



Komentarze

Więcej w III Rzesza
Panzer 35 (t)
Panzer 35 (t) na polu walki w II wojnie światowej

Witaj w kolejnym artykule  o niemieckim czołgu lekkim Panzer 35 (t). Poprzednio pisałem o konstrukcji i danych techniczno-taktycznych czechosłowackiego czołgu...

Zamknij