StuG III - najpopularniejsze niemieckie działo szturmowe - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Sty 1, 2016 in III Rzesza |

StuG III – najpopularniejsze niemieckie działo szturmowe

StuG III – najpopularniejsze niemieckie działo szturmowe

Wszystko rozpoczęło się od raportu gen. Ericha von StuG III

StuG III B

Stug III był pierwszym masowo produkowanym niemieckim działem samobieżnym i stanowił wyposażenie każdej jednostki pancernej PanzerwaffeStuG III – geneza powstania

Mainsteina – szefa Wydziału Operacyjnego Sztabu Generalnego- który w czerwcu 1936 roku zaprezentował Naczelnemu Dowództwu Wojsk Lądowych. Zasugerował w nim wymagania techniczno-taktyczne dla nowego rodzaju broni, a mianowicie dla dział szturmowych. Od początku zakładano, że zarówno podwozie, jak i uzbrojenie będzie się składało z już produkowanych seryjnie elementów.

Oficjalna nazwa pojazdu była długa i niezwykle zawiła: Gepanzerte Selbsthafrlafette für Sturmgeschutz 7,5 cm Kanone. W Wermachcie figurował pod oznaczeniem Sd.Kfz 142, a potocznie nazywano go po prostu StuG III. Rozpoczęcie prac nad nowym działem szturmowym przebiegało dosyć ospale i miało niski priorytet. Do 1940 roku z fabryk wyjechało zaledwie 30 egzemplarzy tej maszyny w wersji StuG III A, które w ramach XIX Korpusu Pancernego gen. Heinza Guderiana brały udział w kampanii francuskiej.

 

StuG III A – opis konstrukcji

STUG III – KADŁUB

pochodził z produkowanego seryjnie czołgu Panzer III w wersji F. Pogrubiono pancerz przedni z 30 mm do 50 mm poprzez przytwierdzenie dodatkowych płyt pancernych o grubości 20 mm), a z tyłu z 21 mm do 30 mm. Z boków kadłuba pozbyto się włazów ewakuacyjnych.

Kadłub wykonano z walcowanych płyt pancernych, utwardzanych powierzchniowo przez uwęglanie, które ze sobą zespawano. Kadłub i nadbudowa połączono ze sobą dzięki śrubom i metalowym kątownikom. W ten sam sposób zespojono górną płytę kadłuba ze ścianami nadbudowy. W stropie nadbudowy ulokowano dwa włazy ewakuacyjne.

Grubość pancerza wynosiła:

StuG III B

Kadłub pochodził z produkowanego seryjnie czołgu Panzer III w wersji F. Pogrubiono pancerz przedni z 30 mm do 50 mm

  • 50 mm z przodu
  • 30 mm po bokach i z tyłu
  • 16 mm na dnie
  • 11 mm w górnej płycie pancernej
  • 17 mm z góry przedziału silnikowego

Charakterystycznym elementem nadbudowy w dziale StuG III była opancerzona skrzynka z radiostacją FuG 5, umieszczona z lewej strony, którą obsługiwał dowódca.

Masa bojowa wynosiła 19,6 tony

 

STUG III – PODWOZIE

było takie same, jak w czołgu Panzer III F. Składało się z 12 podwójnych kół jezdnych z bandażami gumowymi, pary kół napędowych z przodu i pary kół napinających z tyłu oraz trzech rolek podtrzymujących u góry. Koła jezdne były zawieszone za pomocą wahaczy na 12 drążkach skrętnych, które były w komorze nad dnem kadłuba. Pierwsza i ostatnia para kół jezdnych była dodatkowo resorowana przez amortyzatory hydrauliczne. Gąsienice miały szerokość 360 mm.

 

STUG III – NAPĘD

stanowił 12-cylindrowy, chłodzony cieczą silnik benzynowy Maybach HL 120TR o mocy 300 KM. Uruchamiały go dwa rozruszniki elektryczne firmy Bosch o mocy 4 KM lub w sytuacji awaryjnej rozrusznik bezwładnościowy tej samej firmy. Rozrusznik bezwładnościowy był szczególnie przydatny przy wysokich mrozach na froncie wschodnim – wystarczyło pokręcić korbą.

Skrzynia biegów miała 10 przełożeń do jazdy do przodu i 1 do tyłu. Zbiornik paliwa umieszczono po prawej stronie silnika i miał pojemność 310 litrów. StuG III zużywał dużo paliwa – podczas jazdy po drodze 190 l/100 km, a w terenie nawet 300 l/100 km. Tak więc zasięg maks. po drogach wynosił 160 kilometrów, a w terenie 100 kilometrów.

 

STUG III – UZBROJENIE

składało się z armaty 7,5 cm StuK 37 L/24 kal. 75 mm, do której w czołgu przewożono 44 pocisków. Kąt ostrzału w płaszczyźnie poziomej wynosił po 12º w lewo i w prawo, natomiast w pionie wynosiło to od -10º do +20º. Dobrze wyszkolona załoga mogła oddać od 10 do 15 strzałów na minutę, przez co często trzeba było uzupełniać amunicję, jeżeli się prowadziło tak intensywny ostrzał.

Krótka lufa oznaczała, że pociski wylatywały z niej z niską prędkością początkową i tor lotu zbliżony do parabolicznego. Celny ogień do czołgów można było prowadzić z odległości do 500 m. Nie była to wada, ponieważ StuG III miał zadanie wspierania piechoty w walce, a nie walkę z czołgami. Dopiero potem postanowiono zrobić z tych maszyn niszczyciele czołgów.

Do obrony przed piechotą wroga służył 1 kar. masz. MG34 kal. 7,92 mm, przewożony w przedziale bojowym, oraz 2 pistolety masz. MP 38 kal. 7,92 mm i 12 granatów. Załoga mogła także postawić zasłonę dymną, odpalając z wnętrza pojazdu 5 granatów dymnych. Zapas amunicji do km wynosiła 600 szt., do pm 384 szt.

 

StuG III C/D

Podwozie składało się z 12 podwójnych kół jezdnych z bandażami gumowymi, pary kół napędowych z przodu i pary kół napinających z tyłu oraz trzech rolek podtrzymujących u góry

STUG III – ZAŁOGA

składała się z 4 osób. Z przodu, po lewej stronie siedział kierowca i obserwował teren przez dwuobiektowy peryskop KFF 2 o polu widzenia 63º lub korzystał z dwóch szczelin obserwacyjnych, chronionych szkłem pancernym. Celowniczy siedział za kierowcą i korzystał z celownika teleskopowego Slf ZF 1a, który dysponował 5-krotnym powiększeniem. Ładowniczy zajmował miejsce po prawej stronie działa, obok celowniczego.

Dowódca miał swoje stanowisko na samym tyle przedziału bojowego, tuż pod górnym włazem wejściowym i do wydawania rozkazów posiadał tubę głosową – StuG III nie posiadał niestety telefony wewnętrznego. Dowódca dysponował dwuobiektową lornetą artyleryjską SF 14z, przez którą mógł obserwować teren walki.

 

StuG III – wersje z krótkolufową armatą

STUG III A

produkowana od 1939 roku do maja 1940 roku i wyniosła ona 30 egzemplarzy.

 

STUG III B

od tej wersji montowano silnik Maybach HL 120TRM, który różnił się tylko zmodyfikowanym układem zapłonu. Poza tym zmieniono skrzynię biegów i maszyna miała teraz 6 biegów do przodu i 1 do tyłu. Zastosowano nowy typ gąsienicy o szerokości 400 mm, przez co zwiększono szerokość kół jezdnych. Inne drobne modyfikacje dotyczyły dodaniu na lewym błotniku ruchomego reflektora. Masa maszyny wzrosła do 22 ton.

Wersja produkowana od czerwca 1940 roku do maja 1941 roku w ilości 320 egzemplarzy.

 

STUG III C/D

wersja C była produkowana od marca do maja 1941 roku w liczbie 100 egz., a wersja D od maja do września 1941 roku w liczbie 150 egzemplarzy. Różnice były między nimi minimalne i dotyczyły jedynie wyposażenia wewnętrznego. W dokumentach używano po prostu oznaczenia StuG III C/D

Wprowadzono nowy system celowniczy z dwoma jednoobiektywowymi celownikami peryskopowymi Sfl ZF1 (do celów

StuG III E

Uzbrojenie główne składało się z armaty kal. 75 mm. Krótka lufa oznaczała, że pociski wylatywały z niską prędkością początkową i tor lotu zbliżony do parabolicznego. Nie była to wada, ponieważ StuG III miał zadanie wspierania piechoty w walce, a nie walkę z czołgami.

bliskich) i Rblf 32 (do dalszych celów) z 5-krotnym powiększeniem. Trzeba było przy tym dokonać małych zmian w przedniej części przedziału bojowego i zastąpić dwuczęściowy właz jednoczęściowym.

 

STUG III E

była to ostatnia wersja z krótkolufowym działem kal. 75 mm. Specjalnie przeznaczona dla dowódców plutonów i baterii dział samobieżnych. Przebudowano przedział bojowy, aby móc umieścić więcej sprzętu radiowego. Dodano duże opancerzone pojemniki po obu stronach bocznych ścian nadbudówki, gdzie umieszczono nadajnik o mocy 10 W i odbiornik UKF oraz 6 pocisków do działa (co zwiększyło ich ilość do 50 sztuk). Usunięto też dodatkowe ukośne opancerzenie ścian bocznych nadbudowy.Od tej wersji stosowano też telefon wewnętrzny.

W okresie od września 1941 roku do maja 1942 roku wyprodukowano 284 egzemplarze tej wersji.

 

StuG III – wersje z długolufową armatą

Od wersji F zmieniono uzbrojenie na długolufowe działo 7,5 cm StuK 40 L/43 (pierwsze 120 maszyn) lub L/48 (wszystkie następne maszyny, także innych wersji) kal. 75 mm. Była to po prostu armata KwK 40, w którą uzbrojone były czołgi Panzer IV od wersji F2. Trzeba było zmienić jarzmo działa, które teraz miało kształt trapeizodalny a jego grubość pancerza wynosiła 50 mm z przodu i 30 mm po bokach.

Nowa armata była odpowiedzią na radzieckie czołgi T-34 i KW-1, które krótkolufowa armata StuK 37 nie mogła pokonać.Dzięki dłuższej lufie i większej ilości gazów prochowych, znacznie wzrosła prędkość początkowa pocisku oraz jego skuteczny zasięg. Niemiecka maszyna mogła teraz bez problemu zniszczyć radzieckie czołgi z większej odległości, sama zachowując swoje bezpieczeństwo.

 

STUG III F vel STUG 40 F

Oprócz nowej armaty, w StuG III F zastosowano szereg innych ulepszeń.

  • Dodano wentylator elektryczny w środku przedziału bojowego, który odprowadzał gazy prochowe na zewnątrz pojazdu.
  • od czerwca 1942 roku i pojazdu nr 183 zwiększono grubość pancerza czołowego o 30 mm, dospawając lub dokręcając śrubami dodatkową płytę pancerną. Masa dodatkowego opancerzenia wynosiła 450 kg i masa pojazdu wzrosła do 23,2 tony. Zmalała więc prędkość maks. z 40 km/h do 38 km/h.
  • od sierpnia 1942 roku pochylono pod większym kątem płyt pancernych górnej części nadbudowy oraz wzmacnianie betonem niektórych części pancerza.

Zmiany te miały na celu poprawę bezpieczeństwa załóg, co rzeczywiście uzyskano. Działa szturmowe StuG III F i G

StuG III F

StuG III F. Zmieniono uzbrojenie na długolufowe działo StuK 40 L/48 kal. 75 mm. Nowa armata była odpowiedzią na radzieckie czołgi T-34/76 i KW. Dzięki dłuższej lufie znacznie wzrosła prędkość początkowa pocisku oraz jego skuteczny zasięg. Niemiecka maszyna mogła teraz zniszczyć radzieckie czołgi z większej odległości.

były rzadko niszczone od frontu, jeżeli odległość była większa niż 500 m.

W okresie od marca do września 1942 roku wyprodukowano 364 egzemplarze tej wersji. którą nazywano często także StuG 40 F, od armaty StuK 40.

 

STUG III F/8

zastosowano w nim kadłub z czołgu Panzer III J i L, który miał pogrubiony pancerz tylny z 30 mm do 50 mm. Zmieniono kształt szczelin obserwacyjnych i wprowadzono jeszcze kilka innych usprawnień. W okresie od września do grudnia 1942 roku wyprodukowano 250 egzemplarzy tej wersji.

 

STUG III G vel. STUG 40 G

Była to ostatnia wersja tej maszyny, która miała kilka swoich odmian, różniących się grubością pancerza i jarzmem działa. W porównaniu do wcześniejszych wersji, tą możesz bardzo łatwo rozpoznać, bo miało zmienioną nadbudowę. Oto niektóre zmiany:

  • Zrezygnowano z opancerzonych pojemników, mieszczących sprzęt łącznościowy, w zamian poszerzając nadbudowę i ustawiając ściany boczne pod kątem 72º (zamiast dotychczasowych 90º).
  • Z kolei tylną część nadbudowy, która dotąd była pochylona pod kątem 60º, wyprostowano do kąta poziomego i podwyższono, dzięki czemu dowódca i ładowniczy otrzymali więcej miejsca. Przeniesiono tam wentylator elektryczny, który dotychczas był wewnątrz maszyny.
  • w miejscu włazu dowódcy zamontowano wieżyczkę obserwacyjną z siedmioma peryskopami obserwacyjnymi.którą można było obracać (poza egzemplarzami produkowanymi między X 1943 i X 1944, kiedy to zakłady, które ją produkowały, zostały zbombardowane)
  • zrezygnowano z peryskopu obserwacyjnego kierowcy, co pogorszyło jego zdolność obserwacji terenu
  • w celu zapewnienia większej obrony załogi przed piechotą przeciwnika, uzbrojono StuG III G w 2 kar. masz. Pierwszy z nich, MG34 kal. 7,92 mm, instalowano na ruchomej podstawie osłoniętej tarczą od grudnia 1942 r. Był umiejscowiony na stropie, przed włazem ładowniczego i był przez niego obsługiwany ręcznie. Od wiosny 1944 zmieniono MG34 na MG42 i zainstalowano w taki sposób, że można go było używać z wnętrza pojazdu, co znacznie poprawiło ochronę strzelca. Od czerwca 1944 roku w jarzmie działa montowano drugi kar. masz. MG34 kal. 7,92 mm. Zapas amunicji do kar. masz. wynosił  1200 szt.
  • od maja 1944 roku montowano nowy system samoobrony, który pozwalał na wystrzelenie małych pocisków odłamkowych i dymnych z wnętrza pojazdu. Na przedniej części kadłuba ustawiono 3 wyrzutnie granatów dymnych NbK 39 kal. 90 mm
  • od września 1944 roku zastąpiono koła jezdne z gumowymi bandażami kołami całkowicie stalowymi, co pozwoliło na uproszczenie produkcji i obniżenie kosztów

    StuG III G

    StuG III G. Aby poprawić osłonę załogi przed pociskami z głowicami kumulacyjnymi, wprowadzono po bokach kadłuba specjalne odłony pancerne (Schützen), które później zastąpiono przez lżejsze osłony siatkowe. Masa bojowa wzrosła do 23,9 tony.

  • od jesieni 1943 roku do września następnego roku kadłuby dział szturmowych StuG III G pokrywano cementowo-gipsową pastą antymagnetyczną Zimmerit, która miała uniemożliwić przyczepianie do nich min magnetycznych

Grubość pancerza wynosiła

  • z przodu kadłuba – 80 mm jednolitego pancerza (lub 50 mm + dodatkowa 30 mm płyta pancerna)
  • nadbudowa – 50 mm + w kolejnych egzemplarzach dodatkowa płyta pancerna grubości 30 mm
  • jarzmo działa – 80 mm
  • boki i tył – 30 mm

Aby poprawić osłonę załogi przed pociskami z głowicami kumulacyjnymi, wprowadzono po bokach kadłuba specjalne odłony pancerne (Schützen), które później zastąpiono przez lżejsze osłony siatkowe. Masa bojowa wzrosła do 23,9 tony.

Od grudnia 1942 roku do kwietnia 1945 roku wyprodukowano łącznie 8172 egzemplarze tej wersji.

 

StuG III – podsumowanie

Działo szturmowe Sturmgeschütz III był pierwszym masowo produkowanym wozem tego typu w niemieckiej armii. Był inspiracją dla budowy kolejnych maszyn, o wiele lepiej opancerzonych i uzbrojonych. Produkowany w latach 1939-45 w ilości 10 306 egzemplarzy. Najwięcej wyprodukowano wersji ostatniej StuG III G – w ilości 8172 egzemplarzy i była to najlepsza wersja działa. Do produkcji wykorzystano kadłub produkowanego już czołgu Panzer III i działo StuK 37 L/24 kal. 75 mm.

Miał służyć do wspierania piechoty na polu walki, niszcząc umocnienia przeciwnika i dlatego był uzbrojony w krótkolufową armatę kal. 75 mm.

Gdy III Rzesza zaatakowała Związek Radziecki w czerwcu 1941 roku, Niemcy szybko zdali sobie sprawę, że muszą uzbroić swoje wozy bojowe w lepsze działa, więc zaczęli stosować długolufową armatę StuK 40 L/48 kal. 75 mm, która pozwalała na niszczenie radzieckich czołgów.

 

StuG III – dane techniczno-taktyczne (wersja G)

  • Egzemplarze:           10 306 egzemplarzy
  • Załoga:                       4 osoby
  • Masa:                         23,9 tony
  • Wymiary:                   długość – 6,77 m; szerokość – 2, 95 m; wysokość – 2,16 m
  • Napęd:                       Maybach HL 120 TRM o mocy 265 KM
  • Nacisk na grunt       10,4 kg/cm²
  • Moc jednostkowa    12,55 KM/t
  • Osiągi:                        prędkość max. 38 km/h; zasięg 155 km
  • Uzbrojenie:               armata StuK 40 L/48 kal. 75 mm + 1 km MG 34 7,92 mm + 1 km MG42 kal. 7,92 mm
  • Pancerz:                    30-80 mm

 

To wszystko na dziś jeżeli chodzi o niemieckie działo szturmowe StuG III. W następnym artykule dowiesz się, jak radził sobie ten pojazd w czasie walk na frontach II Wojny światowej. Do zobaczenia wkrótce. Tymczasem, jeżeli chcesz by ta strona się rozwijała, to zostaw swój komentarz, polub ten wpis i podziel się nim ze znajomymi.

Pozdrawiam Serdecznie

 

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



 

Komentarze

Więcej w III Rzesza
Panzer III pod Stalingradem
Panzer III na froncie w latach 1941-45

Poprzednim razem pisałem o czołgu III Rzeszy – Panzer III– w akcji w latach 1936-1941. Dziś czas byś poznał, jak...

Zamknij