Czołgi T-28 na polu walki - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Kwi 3, 2017 in ZSRR |

Czołgi T-28 na polu walki

Czołgi T-28 na polu walki

Czołgi T-28 były radzieckimi średnimi czołgami z początku II wojny światowej. W poprzednim artykule pisałem o historii powstania i samej konstrukcji. Dziś przejdziemy do opisu walk na frontach, czyli w Finlandii w 1939 roku i w czasie operacji Barbarossa w 1941 roku. Zapraszam do lektury…

Czolgi T-28 Finlandia 1939-40

Z czołgów T-28 początkowo tworzono Brygady Czołgów Ciężkich, które miały wspierać własne wojska w przełamywaniu silnie bronionych pozycji nieprzyjaciela. ww2photo.se

 

Czołgi T-28 – organizacja jednostek

Początkowo czołgi T-28 trafiały do samodzielnych pułków czołgów, które w grudniu 1935 roku zostały powiększone do etatu Samodzielnych Brygad Czołgów Ciężkich. Taka Brygada składała się z:

  • 1. batalionu czołgów – 3 kompanie po 5 czołgów T-28
  • 2. batalionu czołgów – 3 kompanie po 5 czołgów T-28
  • 3. batalionu czołgów – 3 kompanie po 5 czołgów T-28
  • batalionu szkolnego
  • batalionu zabezpieczenia bojowego
  • kompanii łączności
  • innych pododdziałów

Etat takiej brygady w czasie pokoju wynosił:

  • 1400 oficerów, podoficerów i żołnierzy
  • 54 czołgi T-28
  • 16 czołgów BT-5/BT-7
  • 18 teleczołgów T-26TT
  • 3 czołgi chemiczne ChT-26
  • 19 ciągników
  • 95 samochodów osobowych i ciężarowych
  • 13 motocykli

W maju 1936 roku przeniesiono wszystkie te brygady do Odwodu Głównego Dowództwa. Ich przeznaczeniem było wzmocnienie poszczególnych dywizji strzelców i pancernych w przełamywaniu silnie bronionych pozycji nieprzyjaciela.

 

Czołgi T-28 – debiut na polu walki

We wrześniu 1939 roku ponad 200 czołgów T-28 uczestniczyło w napaści Związku Radzieckiego na Polskę. 98 maszyn tego typu było 10 Brygadzie Czołgów Ciężkich, działającej w ramach Frontu Ukraińskiego, a 103 maszyny były w 21 Brygadzie Czołgów Ciężkich, walczącej w ramach Frontu Białoruskiego.

W związku z raczej słabą obroną polskich żołnierzy, którzy mieli rozkaz nie strzelać do Armii Czerwonej, obyło się bez strat w sprzęcie. Tak więc czołgi T-28 pokazały się z dobrej strony, pokonując 350-400 kilometrów bez większych awarii.

 

Czołgi T-28 w wojnie zimowej w 1939 roku – 20. Brygada Czołgów Ciężkich

Wojna Związku Radzieckiego przeciwko Finlandii zimą 1939/40 roku była najważniejszym teatrem działań czołgów T-28. Z powodu ciężkich warunków terenowych i odważnej walce Finów, straty w sprzęcie u Rosjan były ogromne.

Na Przesmyku Karelskim cały teren działań wojennych był pokryty lasami i jeziorami, dróg jezdnych było bardzo mało, a zaspy śnieżne miały wysokość nawet 100 cm. Także mróz był ogromny i dochodził często do -45ºC.

Także obrona Finów stała na wysokim poziomie. Zbudowali oni silne umocnienia stałe i polowe – słynną Linię Mannerheima. W jej skład wchodziły żelbetonowe bunkry z pancernymi wieżyczkami, rowy przeciwczołgowe, „zęby smoka” i liczne pola minowe. Całą obronę wspierały jednostki artylerii i karabinów maszynowych. Nie dziwi więc fakt, że użycie czołgów w takich warunkach było mocno utrudnione.

Czołgi T-28 Finlandia 1939

Wojna Związku Radzieckiego przeciwko Finlandii zimą 1939/40 roku była najważniejszym teatrem działań czołgów T-28. Z powodu ciężkich warunków terenowych i odważnej walce Finów, straty w sprzęcie u Rosjan były ogromne. zdj. pinterest.com

Przeciwko Finom walczyła, w składzie 7. Armii, 20. Brygada Czołgów Ciężkich, uzbrojona właśnie w czołgi T-28. Dowodził nią kombrig S. Borziłow W jej skład wchodziły:

  • dowództwo brygady – 2 czołgi T-28 + 3 czołgi BT,
  • 90. Batalion Czołgów – 31 czołgów T-28 + 3 czołgi BT,
  • 91. Batalion Czołgów – 31 czołgów T-28 + 3 czołgi BT,
  • 95. Batalion Czołgów – 31 czołgów T-28 + 3 czołgi BT,
  • batalion samochodowo-transportowy,
  • batalion naprawczo-remontowy,
  • kompania chemiczna,
  • kompania zwiadowcza,
  • kompania łączności,
  • kompania saperów

Razem było to:

  • 2926 żołnierzy,
  • 145 czołgów (105 egz. T-28, 11 egz. ChT-26, 8 egz. BT-5, 21 egz. BT-7),
  • 20 samochodów pancernych (5 egz. BA-5, 15 egz. BA-20)
  • 34 samochody osobowe
  • 279 samochodów ciężarowych
  • 4 ciągniki „Komintern”
  • 16 motocykli
  • 12 ciężarówek przeciwlotniczych GAZ-AAA

 

Walki 20. Brygady Czołgów Ciężkich w wojnie zimowej – listopad 1939 – marzec 1940

30 listopada Brygada przekroczyła razem z jednostkami 19. Korpusu Strzeleckiego granicę fińsko-radziecką. W pierwszych dniach walk Rosjanie używali swoich czołgowych karabinów maszynowych do unieszkodliwiania piechoty fińskiej, w tym samym czasie saperzy wykonywali przejścia w umocnieniach przeciwpancernych. Granitowe słupy niszczono z amunicji przeciwpancernej.

13 grudnia wszystkie czołgi przemalowano na biało, w celu lepszego kamuflażu. W tym czasie trwały już walki o główną linię umocnień Linii Mannerheima. W rejonie Boboszino atak czołgów T-28 załamał się pod silnym ogniem artylerii, moździerzy i karabinów maszynowych, dodatkowo zostały one odcięte od własnej piechoty. Straty w sprzęcie były bardzo duże i wyniosły 16 maszyn. W ciagu następnych dwóch dni sytuacja się powtórzyła, tym razem w rejonie Hottinen.

20 grudnia 20. Brygada Czołgów Ciężkich przeszła do odwodu, gdzie uzupełniano straty, przeprowadzano szkolenie i naprawiano sprzęt. Szkolenie obejmowało przede wszystkim pokonywanie przeszkód i współpracę z własną piechotą. Trwało to do początku lutego 1940 roku, gdy Brygada powróciła do boju.

W okresie od 2 do 10 lutego znowu prowadzono walki w rejonie umocnień Hottinen. Znowu straty były znaczne, jednak tym razem udało się Rosjanom całkowicie zniszczyć system obrony przeciwnika. Potem walki toczyły się o niezdobyte do tej pory wzgórze 65,5, które udało się w końcu zająć. Tak więc wieczorem 13 lutego 1940 roku Linia Mannerheima została na tym odcinku całkowicie przerwana.

W dniu 16-17 lutego Brygada weszła w skład ruchomego zgrupowania, które atakowało w rejonie Viipura-Honkoniemi. Przemieszczając się leśnymi duktami, Rosjanie ominęli fińską obronę przeciwpancerną i zdobyli wyznaczone cele, w czym wyróżnił się szczególnie 95. Batalion Czołgów.

29 lutego doszło do starcia nielicznych oddziałów pancernych Finów, do których należało 7 czołgów Vickers, z radzieckimi maszynami. W ich wyniku zniszczono 5 maszyn nieprzyjaciela. W okresie 1-8 marca Brygada prowadziła dalsze ciężkie walki o ważne wzgórza, zdobywając je.

 

Czołgi T-28 w walce przeciwko Finlandii – podsumowanie

  1. Brygada Czołgów Ciężkich miała decydującą role w przełamywaniu Linii Mannerheima. Dzieki dobremu dowodzeniu i przygotowaniu do walk, lepiej sobie radziła od innych radzieckich jednostek pancernych.

Po początkowych problemach ze współpracą z własną piechotą i artylerią, w dalszych walkach dobrze koordynowano działania. Także zaopatrzenie było dobrze zorganizowane, pomimo często kilkudniowych walk, niczego żołnierzom nie brakowało.

Radzieckie dowództwo doceniło rolę Brygady w przełamywaniu obrony fińskiej, nadając jej w kwietniu 1940 roku Order Bojowy Czerwonego Sztandaru. 613 żołnierzy zostało odznaczonych medalami i orderami, z czego 21 osób – Złotą Gwiazdą Bohatera Związku Radzieckiego, 14 osób – Orderem Lenina.

Straty w czasie całych działań bojowych wyniosły:

  • około 300 maszyn zniszczonych
  • około 200 maszyn z defektami
  • zabici – 169 żołnierzy
  • ranni – 338 żołnierzy
  • zaginęło – 37 żołnierzy.

Należy jednak pamiętać, że aż 80% straconych maszyn udało się wyremontować. Każdy czołg był naprawiany dwukrotnie, zdarzało się też, ze pięciokrotnie. Bezpowrotne straty wyniosły 32 maszyny, z czego 2 zdobyli Finowie, a reszta spłonęła.

Trzeba przy tym pamiętać, że w 1940 roku ponad 100 maszyn miało pogrubione pancerze o nawet 30 mm, aby mogły lepiej walczyć i odpierać ataki fińskich dział przeciwpancernych. Jednak część z nich dopiero po zakończeniu walk. Takie dopancerzone czołgi całkiem dobrze radziły sobie potem w walce, odbijając pociski przeciwpancerne kalibry 37-45 mm.

 

Czołgi T-28 przed atakiem III Rzeszy na Związek Radziecki

Gdy latem 1940 roku w Związku Radzieckim rozpoczęto formować korpusy zmechanizowane, wszystkie brygady czołgów zostały rozformowane, a ich kadrę i sprzęt wykorzystano przy tworzeniu dywizji pancernych.

I tak, na bazie 20. Brygady Czołgów powstała 1 DPanc, część czołgów T-28 zasiliła 3. DPanc. Z kolei czołgi z 10. Brygady zostały rozdysponowane między 8. i 10. DPanc., a część 21. Brygady poszły do 5. DPanc.

W momencie ataku III Rzeszy na Związek Radziecki wiele czołgów T-28 wymagało remontów, a że od roku nie produkowano już części zamiennych, to nie było możliwości dokonywania napraw.

Gotowość bojowa czołgów T-28 – razem było ich 481 egzemplarzy – w dniu 1 czerwca 1941 roku wygląda następująco:

  • 292 czołgi całkowicie sprawnych
  • 100 czołgów wymagających średnich napraw
  • 89 czołgów wymagających generalnych napraw

Były one rozdzielone między poszczególne dywizje pancerne. Oto spis tych jednostek:

  • 1 Dywizja Pancerna (1. KZmech. Leningradzki Okręg Wojskowy) – 38 maszyn
  • 3. Dywizja Pancerna (1. KZmech. Leningradzki Okręg Wojskowy) – 38 maszyn
  • 5. Dywizja Pancerna (3. KZmech. Nadbałtycki Okręg Wojskowy) – 57 maszyn
  • 10. Dywizja Pancerna (15. KZmech. Kijowski Okręg Wojskowy) – 51 maszyn
  • 4. KZmech. Kijowski Okręg Wojskowy – 75 maszyn

 

Czołgi T-28 w czasie Operacji Barbarossa – czerwiec-grudzień 1941 roku

Atak niemieckich wojsk na Związek Radziecki, rozpoczęty 22 czerwca 1941 roku, był dla Rosjan całkowitym zaskoczeniem. Często więc używali swoich maszyn w kompletnym chaosie, bez rozpoznania. Doprowadziło to do ogromnych strat w sprzęcie.

Czołgi T-28 Operacja Barbarossa 1941

Pierwsze miesiące walk niemiecko-radzieckich to istna hekatomba czołgów T-28, których praktycznie większość została utracona, większość z powodu usterek lub od ostrzału wroga. zdj. belloflostsouls.net

 

Jako pierwsze do walki weszły czołgi T-28 z 5. Dywizji Pancernej, które już kilka dni wcześniej zajęły swoje stanowiska na prawym brzegu Niemna, w okolicy Alitusa. Stoczyły tam ciężką bitwę o dwa mosty z niemieckimi jednostkami z XXXIX Korpusu Pancernego, opóźniając o jeden dzień pochód nieprzyjaciela. Z 24 posiadanych czołgów 16 zostało zniszczonych w walce, a reszta z powodu braku amunicji i braku możliwości ewakuacji, została wysadzona przez załogi.

Na froncie Południowo-Zachodnim czołgi T-28 z 4. i 15. Korpusu Zmechanizowane nie mogły zostać odpowiednio wykorzystane ze względu na zużycie i brak części zamiennych. Dlatego też straty w sprzęcie były znaczne i do 1 sierpnia wyniosły 100%. Także w 8. Korpusie Zmechanizowanym były podobne straty.

Najdłużej walczyły czołgi T-28 w ramach 3 DPanc 1. KZmech Frontu Północno-Zachodniego. Dzięki niedawnym remontom, pogrubieniu pancerza i bliskości zakładów naprawczych, maszyny te były w miarę dobrym stanie technicznym i mogły zostać efektywnie użyte na froncie.

4 lipca wykonały one, wspólnie z innymi wojskami (walczyło m.in. 78 czołgów T-28), kontratak na niemieckie zgrupowanie w rejonie rzeki Ostrów. Pomimo braku wsparcia własnej piechoty i lotnictwa oraz słabego ostrzału własnej artylerii, radzieckim czołgistom udało się pokonać Niemców, jednak musieli się potem wycofać. Po walkach Rosjanom pozostał jedynie jeden sprawny czołg T-28 i 40 lekkich.

Do połowy lipca w składzie 3 DPanc było jeszcze 4 czołgi T-28, które w międzyczasie walczyły jeszcze w rejonie Pskowa, Porochowa i Sielec. Większość z 13 straconych maszyn zostało spalonych od pocisków nieprzyjaciela.

Z kolei 1. Dywizja Pancerna została wysłana na Zapolarie i tam od 26 czerwca wspierała wojska 42. Korpusu Strzeleckiego. W sierpniu pozostałe sprawne 13 czołgów T-28 stworzyło, wraz z maszynami innych typów, 107. Samodzielny Batalion Czołgów, który walczył potem pod Krasnogwardiejskiem.

Tak więc pierwsze miesiące walk niemiecko-radzieckich to istna hekatomba czołgów T-28, których praktycznie większość została utracona, większość z powodu usterek lub od ostrzału wroga. W bitwie pod Moskwą uczestniczyło jeszcze kilkanaście maszyn, większość jednak było niesprawnych. Do kwietnia 1942 roku stracono wszystkie maszyny.

Najdłużej, bo do 1943 roku, walczyły czołgi T-28 na północnym teatrze działań, w rejonie Leningradu. Pojedyncze egzemplarze widziano tam też nawet na wiosnę 1944 roku.

 

Czołgi T-28 – największe zalety i wady

Zalety Całkiem mobilny, po dopancerzeniu dobrze radził sobie z fińską artylerią ppanc kal. 37-45 mm, słabe możliwości niszczenia czołgów przeciwnika, miękkie resorowanie zapewniało w miarę stabilną jazdę przy większych prędkościach
Wady w czerwcu 1941 roku większość czołgów wymagała remontów,

 

Źródła wiedzy:

  • Wydawnictwo Militaria nr 160: Maksym Kołomyjec, Ilja Moszczański „T-28”
  • tanks-encyklopedia.com

 

Do zobaczenia w następnym artykule

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.

Komentarze

Więcej w ZSRR
T-28 radziecki czołg średni
T-28 – radziecki trzywieżowy czołg średni

Czołg T-28 to radziecki średni trzywieżowy czołg z początku II wojny światowej. Cechował się słabym opancerzeniem i niewielką siłą ognia....

Zamknij