Czołgi M3 Grant i Lee na froncie - lata 1941-43 - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Sie 27, 2016 in USA |

Czołgi M3 Grant i Lee na froncie – lata 1941-43

Czołgi M3 Grant i Lee na froncie – lata 1941-43

Witaj w drugim artykule o amerykańskim czołgu średnim M3 Grant/Lee, który był podstawowym czołgiem średnim w

M3 Lee i M3 Grant

Czołg średni M3 Lee był podstawowym czołgiem średnim w amerykańskiej armii do czasu pojawienia się słynnego Shermana

amerykańskiej armii do czasu pojawienia się słynnego Shermana. Pojawienie się tej maszyny na afrykańskim polu walki przesądziło brytyjskim zwycięstwie pod El Alamein. Zapraszam Cię do lektury….

 

Czołg M3 Lee w US Army w Afryce – lata 1942-43

W czasie gdy do uzbrojenia wchodziły czołgi M3 Lee, organizacja amerykańskiej dywizji pancernej  miała tzw. charakter ciężki – czyli składała się z 2 pułków pancernych, z których każdy zawierał 2 bataliony czołgów średnich i 1 batalion czołgów lekkich. Łącznie w amerykańskiej dywizji pancernej było według etatów 232 czołgi średnie i 158 czołgów lekkich. Już w jesieni 1941 roku rozpoczęto przezbrajanie jednostek w nowe czołgi średnie M3 Lee. Jednak służyły one głównie do ćwiczeń i gdy miały wyjechać na front, były przezbrajane w czołgi M4 Sherman.

W operacji Torch – alianckim lądowaniu we francuskiej Afryce Północnej w listopadzie 1941 roku – uczestniczył więc tylko jeden batalion czołgów M3 Lee ( był to 2. Batalion 13 Pułku Pancernego 1 Dywizji Pancernej). Czołgi musiały być wyładowywane na brzeg za pomocą dźwigów portowych, więc lądowały na plażach w drugim rzucie.

Do pierwszych starć między amerykańskimi czołgami M3 Lee, a Afrika Korps doszło 28 listopada 1942 roku pod miasteczkiem Djedeida, który 2. Batalion miał zdobyć wspólnie z brytyjską piechotą to miasto i sąsiednie lotnisko. Niedoświadczone amerykańskie załogi szybko trafiły na niemiecką zasadzkę z zamaskowanych stanowisk i straciły 5 własnych maszyn. Czołgi musiały się wycofać, pozostawiając rannych na polu walki.

Starcie to pokazało, jak dużo brakuje Amerykanom doświadczenia na froncie i było zaledwie preludium do dalszych walk, w których ponosili dalsze ciężkie straty. Aliantom nie udało się szybko opanować Tunisu – stolicy Tunezji – i walki musiały trwać jeszcze pół roku, zanim Niemcy ostatecznie się poddali.

6 grudnia doszło do jednej z kolejnych starć z udziałem czołgów M3 Lee, które tym razem walczyły na południowy

M3 Lee i M3 Grant

W operacji Torch uczestniczył tylko jeden batalion czołgów M3 Lee – był to 2. Batalion 13 Pułku Pancernego 1 Dywizji Pancernej.

zachód od Tebourba, gdzie znowu poniosły duże straty w sprzęcie. Dość powiedzieć, że do końca tego dnia jedynie 22 czołgi M3 Lee były w stanie jeszcze walczyć.

Gdy Niemcy rozpoczęli kontrofensywę w Tunezji, amerykańscy czołgiści z resztek 2 Batalionu, wspierani przez czołgi M4 Sherman twardo walczyli w obronie frontu na wschód od Sbeitla. Widać było, że wyciągnęli już jakieś wnioski z wcześniejszych niepowodzeń, i tym razem to im udało się 17 lutego zniszczyć w zasadzce 5 czołgów niemieckich, kompletnie rozgramiając nacierających wrogów. 4 dni później odegrali pierwszoplanową rolę w odparciu kolejnego niemieckiego uderzenia, tym razem na Djebel el Hamra.

Do końca działań w Afryce walczyły jeszcze czołgi M3 Lee w szeregach amerykańskiej armii. W chwili kapitulacji wojsk niemieckich walczyło jeszcze 51 tych maszyn, które po zakończeniu kampanii afrykańskiej przekazano oddziałom Wolnych Francuzów.

 

Czołgi M3 Grant w kampanii afrykańskiej – lata 1941-43

Do końca maja 1942 roku brytyjska 8. Armia otrzymała 167 czołgów M3 Grant, które rozdzielono między:

  • 4 Brygadę Pancerną 7 Dyw. Panc. – dwa szwadrony M3 Grant
  • 2 Brygadę Pancerną 1 Dyw. Panc. – jeden szwadron M3 Grant
  • 22 Brygadę Pancerną 1 Dyw. Panc. – jeden szwadron M3 Grant

Amerykańscy instruktorzy musieli najpierw zapoznać załogi brytyjski z nowym dla nich uzbrojeniem. W czołgach z

M3 Lee zniszczony w Afryce

Do końca maja 1942 roku brytyjska 8. Armia otrzymała 167 czołgów M3 Grant, które rozdzielono między
2., 4. i 22 Brygadę Pancerną

Wielkiej Brytanii były armaty 2-funtowe i 37 mm, z których prowadziło się ostrzał wyłącznie bezpośredni. Teraz Brytyjczycy musieli nauczyć się, jak się strzela ogniem pośrednim z działa kal. 75 mm.

26 maja 1942 roku rozpoczęła się bitwa o Gazalę, podczas której siły niemiecko-włoskie Erwina Rommla zaatakowały brytyjską 8. Armię, próbując ją okrążyć. Następnego dnia doszło do starcia między 3. RTR 4. Brygady Pancernej, posiadającemu jedynie 19 czołgów średnich M3 Grant i 16 czołgów lekkich M3 Stuart, a niemieckimi czołgami Panzer III i Panzer IV z 8. Pułku Pancernego 15 Dywizji Pancernej. W wyniku tej potyczki Niemcy stracili wiele swoich maszyn, ale jednak Brytyjczycy musieli się wycofać, gdy ich siły spadły do 5 czołgów M3 Grant i 8 Stuartów. 8 RTR tej samej brygady poniósł jeszcze większe straty, bo pod koniec dnia zostały mu zaledwie 2 sprawne Granty – sam zniszczył około 30 maszyn wroga.

Podobnie było z 2. i 22. Brygadą Pancerną, które w tym samym dniu starły się na południe od Acromy z niemiecką 15 Dywizją Pancerną. W następnym dniu 22. Brygada straciła 25 swoich maszyn. W wyniku ostrych walk do 13 czerwca 1942 roku Brytyjczykom zostało jedynie 70 sprawnych czołgów i musieli się wycofać na wschód.

 

Czołgi Grant w bitwie o El Alamejn – lipiec – listopad 1942 rok

1 lipca – w dniu rozpoczęcia I Bitwy o El Alamejn – w brytyjskiej 1 Dywizji Pancernej było jeszcze 36 czołgów średnich M3 Grant. Przyczyniły się one do powstrzymania niemieckiego natarcia poprzez kontraataki w obszarze na zachód od grzbietu Ruweisat i wschód od Deir el Shein, tracąc w tej potyczce 17 swoich czołgów. Następnego dnia brytyjski kontraatak został powstrzymany przez słynne niemieckie działa p-lot. kal. 88 mm.

W okresie między 9 a 14 lipca Erwin Rommel wznawiał natarcie na El Alamein, w odpowiedzi 15 lipca 22. Brygada

M3 Grant pod El Alamein

Pojawienie się czołgów M3 Grant na afrykańskim polu walki przesądziło brytyjskim zwycięstwie pod El Alamein

Pancerna z m.in. 31 czołgami M3 Grant przedarła się w kierunku Alam Nayil, ale Niemcom udało się zapobiec jej dalszym sukcesom. Jednak kolejne ataki Brytyjczyków spowodowały duże straty w oddziałach niemiecko-włoskich i zmusiły Rommla do zaprzestania ofensywy.

30 sierpnia rozpoczęła się bitwa o Alam Halfa – w tym okresie czołgi M3 Grant były w etatach 7. i 10. Dywizji Pancernej. W 10. Dyw. Panc. było 72 czołgi M3 w 2. Brygadzie Pancernej i 92 czołgi M3 w 22. Brygadzie Pancernej. Nowy dowódca 8. Armii, gen. Montgomery, rozkazał wkopać w ziemię Granty i czekać na przeciwnika. Gdy ten zaczął atak, czołgi brytyjskie zaczęły strzelać, niszcząc sporo maszyn niemieckich i uniemożliwiły mu przedarcie się przez linię obrony.

Przed II bitwą o El Alamein, w ramach uzupełnień strat poniesionych we wcześniejszych walkach, zaczęto dostarczać po raz pierwszy czołgi M4 Sherman. Czołgi M3 Grant pozostawały jeszcze na uzbrojeniu:

  • szwadron sztabowy dowództwa 8. Armii – 7 czołgów
  • 4. Brygada Pancerna – 14 czołgów
  • 8. Brygada Pancerna – 57 czołgów
  • 9. Brygada Pancerna – 37 czołgów
  • 22. Brygada Pancerna – 57 czołgów
  • 24. Brygada Pancerna – 2 czołgi

23 października w nocy 9. Brygada Pancerna wspólnie z piechotą nowozelandzką przedarła się przez niemieckie pola minowe i zaatakowały wrogie pozycje obronne na południu. Potem w powstały wyłom wdarły się też 1. i 10. Dywizja Pancerna, które pokonały główną linię obrony i starły się z kontratakującymi czołgami Rommla. W wyniku tego starcia obie strony poniosły duże straty w sprzęcie, które jednak Niemcom bardziej zaszkodziły, gdyż nie mieli oni możliwości uzupełnienia strat.

2 listopada 9. Brygada Pancerna po raz kolejny wywalczyła wyłom w linii obrony wroga, przez który cały X Korpus mógł zaatakować na otwartym terenie czołgi niemieckie. W końcu zmusiło to wojska Rommla do rozpoczęcia 4 listopada odwrotu w kierunku Tunezji.

W okresie od listopada 1942 roku do lutego 1943 roku wysłużone czołgi M3 Grant były sukcesywnie zastępowane przez nowiutkie M4 Sherman, które docierały w konwojach ze Stanów Zjednoczonych. Niepotrzebne już w Afryce czołgi przetransportowano na Daleki Wschód, gdzie służyły do szkolenia załóg w Australii i walczyły potem w Birmie.

 

M3 Grant i Lee w Europie – lata 1943-45

Symboliczną ilość czołgów M3 Grant użyto na Sycylii i we Włoszech w roli trałów przeciwminowych – były to tzw. Grant

M3 Grant Skorpion

Symboliczną ilość czołgów M3 Grant użyto na Sycylii i we Włoszech w roli trałów przeciwminowych – były to tzw. Grant Scorpion

Scorpion. Służby naprawcze korzystały też z wozów naprawczych na podwoziu czołgu M3. Były też czołgi dowodzenia, które służyły nawet do końca wojny.

W czasie alianckiego forsowania Renu w marcu 1945 roku Amerykanie wykorzystali 64 czołgi M3 CDL (z reflektorami) do osłaniania swoich wojsk. Maszyny rozdysponowano następująco:

  • 1. Armia gen. Hodgesa – 21 czołgów M3 CDL
  • 3. Armia gen. Pattona – 28 czołgów M3 CDL
  • 9. Armia gen. Simpsona – 15 czołgów M3 CDL

Czołgi z reflektorami okazały się wyjątkowo pożyteczne w osłonie mostów na Renie, zwłaszcza tego w Remagen.

 

Czołgi M3 Lee w Armii Czerwonej

Rosjanie otrzymali w ramach programu Lend-Lease około 1400 czołgów M3 Lee – większość z nich dotarła do Murmańska wiosną i latem 1943 roku. Część czołgów jednak dotarła przez Bliski Wschód, gdy zrezygnowano z nich w Afryce. Użyto ich na Łuku Kurskim i potem, aż do całkowitego zużycia. Nie były lubiane przez rosyjskich czołgistów, woleli swoje czołgi T-34.

 

M3 Grant i Lee przeciwko Japończykom

W maju 1941 w Indiach sformowano Hinduski Korpus Pancerny, który posiadał na swoim uzbrojeniu m. in. czołgi M3

M3 Grant na Pacyfiku

W maju 1941 w Indiach sformowano Hinduski Korpus Pancerny, który posiadał na swoim uzbrojeniu m. in. czołgi M3 Grant i Lee. Podczas walk w Birmie używano małych pododdziałów czołgów, czasem nawet pojedyncze maszyny, do wspierania ogniowego żołnierzy piechoty

Grant i Lee. Podczas walk w Birmie używano małych pododdziałów czołgów, czasem nawet pojedyncze maszyny, do wspierania ogniowego żołnierzy piechoty. Japończycy nie mieli zbyt dużej ilości własnej broni pancernej, a ukształtowanie terenu też nie pozwalało na pojedynki jednostek pancernych. Najpoważniejszym zagrożeniem dla alianckich czołgistów okazali się żołnierze-samobójcy, którzy do niszczenia czołgów używali granatów i ładunków zapalających. Czołgi M3 Grant i Lee w Hinduskim Korpusie Pancernym służyły aż do roku 1945 roku

Czołgi M3 Lee wzięły udział w jednej tylko operacji dla armii USA – było to zajęcie Wysp Gilberta w końcówce 1943 roku. W dniach 20-23 listopada wyposażony w te maszyny 193. Batalion Czołgów pomagał 27. Dywizji Piechoty w opanowaniu wyspy Butaritari w atolu Makin. Czołgi M3 ochraniały piechotę podczas jej poruszania się wgłąb wyspy. Zauważono braki Japończyków w wyposażeniu w broń przeciwpancerną, więc straty w sprzęcie były bardzo znikome.

Także Australijczycy otrzymali czołgi M3 Grant -dokładnie było to 752 egzemplarzy. Wyposażyli w nie swoje trzy jednostki pancerne – 1., 2. i 3. Dywizję Pancerną i używali w walkach na Południowo-Wschodnim Pacyfiku. Z kolei Kanadyjczycy wykorzystywali swoje egzemplarze jedynie do szkolenia załóg.

 

Czołgi M3 Grant i Lee – podsumowanie

Czołgi M3 walnie przyczyniły się do zwycięstwa Aliantów nad wojskami Afrika Korps, szczególnie w bitwie o El Alamein. Stały się podstawą dla słynnego czołgu M4 Sherman. Miał dużo zalet, jak dobre uzbrojenie i gruby jak na 1942 rok pancerz. Miał też wady – przede wszystkim był za wysoki i beznadziejnie ustawiono w nim główne uzbrojenie, które znajdowało się w kadłubie. I właśnie te wady nie pozwoliły tej maszynie naprawdę pozytywnie wpisać się do historii broni pancernej.

Pozdrawiam Serdecznie

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga

 


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



 

Komentarze

Więcej w USA
sherman czolg francja 1944
Sherman czołg na europejskim polu bitwy – lata 1944-45

Witaj w moim kolejnym artykule o słynnym amerykańskim czołgu M4 Sherman - najpopularniejszym czołgu Aliantów Zachodnich. Poprzednim razem opisałem jego zmagania Sherman...

Zamknij