M4 Sherman - najbardziej znany czołg USA z II wojny światowej - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Gru 23, 2015 in USA |

M4 Sherman – najbardziej znany czołg USA z II wojny światowej

M4 Sherman – najbardziej znany czołg USA z II wojny światowej

Witaj w moim pierwszym artykule o amerykańskim czołgu średnim M4 Sherman – najpopularniejszym czołgu wśród Aliantów

M4 Sherman

M4 Sherman – był najpopularniejszym czołgu wśród Aliantów Zachodnich. Wyprodukowano go w ogromnej ilości prawie 50 000 egzemplarzy – w czasie II wojny światowej tylko radzieckich T-34 było więcej. zdj. www.scoobany.pl

Zachodnich. Wyprodukowano go w ogromnej ilości prawie 50 000 egzemplarzy – w czasie II wojny światowej tylko radzieckich T-34 było więcej. Stanowił podstawowe wyposażenie także Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Dziś zajmiemy się konstrukcją tego czołgu. Zapraszam Cię do lektury…

 

M4 Sherman – geneza powstania i produkcja czołgu

 

W 1940 roku w Stanach Zjednoczonych zaczęto pracować nad następcą niezbyt udanego czołgu M3 Lee. W nowej konstrukcji zostawiono dolną część kadłuba, jednostkę napędową i zawieszenie poprzednika. W czerwcu 1941 roku w ośrodku badawczym broni pancernej w Aberdeen stworzono makietę czołgu, a we wrześniu zbudowano pierwszy prototyp z odlewaną górną częścią kadłuba (w Rock Island Arsenal zbudowano prototyp z kadłubem spawanym). Czołg został 5 września 1941 roku przyjęty do uzbrojenia armii amerykańskiej jako „czołg średni M4”, a Brytyjczycy nadali mu później nazwę M4 Sherman, którą zaczęto się posługiwać na całym świecie.

Masowa produkcja wersji M4A1 Sherman rozpoczęła się w lutym następnego roku w firmie Lima Locomotive Works, a w marcu w Pressed Steel Car Company. Z kolei wersję M4 Sherman rozpoczęto budować w lipcu 1942 roku. Razem wszystkich wersji czołgu Sheman do lipca 1945 roku wyprodukowano 49 234 egzemplarze, co było drugim, po radzieckim czołgu T-34, wynikiem na świecie.

Czołg był produkowany w sześciu podstawowych wersjach oraz kolejnych kilkadziesiąt wariantach, które miały odmienne jednostki napędowe, kształt kadłuba i wieży, uzbrojenie czy wyposażenie.

 

M4 Sherman – opis konstrukcji

M4 SHERMAN – UZBROJENIE

w wieży zamontowana była armata M3 kal. 75 mm i sprzężony z nią kar. masz. Browning M1919A4 kal.7,62 mm. Armatę umieszczono w jarzmie M34 i stabilizowano w pionie stabilizatorem żyroskopowym, dzięki czemu można było celnie strzelać nawet podczas jazdy. Do tego w kadłubie zamontowany był dodatkowy kar. masz. kal. 7,62 mm, a na wieży przewożono km Browning M2HB kal. 12,7 mm (mocowany na obrotowym pierścieniu wokół włazu dowódcy), wykorzystywany do niszczenia samolotów i piechoty.

W czołgu przewożono 97 pocisków do działa oraz 300 szt. amunicji do km. kal. 12,7 mm + 4750 szt. do km. kal. 7,62 mm. Dodatkowym uzbrojeniem obronnym czołgu był 2-calowy brytyjski miotacz granatów dymnych i odłamkowych M3 z zapasem 12 granatów dymnych.

 

M4 SHERMAN – KADŁUB

obszerny i kanciasty kadłub był spawany z walcowanych płyt pancernych. Część czołgów produkowanych w następnych seriach miał odlewane elementy przedniej części kadłuba, które łączono śrubami. Grubość pancerza kadłuba kształtowała się następująco:

przednia część – 50,8 mm
boki i tył – 38 mm
góra – 19 mm
dół – 12,7-25,4 mm
W trakcie walk na wielu czołgach dodawano na przodzie ekrany pancerne o grubości 38 mm, w celu dodatkowej ochrony przed pociskami. Masa bojowa czołgu sięgała 30,4 tony.

M4A1(76W) Sherman

ta wersja posiadała lepsze możliwości bojowe, dzięki armacie M1A1 kal. 76,2 mm. Amunicję do działa przewożono w specjalnych komorach w osłonie wodnej. zdj. the.shadock.free.fr

 

 

 

M4 SHERMAN – WIEŻA

była 3-osobowa, odlewana, o cylindrycznym kształcie, z małą niszą z tyłu. Grubość pancerza wynosiła:

osłona jarzma – 89 mm
przód – 76 mm
boki i tył – 50.8 mm
góra – 25 mm
Wieża mogła być obracana przez silnik elektryczny, zasilany przez generator, lub w trybie awaryjnym – ręcznie.

 

M4 SHERMAN – NAPĘD

Czołg M4 Sherman był napędzany przez gaźnikowy silnik Continental R975C1 o mocy 350 KM i łącznej pojemności zbiorników paliwa 662 dm³. Dzięki temu prędkość max. po drogach wynosiła 38 km/h i czołg mógł przejechać 192 km.

 

M4 SHERMAN – PODWOZIE

składało się z 12 podwójnych stalowych kół jezdnych z bandażami gumowymi, pary kół napędowych z przodu i pary kół napinających z tyłu. Koła jezdne zawieszono parami na 3 wózkach nosnych amortyzowanych pionowymi sprężynami spiralno-śrubowymi. Od góry gąsienicę podtrzymywały 3 rolki i płozy przykręcone symetrycznie do górnych części wózków nośnych. Gąsienice były szerokie na 420 mm.

 

M4 SHERMAN – ZAŁOGA

Z przodu kadłuba, po lewej stronie siedział kierowca-mechanik, który miał do swojej dyspozycji peryskop obrotowy M6 i szczeliny obserwacyjne. Mógł obserwować teren i prowadzić wóz z głową wysuniętą przez otwarty właz dzięki regulowanemu fotelowi. Z prawej strony kierowcy siedział strzelec, który obsługiwał zamontowany w kadłubie kar. masz.

Pozostali członkowie załogi siedzieli w wieży. Z lewej strony wieży miał swoje miejsce ładowniczy, który strzelał także ze sprzężonego z armatą kar. masz. kal. 7,62 mm. Miał do dyspozycji obrotowy peryskop Z prawej strony siedzial celowniczy, który dysponował celownikiem peryskopowym z wbudowanym celownikiem teleskopowym M38, a później M55. Tuż za celowniczym siedział dowódca czołgu, który obsługiwał radiostację SCR 508, SCR 528 lub SCR 538. W czołgach dowódczych montowana była dodatkowa radiostacja SCR 506.

 

M4 Sherman – wersje rozwojowe

 

m4 sherman firefly

SHERMAN FIREFLY –
brytyjska odmiana z długolufową 17-funtową armatą ppanc kal. 76,2 mm. Ta armata doskonale radziła sobie z niszczeniem niemieckich czołgów ciężkich Pzkpfw V Pantera i Pzkpfw VI Tygrys. zdj. panzer-journal.ru

M4A1 SHERMAN

pierwsza wersja produkowana seryjnie – od lutego 1942 roku. Od wersji M4 Sherman różniła się odlewanym kadłubem i innymi szczegółami konstrukcyjnymi. Wyprodukowano 6281 egzemplarzy tej wersji.

 

M4A1(76W) SHERMAN

ta wersja posiadała lepsze możliwości bojowe, dzięki armacie M1A1 kal. 76,2 mm. Zastosowano też nowy silnik Continental R-975C4 o mocy 400 KM.  Amunicję do działa zmniejszono do 71 pocisków i przewożono w specjalnych komorach w osłonie wodnej. W kolejnych seriach produkcyjnych montowano armaty M1A1C i M1A2 z hamulcem wylotowym.Wersja M4A1(76)W HVSS posiadała całkowicie przerobione podwozie. Celowniczy dysponował nowym celownikiem teleskopowym M71D i peryskopem obrotowym M4A1 z wbudowanym celownikiem teleskopowym M47A2. Gąsienice zwiększyły swoją szerokość do 584 mm. Masa bojowa wzrosła do 32,1 tony. Wyprodukowano 3396 egzemplarzy tej wersji.

 

M4A2 SHERMAN

Ta wersja była wyposażona w silnik wysokoprężny GM 6046-71 o mocy 375 KM. Pojemność zbiorników paliwazmalała do 590 dm³. Produkcje seryjną tej wersji rozpoczęto w kwietniu 1942 roku i z fabryk wyjechało 8053 egzemplarze.

 

M4A2(76)W SHERMAN

tą wersję uzbrojono w działo M1A1 lub M1A2 kal.76,2 mm. Wszystkie czołgi tej wersji miały mokre komory amunicyjne. Pogrubiono pancerz przedni kadłuba: płyta górna do 63,5 mm; płyta dolna do 108 mm. Masa bojowa wzrosła do 33,3 tony. Część wozów z ostatnich serii miała zawieszenie HVSS i oznaczenie M4A2(76)W Sherman HVSS. Wyprodukowano 2915 egzemplarzy tej wersji.

 

M4A3 SHERMAN

napędzana była 8-cylindrowym, chłodzonym cieczą silnikiem benzynowym Ford GAA o mocy 450 KM. Odmiana z działem kal. 75 mm miała suche (1690 egzemplarzy) albo mokre komory amunicyjne (3071 egzemplarzy oznaczonych jako M4A3(75)W).

 

M4A3(76)W SHERMAN

odmiana z działem kal. 76,2 mm. Wyprodukowano 4542 egzemplarze. Niektóre maszyny mialy zawieszenie HVSS.

 

M4A4 SHERMAN

zmieniono silnik na chłodzony cieczą silnik benzynowy Chrysler A57 Multiblok o mocy 426 KM. Spore wymiary nowego silnika zmusiły Amerykanów do zwiększenia przedziału silnikowego poprzez wydłużenie kadłuba o 28 cm i modyfikacje podwozia (rozsunięto wózki z kołami jezdnymi)

CZOŁGI SHERMAN Z HAUBICAMI KAL. 105 MM

od lutego 1944 roku do marca 1945 roku Amerykanie produkowali też czołgi Sherman w wersjach uzbrojonych w haubice M1 kal. 105 mm. 800 egzemplarzy miało standardowe zawieszenie (oznaczone jako M4(105) Sherman, natomiast kolejne 840 egzemplarzy miało nowe zawieszenie z poziomymi sprężynami spiralno-śrubowymi (oznaczone jako M4(105) HVSS Sherman. W czołgach przewożono 68 pocisków do haubicy, a zasobniki z amunicją były dodatkowo opancerzone.

M4A3E2 SHERMAN JUMBO

była to specjalna wersja szturmowa, przeznaczona dla jednostek przygotowujących się do lądowania w Normandii.  Pancerz kadłuba w części przedniej pogrubiono do 102 mm, a boków do 76 mm. Pancerz wieży też pogrubiono – przodu do 152 mm, a jarzmo armaty nawet do 176 mm. Zwiększono też ilość pocisków do armaty do 104 sztuk. Masa czołgu wzrosła do 38,1 tony.

SHERMAN FIREFLY

brytyjska odmiana z doskonałą długolufową 17-funtową armatą ppanc kal. 76,2 mm. Ta armata doskonale radziła sobie z niszczeniem niemieckich czołgów ciężkich Pzkpfw V Pantera i Pzkpfw VI Tygrys. Poza tym Brytyjczycy wzmocnili pancerz, wymienili przyrządy celownicze i obserwacyjne, oraz dodali własną radiostację No. 19. Do końca wojny zdążyli zmodernizować zaledwie 600 egzemplarzy czołgu M4 Sherman do tej wersji.

 

M4 Sherman – modyfikacje i wersje specjalne

W czasie produkcji i napraw w warsztatach polowych, czołg M4 Sherman był ciągle ulepszany i modyfikowany.

m4a2 sherman

Czołgi M4 Sherman służyły wszędzie tam, gdzie walczyli od 1942 roku Alianci Zachodni. Były produkowane w wielu wersjach były ciągle modyfikowane zdj. the.shadock.free.fr

Wzmacniano opancerzenie poprzez przyspawanie dodatkowych płyt pancernych z boku kadłuba albo mocowano worki z piaskiem czy zapasowe ogniwa gąsienic na przodzie wozu.

Brytyjczycy stworzyli na bazie czołgu M4 Sherman kilkanaście wersji specjalnych, m.in:

  • czołgi przystosowane do pływania  Sherman DD – 693 egzemplarze
  • dowódcze Sherman Command
  • saperskie Sherman Crab – z łańcuchowym trałem przeciwminowym
  • czołgi mostowe Sherman Plymuth
  • i inne

Podwozie czołgu średniego M4 Sherman służyło jako baza do produkcji innych wozów bojowych np:

  • dział samobieżnych M7 Priest z haubicami kal.105 mm
  • samobieżnych wyrzutni niekierowanych pocisków rakietowych Sherman Calliope

 

M4 Sherman – podsumowanie

Czołgi M4 Sherman były produkowane od 1942 roku jako następca niezbyt udanych czołgów M3 Lee, z których zaczerpnięto dużo elementów np. napęd i zawieszenie. Wyprodukowano je w ogromnej ilości prawie 50 000 egzemplarzy, co było wtedy drugim wynikiem na świecie (tylko radzieckich T-34 było więcej). Dla porównania Niemcy w ciągu całej wojny zdążyli wyprodukować jedynie niecałe 6000 Panter i 2000 Tygrysów. Amerykańskie czołgi nie mogły dorównywać możliwościami bojowymi czołgom III Rzeszy, ale nadrabiały to właśnie ogromną ilością.

Czołgi M4 Sherman służyły wszędzie tam, gdzie walczyli od 1942 roku Alianci Zachodni. Były produkowane w wielu wersjach były ciągle modyfikowane. Podwozie czołgu M4 posłużyło do produkcji innych wozów bojowych np. samobieżnych haubic M7 Priest kal. 105 mm.

 

M4 Sherman – dane techniczno-taktyczne (wersja M1A1)

  • Egzemplarze:               49 234 egzemplarze (wszystkie wersje)
  • Załoga:                          5 osób
  • Masa:                            30,4 tony (M4A1)
  • Wymiary:                      długość: 5,84 M; szerokość: 2,62 m; wysokość: 2,74 m
  • Napęd:                          9 cylindrowy, chłodzony powietrzem silnik Continental R675 C1 o mocy 350 KM
  • Osiągi:                          max. prędkość 38 km/h (droga); zasięg: 192 km (droga)
  • Uzbrojenie:                  działo M1 kal. 75mm + 1 km kal. 12,7 mm + 2 km kal. 7,62 mm 
  • Pancerz:                      kadłub do 50,8 mm (pod kątem 56°), wieża 76 mm

 

 

To wszystko na dziś, co mam CI do przedstawienia na temat tego słynnego czołgu M4 Sherman. CO myślisz o nim? Zostaw swój komentarz pod spodem.

Do usłyszenia wkrótce

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga

 


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



 

Komentarze