Czołgi BT-2, BT-5 i BT-7 na polu walki - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Mar 2, 2017 in ZSRR |

Czołgi BT-2, BT-5 i BT-7 na polu walki

Czołgi BT-2, BT-5 i BT-7 na polu walki

Czołgi BT-2, BT-5 i BT-7 były jednymi z najpopularniejszych maszyn Armii Czerwonej w latach 30. XX wieku. Stanowiły trzon wojsk szybkich, które miały za zadanie parcie wgłąb terytorium przeciwnika i zajmowanie terytorium.

Jednak w przeciwieństwie do radzieckich założeń, nie walczyły one w Europie Środkowej i Zachodniej, tylko w obronie własnej ojczyzny, gdzie nie mogły pokazać swoich największych zalet….

BT-5 Hiszpania 1936-39

Radzieckie czołgi BT okazały się dużo lepszymi maszynami niż niemieckie odpowiedniki Panzer I i Panzer II. Przewyższały je uzbrojeniem i manewrowością. zdj. forum.warthunder.com

 

Czołgi BT-2, BT-5 i BT-7 – organizacja jednostek

W 1931 roku czołgi BT-2 weszły w skład radzieckich brygad zmechanizowanych, razem z czołgami T-26. Na przełomie 1932-33 roku w Związku Radzieckim rozpoczęto formowanie korpusów zmechanizowanych, każdy po około 500 maszyn. Ich główną siłą uderzeniową miały być dwie brygady czołgów, każda po trzy bataliony.

W 1932 roku rozpoczęto też tworzenie pułków pancernych dla dywizji kawalerii. Były one uzbrojone właśnie w czołgi BT-2. Do maja 1940 roku powstało łącznie 20 takich jednostek. Od 1935 roku w ramach brygad czołgów odwodu naczelnego dowództwa, każdy batalion rozpoznawczy był uzbrojony w czołgi BT. Z kolei brygady zmechanizowane miały mieć po 278 czołgów BT.

Po zakończeniu wojny domowej w Hiszpanii w 1939 roku, utworzono brygady czołgów lekkich, w skład których wchodziły czołgi BT-5 i BT-7 lub T-26. Według etatów w każdym batalionie miało być po 54 maszyny, jednak rzadko udawało się to zrobić. Z kolei w składzie brygad czołgów ciężkich nadal znajdowało się po 35-45 czołgów BT, głównie w jednostkach rozpoznawczych lub jako rezerwa.

W 1940 roku nastąpiło rozformowanie korpusów pancernych. Zamiast nich powstały dywizje pancerne wz. 1940, w ramach których znajdowało się po 26 czołgów BT.

 

Czołgi BT-2 i BT-5 w Hiszpanii – lata 1936-39

Choć Związek Radziecki podczas wojny domowej w Hiszpanii oficjalnie pozostawał neutralny, to jednak w bardzo znaczący sposób wspomagał republikanów, wysyłając im masę broni. W lipcu 1937 roku dostarczył na Półwysep Iberyjski pierwsze 50 czołgów BT-5 wraz ze swoimi „instruktorami”. Utworzono z nich Pułk Czołgów Szybkich – hisz. Regimento Carro Rapido.

Po raz pierwszy czołgi BT-5 zostały użyte 11-13 października 1937 roku w walkach pod Saragossą. Wspierały tam XIII Brygadę Międzynarodową, tracąc 10 maszyn. Zimą walczyły też pod Teruelem, gdzie zostały zniszczone 15 kolejnych wozów.

Kilka czołgów zdobytych przez frankistów  zostało wcielonych do służby, jednak były to bardzo rzadkie przypadki. O wiele częściej robiono tak z innymi radzieckimi czołgami lekkimi – T-26.

Radzieckie czołgi BT okazały się dużo lepszymi maszynami niż niemieckie odpowiedniki Panzer I i Panzer II. Przewyższały je uzbrojeniem i manewrowością.

 

Czołgi BT-5 i BT-7 przeciwko Japończykom

Po raz pierwszy Rosjanie użyli bojowo swoich nowych czołgów BT podczas walk nad Jeziorem Chasan w sierpniu 1938 roku. Był to także debiut wersji BT-7, której nie wysłano do Hiszpanii. Z racji ciągłego zagrożenia ze strony Cesarstwa Japonii oraz dogodnych warunków terenowych dla czołgów, Rosjanie utrzymywali tam znaczne ilości  wojsk pancernych.

Czołgi BT weszły w skład 29. Brygady Zmechanizowanej, która przeżyła niedawno czystki wśród oficerów i była niedoświadczona bojowo. Odbiło się to na jej wartości bojowej. W czasie tej bitwy wspierała ona 40. Dywizję Piechoty.

Pierwsze starcie z udziałem czołgów BT-7 miało miejsce 6 sierpnia 1938 roku i były bardzo nieudane. Z powodu słabego rozpoznania terenu walki, wysłane maszyny ugrzęzły w błocie i zamiast walki manewrowej musiały odpierać ataki Japończyków.

Gdy w maju 1939 roku Japończycy zaatakowali Mongolię, Związek Radziecki wysłał jej na pomoc własne wojska. W ramach 11. Brygady Zmechanizowanej (miała ona jedynie 1/4 etatów) walczyły właśnie czołgi BT-5 i BT-7.

3 lipca, podczas pierwszych walk pod Chałchyn-Goł, radzieckie maszyny zaatakowały przeprawiających się przez rzekę Japończyków. Pomimo braku wsparcia własnej piechoty i artylerii, atak okazał się udany, choć za cenę utraty ponad 60% maszyn. W uznaniu zasług 11. Brygadę Zmechanizowaną odznaczono orderem Lenina i nazwana imieniem swego zmarłego dowódcy – kombriga Jakowlewa.

W połowie sierpnia do walki weszła także 6. Brygada Zmechanizowana, która walczyła potem w rejonie Małych Piasków. Straciła w tych walkach sporą ilość maszyn.

Czołgi BT okazały się bardzo dobrymi maszynami do walki manewrowej. Jednak przy wspieraniu własnej piechoty łatwo padały łupem japońskich dział polowych i przeciwpancernych oraz „koktajlów Mołotowa”. Załogi narzekały też na brak łączności radiowej w swoich maszynach.

BT-5 Finlandia 1940

Z powodu ciężkich warunków atmosferycznych czołgi operowały małymi grupami. Bardzo utrudniały Rosjanom walkę zaspy śnieżne, miny i silne umocnienia polowe. zdj. wikipedia.org

 

Czołgi BT-5 i BT-7 w agresji na Polskę – 17 września 1939 roku

W ataku na Polskę brały udział wojska kilku radzieckich okręgów wojskowych. W ich skład weszło ponad 2000 czołgów BT (z czego 1617 to wersja BT-7). Na północnym odcinku frontu, w ramach Frontu Białoruskiego walczył 15 Korpus Pancerny – posiadający aż 461 czołgów – oraz 6 Brygada Pancerna ze swoimi 248 czołgami BT.

Na południowym odcinku działał Front Ukraiński, posiadający aż 1000 czołgów BT, głównie w 25. Korpusie Pancernym (435 maszyn) oraz w 23. i 24. Brygadzie Czołgów Lekkich (po 200 maszyn).

W walce z polskimi wojskami radzieccy czołgiści doznawali dosyć dużych strat w sprzęcie, główne za sprawą armatek przeciwpancernych i „koktajli Mołotowa”.

 

BT-5 i BT-7 w wojnie zimowej – lata 1939-40

W wojnie przeciwko Finom brały udział czołgi BT z Leningradzkiego Okręgu Wojskowego. Znajdowały się na uzbrojeniu 1. i 13. Brygady Czołgów z 10 Korpusu Pancernego oraz części 34 Brygady Czołgów i batalionu rozpoznawczego 20. Brygady Czołgów. Przeciwko sobie mieli bardzo nieliczne i mocno przestarzałe czołgi fińskie i Rosjanie mieli 85-krotną przewagę czołgów.

Z powodu ciężkich warunków atmosferycznych czołgi operowały małymi grupami. Bardzo utrudniały Rosjanom walkę zaspy śnieżne, miny i silne umocnienia polowe. Także współpraca z własną piechotą była słaba, często zdarzało się, że nie było takiego wsparcia. Nie dziwi więc fakt, że straty w sprzęcie pancernym były ogromne.

 

Czołgi BT-5 i BT-7 w operacji Barbarossa – czerwiec-grudzień 1941 roku

W momencie ataku III Rzeszy na Związek Radziecki, czołgi BT-5 i BT-7 były podstawowym, obok T-26, orężem pancernym Armii Czerwonej. Różnie rozkładało się rozmieszczenie tych maszyn w poszczególnych dywizjach, jednak było ich przeważnie po 200 maszyn.

Pierwsze dni walk toczyły się pod dyktando Niemców, którzy masowo niszczyli sowieckie maszyny. Duży udział w pogromie miało lotnictwo szturmowe. Czołgi BT były łatwo przebijane przez pociski, nawet działek kal. 20 mm. Z kolei całkiem dobre było uzbrojenie główne, czyli armata kal. 45 mm.

BT-7 Operacja Barbarossa 1941

W momencie ataku III Rzeszy na Związek Radziecki, czołgi BT-5 i BT-7 były podstawowym, obok T-26, orężem pancernym Armii Czerwonej. zdj. worldwarphotos.info

 

Jesienią rozpoczęto tworzenie mieszanych brygad czołgów, składających się z średnich T-34, ciężkich KW i lekkich BT. Zostały one użyte podczas bitwy o Moskwę i bitwy pod Rostowem nad Donem.

Dużą zmorą wojsk rosyjskich były liczne usterki i braki paliwa, które często powodowały konieczność opuszczenia całkiem sprawnych maszyn. Ogromne straty w 1941 roku spowodowane były też radziecką taktyką, która nakazywała zawsze czołgami BT atakować, często bez właściwego rozpoznania.

 

Czołgi BT-5 i BT-7 w latach 1942-45

W 1942 roku czołgi BT-7 służyły jedynie w tych jednostkach, w których ocalały z roku poprzedniego. Były też obecne w jednostkach przerzuconych z Dalekiego Wschodu. Służyły one głównie w rejonach, gdzie nie prowadzono walk manewrowych, czyli w Karelii, w Leningradzie i Wołchowie. W rejonie Kaukazu stanowiły wyposażenie jednostek uzbrojonych także w czołgi pochodzące z Leand-Lease.

W 1944 roku w walczyły jeszcze czołgi BT-7 w rejonie Leningradu i Karelii, gdzie brały udział w odblokowaniu miasta. Ostatnią kampanią, w której brały udział te maszyny, była ofensywa ZSRR przeciwko Japończykom w Korei i Mandżurii. W ramach 6. Gwardyjskiej Armii Pancernej operował jeden batalion czołgów BT-5. Z kolei w 77 Brygadzie Pancernej były czołgi BT-7.

 

Czołgi BT w służbie innych krajów

Także inne kraje używały czołgów BT w ramach swoich jednostek. Najczęściej były to po prostu czołgi zdobyczne. Finowie już w czasie Wojny Zimowej na przełomie 1939 i 1940 roku zdobyli kilka egzemplarzy. Jednak nie używali ich, w przeciwieństwie do czołgów T-26, do których mieli części zamienne. W czasie tzw wojny kontynuacyjnej także zdobyli pewną ilość sprawnych czołgów BT i te już wcielali do swych jednostek pancernych. W 1942 roku na podwoziach 18 maszyn zbudowano działa samobieżne BT-42.

Niemcy z kolei w czasie operacji Barbarossa zdobyli około 250 egzemplarzy czołgów BT. Te bardziej zużyte lub uszkodzone zezłomowali, a resztę wcielili do własnych jednostek liniowych. Były używane w latach 1941-42, potem przeniesiono je do jednostek policyjnych i walczących z partyzantką na Ukrainie i Białorusi.

Armie Rumunii i Węgier także zdobyły po kilka egzemplarzy, głównie BT-7, których jednak nie używały bojowo. Zostały one zezłomowane i wykorzystane do budowy innych maszyn.

 

Czołgi BT-2, BT-5 i BT-7 – największe zalety i wady

Zalety ogromna prędkość, możliwość poruszania się na kołach, całkiem duża ilość egzemplarzy
Słaby pancerz, problemy z jazdą po rosyjskich bezdrożach, łatwo się zapalał silnik, zła wentylacja, słabe wykonanie elementów, kiepskie wyszkolenie załóg,

 

Źródła wiedzy:

  1.  Wydawnictwo Militaria nr 57: Janusz Ledwoch „Czołgi BT”
  2. tanks-encyklopedia.com
  3. www.1939.pl

 

Pozdrawiam Serdecznie i do zobaczenia w następnym artykule

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga

 


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.

Komentarze

Więcej w ZSRR
BT-7 - radziecki czołg szybki
BT-7 – najszybszy czołg II wojny światowej

Witaj na moim blogu o broni pancernej świata. Dziś chciałbym Ci przedstawić kolejny tank sowieckiej produkcji – tym razem będzie...

Zamknij