Czołg Stuart na polu walki - w Afryce i Europie - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Paź 18, 2016 in USA |

Czołg Stuart na polu walki – w Afryce i Europie

Czołg Stuart na polu walki – w Afryce i Europie

Czołg Stuart był używany na wszystkich frontach II wojny światowej.

czołg stuart

Czołg Stuart był najpopularniejszym alianckim czołgiem lekkim w czasie II wojny światowej. Wyprodukowano łącznie prawie 23 000 egzemplarzy tej maszyny.

 

Czołg Stuart ratunkiem dla Brytyjczyków

Po raz pierwszy czołg Stuart wykorzystali w walce Brytyjczycy, którzy otrzymali te amerykańskie maszyny w ramach programu Lend Lease. Bolesne porażki poniesione podczas kampanii francuskiej i na Bałkanach pozbawiły brytyjską armię dużej części jej sprzętu pancernego. A że ich własny przemysł zbrojeniowy nie mógł nadążyć w produkcji nowych maszyn, Brytyjczycy musieli prosić o pomoc neutralnych jeszcze wtedy Amerykanów.

W maju rozpoczęły napływać do Wielkiej Brytanii pierwsze konwoje z jakże potrzebnym sprzętem. Z początku brytyjscy czołgiści byli mocno sceptycznie nastawieni do czołgów Stuart, a to z powodu ich archaicznego wyglądu, ciasnoty we wnętrzu i hałasu silnika. Jednak z czasem przekonali się do amerykańskich maszyn, nadając im nawet własną nazwę „Honey”.

W pierwszych miesiącach Brytyjczycy wykorzystywali czołgi Stuart w akcjach typowych dla czołgów szybkich, szybko jednak przekonali się, że nie mogą one równać się z niemieckimi czołgami Panzer III i Panzer IV. Pancerz czołgów M3 Stuart był za słaby, a pocisk wystrzelony z działa kal. 37 mm nie zawsze mógł zniszczyć przeciwnika. Świetnie za to amerykańskie czołgi sprawdzały się w rozpoznaniu, gdzie mogły wykorzystać swoją szybkość i wytrzymałość.

Jednak ze względu na ówczesne braki w sprzęcie, Brytyjczycy musieli wykorzystywać swoje Stuarty do zadań typowych dla czołgów szybkich, w których to ponosili duże straty.

 

Czołg Stuart w Afryce Północnej – lata 1941-1942

Do pierwszych walk Brytyjczyków z Niemcami, w których wzięły udział czołgi Stuart, doszło pod w listopadzie 1941

Czołg Stuart w Afryce

W pierwszych miesiącach Brytyjczycy wykorzystywali czołgi Stuart w akcjach typowych dla czołgów szybkich, szybko jednak przekonali się, że nie mogą one równać się z niemieckimi czołgami Panzer III i Panzer IV.

roku Gebr Saleh – był to drugi dzień operacji „Crusader”. Od października Brytyjczycy mieli już 300 egzemplarzy M3 Stuart, z czego 165 było w 4. Brygadzie Pancernej użytej pod Gebr Saleh. Podczas tej bitwy Szczury Pustyni stracili 23 czołgi Stuart, a Niemcy tylko 2 zniszczone czołgi i 6 uszkodzonych.

Pomimo tak słabego wyniku debiutu, czołg Stuart okazał się wartościową bronią i w kolejnych bitwach pokazał swoje walory bojowe. Gdy na wiosnę 1942 roku na pola walki wkroczyły nowoczesne czołgi średnie M4 Sherman, czołgi Stuart powróciły do swojej regulaminowej roli czołgów rozpoznawczych. Były w tej roli wykorzystywane do końca kampanii afrykańskiej.

Podczas bitwy pod Gazalą pod koniec maja 1942 roku w siłach brytyjskich walczyło 300 Stuartów, po 20 w każdym pułku pancernym. Większość z nich uległa zniszczeniu. W bitwie o El Alamein uczestniczyło już tylko około 70 maszyn tego typu.

 

Czołg Stuart w operacji Torch i Tunezji

Podczas lądowania oddziałów alianckich w północno-zachodniej Afryce w listopadzie 1942 roku wspomagały liczne

Czołg Stuart we Włoszech

Spośród jednostek jednostek uczestniczących w operacji Torch w czołgi Stuart były wyposażone amerykańskie 1 Dywizja Pancerna (wersje M3 I M3A1), 2 Dywizja Pancerna (wersja M5) oraz samodzielne bataliony pancerne.

czołgi Stuart. Jako jedyne wozy pancerne lądowały na plażach razem z pierwszymi jednostkami (były transportowane na plaże za pomocą specjalnych statków).

Spośród jednostek jednostek uczestniczących w operacji Torch w czołgi Stuart były wyposażone amerykańskie 1 Dywizja Pancerna (wersje M3 I M3A1), 2 Dywizja Pancerna (wersja M5) oraz samodzielne bataliony pancerne.

Okazało się, że obie wersje czołgu Stuart doskonale radzą sobie w starciach z francuskimi oddziałami, uzbrojonymi w przestarzałe pojazdy pancerne. Dopiero gdy w tym rejonie działań pojawiły się doświadczone niemieckie jednostki pancerne, uzbrojone w nowoczesny sprzęt, nastały cięższe czasy dla amerykańskich czołgistów.

Do pierwszych walk między amerykańskimi i niemieckimi oddziałami pancernymi doszło 26 listopada 1942 roku w pobliżu przełęczy Chouigui. Dwie kompanie amerykańskiej 2 Dywizji Pancernej starły się z niemiecką kompanią czołgów, złożoną z kilkunastu Panzer IV F2 i kilku Panzer III J. Niemcy wykorzystali swoją ogromną przewagę ogniową, jaką dawały im lepsze działa, i zniszczyli prawie całą kompanię amerykańska. Dopiero atak flankowy drugiej kompanii Yankesów pozwolił na zniszczenie kilku niemieckich maszyn.

Niestety, okazało się że armata kal. 37 mm, w jakie był uzbrojony czołg Stuart, nie dawał radę przebić przedniego pancerza niemieckich maszyn. Gdy dochodziło do kolejnych potyczek z czołgami Rommla, amerykańscy czołgiści ponosili ciężkie straty. Dopiero wyposażenie alianckich jednostek pancernych w czołgi średnie M4 Sherman można było uniknąć takich strat.

 

Czołg Stuart we Włoszech i w Europie Zachodniej – lata 1943-45

Po zakończeniu kampanii afrykańskiej, Alianci rozpoczęli przygotowania do opanowania Sycylii i Włoch. W ramach

Czołg Stuart we Francji 1944 rok

W brytyjskich dywizjach pancernych czołg Stuart był na etacie plutonu rozpoznawczego w każdym szwadronie w liczbie 11 egzemplarzy. Dodatkowo jeden pułk pancerny w dywizji pancernej miał jeszcze jeden pluton czołgów Stuart

reorganizacji, w amerykańskich jednostkach pancernych wymieniono przestarzałe już czołgi wersji M3 na lepsze M5 Stuart, a sprawne czołgi wersji M3 przekazano Wolnym Francuzom. Posłużyły one im do ćwiczeń.

Czołg M5 Stuart stał się podstawowym czołgiem lekkim US Army. Niektóre czołgi w wersji M3A3 przebudowano na transportery opancerzone i wozy dowodzenia i w takiej roli wykorzystywano na froncie włoskim.

W czasie walk w Europie Zachodniej uczestniczyły czołgi M5 Stuart – w jednostkach rozpoznawczych dywizji pancernych. Z czasem zostały zastąpione przez nowocześniejsze i lepiej uzbrojone czołgi M24 Chaffee.

W pozostałych armiach Aliantów Zachodnich nadal używano czołgów M3 Stuart. W brytyjskich dywizjach pancernych czołg Stuart był na etacie plutonu rozpoznawczego w każdym szwadronie w liczbie 11 egzemplarzy. Dodatkowo jeden pułk pancerny w dywizji pancernej miał jeszcze jeden pluton czołgów Stuart. Podobnie było we francuskich, kanadyjskich dywizjach pancernych i w naszej polskiej 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka.

Czołg Stuart w brytyjskiej armii służył do rozpoznania, ochrony ważnych miejsc (np. sztabów) ochrony łączności. Ze względu na swoje słabe walory bojowe nie mógł walczyć z niemieckimi czołgami i starano się tego unikać.

 

Czołg Stuart na froncie wschodnim – lata 1942-43

Armia Czerwona otrzymała od Brytyjczyków i Amerykanów około 1600 czołgów Stuart w ramach pomocy Lend-Lease.

Czołg Stuart w ZSRR

Armia Czerwona otrzymała około 1600 czołgów Stuart w ramach Lend-Lease. Walczyły na południu Związku Radzieckiego – na Kaukazie, w rejonie Woroneża czy w bitwie o Stalingrad

Dostarczono je przez Iran, więc walczyły na południu Związku Radzieckiego – na Kaukazie, w rejonie Woroneża czy w bitwie o Stalingrad. Ze względu na słabe opancerzenie i niską siłę ognia, czołgi Stuart ponosiły dosyć duże straty w walkach z Panzerwaffe.

Jedną z najważniejszych bitew z udziałem rosyjskich czołgów M3 Stuart był desant morski w Noworosyjsku, gdzie zostały one przetransportowane w specjalnych statkach bezpośrednio na brzeg. Czołg Stuart przetrwał w radzieckiej armii do bitwy na Łuku Kurskim, by potem ustąpić miejsca czołgom T-70.

 

To wszystko na dzisiaj o amerykańskim czołgu lekkim M3/M5 Stuart na froncie europejskim i afrykańskim. W następnym artykule dowiesz się o tym, jak radziły sobie te maszyny w walkach przeciwko Japończykom.

 

Do zobaczenia następnym razem

 

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga

 


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



Komentarze

%d bloggers like this:
Więcej w USA
Czołg Sherman uzbrojony w miotacz ognia
Czołgi Sherman przeciwko Japończykom – lata 1943-45

Witaj Czytelniku w moim kolejnym artykule o słynnym amerykańskim czołgi Sherman - najpopularniejszym czołgu Aliantów Zachodnich z okresu II wojny światowej. Z...

Zamknij