IS-2 - radziecka odpowiedź na Tygrysy i Pantery - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Cze 13, 2017 in ZSRR |

IS-2 – radziecka odpowiedź na Tygrysy i Pantery

IS-2 – radziecka odpowiedź na Tygrysy i Pantery

Czołg IS-2 był następcą całkiem udanego, lecz awaryjnego i niewłaściwie użytkowanego KW-1. Miał zostać radziecką odpowiedzią na nowe czołgi  III Rzeszy – Pantery i Tygrysy. Był uzbrojony w potężną armatę kal. 122 mm i szczycił się grubym pancerzem przednim. W latach 1944-45 wyprodukowano 4392 egzemplarzy.

IS-2 Josef Stalin

Czołg IS-2 był radzieckim czołgiem ciężkim z lat 1944-45. Wyprodukowany w 4392 egzemplarzach. zdj. pinterest.com

 

KW-13 – protoplasta czołgu IS-2

Nowy czołg ciężki Armii Czerwonej opracowywany był w biurze konstrukcyjnym SKB-2 w Czelabińsku. Przewodniczył temu przedsięwzięciu zwolniony z obozu pracy inż. N.W. Tseits. W czasie prac nad nowym czołgiem ciężkim IS, Rosjanie opierali się głównie na konstrukcji prototypu KW-13, który miał być następcą KW-1.

Miał on ważyć jak czołg średni, a być opancerzony z przodu jak ciężki. Miał on wiele elementów odlewanych, dzięki czemu zmniejszono różnice w opancerzeniu i pozwoliło ograniczyć niepotrzebne przestrzenie wewnątrz pojazdu.

Czołg KW-13 był uzbrojony w armatę ZIS-5 kal. 76,2 mm i sprzężony z nią kar. masz. DT kal. 7,62 mm. Pancerz przedni kadłuba wynosił 120 mm a pancerz przedni wieży – 85 mm. Za napęd odpowiadał silnik V-2K o mocy 600 KM, który rozpędzał maszynę do prędkości 55 km/h. Masa czołgu KW-13 wynosiła 31,7 tony.

Pierwsze testy nowej maszyny odbyły się już w maju 1942 roku. Wykazały one kilka wad nowej radzieckiej maszyny: problemy skrzyni biegów w czasie przyspieszania, spadanie gąsienic w czasie jazdy. Wyposażono więc KW-13 w skrzynię biegów i elementy systemu napędowego pobrane z czołgu KW-1S. Pomimo tego czołg KW-13 nie przeszedł pomyślnie prób i Armia Czerwona zrezygnowała z niego.

 

IS-2 – dalsze prace

W trakcie prób zmarł inżynier Tseits, więc pracę kontynuował już inż. N.F. Szaszmurin. Jednak radzieccy konstruktorzy nie poddali się i postanowili dalej pracować nad nowym radzieckim czołgiem ciężkim. W grudniu 1942 roku zmontowali dwa nowe czołgi w udoskonalonej wersji.

KW-13 - protoplasta IS-2

Czołg KW-13 był protoplastą czołgu IS-2. Wyprodukowano jedynie kilka prototypów. zdj. tanks-encyklopedia.com

 

Z czołgu KW-13 zabrali nowy i wydajny układ przeniesienia napędu, sprawny układ chłodzenia silnika, ulepszone podwozie oraz bardzo dobrze wyprofilowany kadłub z odlewanych elementów. Za to wieżę i wiele innych elementów zaprojektowali od podstaw.

Nowy był system transmisji z dwiema skrzyniami planetarnymi, ulepszono chłodzenie, a system napędowy zawierał wiele elementów, razem z lżejszymi gąsienicami, czołgu KW-1S.

24 lutego 1943 roku Państwowy Komitet Obrony nakazał Zakładom Kirowskim w Czelabińsku oraz Fabryce nr 100 wyprodukować dwa egzemplarze czołgu. Pierwsza wersja uzbrojona miała być w armatę ZIS-5 kal. 76,2 mm i oznaczona jako IS-1, druga w haubicę U-11 kal. 122 mm, umieszczoną w wieży z KW-9, oznaczona jako IS-2.

Oba egzemplarze były testowane między 22 marca a 19 kwietnia i zdały egzamin pomyślnie. Były jednak problemy ze zbyt słabym silnikiem i zawieszeniem. Na miękkim podłożu gąsienice stawiały zbyt duży opór, spowodowany uginaniem się między kołami jezdnymi. Zalecono więc dodać jeszcze jedną parę kół jezdnych.

 

IS – z armatą kal. 85 mm

15 kwietnia Państwowy Komitet Obronny zlecił opracowanie nowej armaty zdolnej zniszczyć nowe niemieckie ciężkie czołgi Pzkpfw VI Tiger, które niedawno zaczęły pojawiać się na froncie wschodnim. Podczas testów w Kubince na zdobytym egzemplarzu niemieckiej maszyny okazało się, że najbardziej skuteczną bronią przeciwko grubemu pancerzowi Tygrysa jest armata przeciwlotnicza 52-K kal. 85 mm. Mogła ona przebić pancerz o grubości 100 mm z odległości 1 000 metrów.

Nakazano wiec opracować wersję czołgową tej armaty i uzbroić w nią dwa prototypowe czołgi IS. Na początku czerwca 1943 roku gotowe były dwie wersje armaty – pierwsza oparta na ZIS-5 kal. 76,2 mm i oznaczona jako S-31 oraz druga oparta na produkowanej dla działa pancernego SU-85 armacie D-5S i oznaczona jako D-5T.

IS-1 z armatą kal. 85 mm

Czołg IS-1 był uzbrojony w armatę D-5T kal. 85 mm i 3 km kal. 7,62 mm. Wyprodukowano zaledwie 107 egzemplarzy. zdj. militaryfactory.com

 

Już w czasie projektowania nowej armaty Rosjanie zdali sobie sprawę, że będą musieli powiększyć wieżę, aby można zamontować tam nowe uzbrojenie bez ograniczania miejsca i komfortu pracy załogi. Dlatego też zwiększono średnicę z 1535 mm do 1800 mm, przedłużając przedział bojowy. Długość kadłuba zwiększyła się o 420 mm. Oprócz tego zwiększyła się odległość między drugim a trzecim kołem jezdnym i dodano kolejne, szóste koło jezdne. Masa czołgu z działem kal. 85 mm, oznaczonego jako „Obiekt 237”, wzrosła do 44 ton.

Po testach nowych czołgów, uzbrojonych już w armatę kal. 85 mm, które odbywały się w lipcu 1943 roku, wygrała opcja z armatą D-5T. 8 sierpnia nowy radziecki czołg ciężki, IS-85 został przedstawiony najwyższemu dowództwu Związku Radzieckiego, na czele z Józefem Stalinem. 4 września 1943 roku Państwowy Komitet Obrony nakazał przyjąć czołg IS-85 na wyposażenie Armii Czerwonej. Jednocześnie zalecił kontynuację prac nad uzbrojeniem nowej maszyny w armatę kal. 122 mm i stworzenie działa samobieżnego, uzbrojonego w haubicę kal. 152 mm.

 

IS-2 – prace nad armatą kal, 122 mm

Komisja państwowa, po zaakceptowaniu czołgu IS, zaleciła kilka zmian i ulepszeń w jego konstrukcji. Ich inspiracją były zachodnie konstrukcje. Było to:

  • zamontowanie na wieżyczce obserwacyjnej przeciwlotniczego karabinu maszynowego
  • zastosowanie hydraulicznego mechanizmu trawersowania podobnego do wykorzystywanego w amerykańskim M4A2 Sherman
  • uzbrojenie czołgu w moździerz kal. 50 mm służący do samoobrony
  • użycie otworu do wystrzeliwania flar sygnałowych

Po zakończeniu walk na Łuku Kurskim latem 1943 roku, jednym z wniosków Rosjan było uznanie armaty A-19 kal. 122 mm, używaną na szczeblu korpuśnym, za najlepszą broń do zwalczania niemieckich czołgów ciężkich. Na jej podstawie opracowali armatę D-25T, w którą uzbrojony miał zostać czołg IS-2.

Gdy Józef Stalin zaaprobował nowy czołg, został IS-2 z armatą kal. 122 mm został, decyzją Państwowego Komitetu Obrony, 31 października 1943 roku przyjęty do uzbrojenia Armii Czerwonej. Pierwszy egzemplarz został wyprodukowany 12 listopada i przeszedł testy, które przebiegły pomyślnie. Podczas testów, przy obecności Klimenta Woroszyłowa, IS-2 zniszczył niemiecką Panterę z odległości  1 500 metrów.

 

IS-2 – produkcja czołgu

Pierwsze 2 seryjne czołgi IS, jeszcze z armatą kal. 85 mm, wyprodukowano w październiku 1943 roku. W listopadzie wyprodukowano ich już 25, a w grudniu i styczniu 1944 roku po 40 maszyn. Łącznie daje to 107 egzemplarzy IS-85.

W grudniu 1943 roku pojawiły się pierwsze 35 egzemplarzy IS-2, już z armatą kal. 122 mm. Ich produkcja systematycznie wzrastała – już w marcu 1944 roku Rosjanie wyprodukowali 100 maszyn , w czerwcu było to już 200 maszyn. Od sierpnia 1944 roku co miesiąc z fabryk wyjeżdżało po 250 egzemplarzy nowego radzieckiego czołgu ciężkiego. Tak więc w całym 1944 roku Armia Czerwona otrzymała 2 210 czołgów IS-2.

W 1945 roku produkcja czołgu IS-2 utrzymywała się na podobnym poziomie i wyniosła 2 147 egzemplarzy. Do końca II wojny światowej, czyli do 9 maja, z radzieckich fabryk wyjechało 997 maszyn, a po zakończeniu działań wojennych kolejne 1 150 egzemplarzy. Łącznie między grudniem 1943 roku a grudniem 1945 r. Rosjanie wyprodukowali 4392 czołgi ciężkie IS-2.

Typ

1943

1944

1945

Razem

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

Do 9 V

Po  9 V

IS-1 67 40 107
IS-2 35 35 75 100 150 175 200 225 250 250 250 250 250 997 1150 4392

 

IS-2 – opis konstrukcji

IS-2 – KADŁUB

był spawany z walcowanych płyt pancernych i elementów odlewanych. Składał się z 3 przedziałów: kierowania z przodu, bojowego w środku i silnikowego z tyłu. Przedział silnikowy oddzielony był od przedziału bojowego zaporą przeciwogniową. Grubość pancerza wynosiła:

  • 100 mm z przodu (60 mm płyta górna)
  • 90 mm po bokach
  • 60 mm z tyłu
  • 20-30 mm z góry i z dołu

W przedniej części kadłuba po prawej stronie znajdował się kar. masz. DT kal. 7,62 mm, który obsługiwał ładowniczy. Masa bojowa czołgu IS-2 wynosiła 46 ton.

 

IS-2 – WIEŻA

była odlewana, o opływowym kształcie w której znajdowało się główne uzbrojenie czołgu – armata D-25T kal. 122 mm. Znajdowało się tam miejsce dla 3 osób z załogi. Obracana była za pomocą silnika elektrycznego lub – w razie awarii – ręcznie. Czas pełnego obrotu wynosił 30 sekund.

IS-2

Czołgi IS-2 miały pancerz grubości do 120 mm. zdj. civilianmilitaryintelligencegroup.com

 

IS-2 – PODWOZIE

składało się w każdej gąsienicy z 6 podwójnych stalowych kół jezdnych + pary kół napędowych z tyłu + pary kół napinających z przodu. Koła jezdne były niezależnie zawieszone na drążkach skrętnych. Górna część gąsienicy (o szerokości 650 mm) podtrzymywały 3 podwójne rolki.

 

IS-2 – NAPĘD

Czołg IS-2 napędzany był 12-cylindrowym chłodzonym cieczą wysokoprężnym silnikiem W-2-IS o mocy 520 KM przy 5200 obr/min. Pozwalał on na osiąganie prędkości maksymalnej 37 km/h podczas jazdy po drogach i 16-20 km/h przy jeździe w terenie.

Łączna pojemność zbiorników paliwa wynosiła 520 dm³ + kolejne 300 dm³ w czterech dodatkowych zbiornikach umieszczonych z tyłu kadłuba. Pozwalało to na przejechanie 240 kilometrów podczas jazdy po drodze i 125 kilometrów podczas jazdy w terenie.

 

IS-2 – UZBROJENIE

Czołg IS-1 był uzbrojony w armatę D-5T o długości L/48,8 kal. 85 mm. Kąt uniesienia armaty wynosił od -5º do +25º. Do obrony przed piechotą przeciwnika służyły 3 karabiny maszynowe DT kal. 7,62 mm. Zapas przewożonej amunicji do armaty to 59 pocisków a do kar. masz. 2 520 naboi.

Czołg  IS-2 posiadał armatę D-25T L/48 kal. 122 mm z hamulcem wylotowym na końcu lufy. Kąt uniesienia armaty wynosił od -3º do +20º.

Pocisk Masa Prędkość pocz Przebijalność pancerza (w mm)
100 m 500 m 1000 m 1500 m 2000 m
BR-471 25 kg 780 m/s 164 mm 150 mm 130 mm 115 mm 100 mm
BR-471B 25 kg 795 m/s 165 mm 155 mm 145 mm 135 mm 125 mm

OF-462

21,8 kg 364 m/s Nie dotyczy, donośność do 8 910 metrów

Do obrony przed piechotą przeciwnika służyły 3 karabiny maszynowe DT kal. 7,62 mm. Pierwszy był sprzężony z armatą, drugi umieszczono z tyłu wieży, a trzeci z przodu kadłuba, po prawej stronie. Na niektórych czołgach montowano na wieży p-lot. karabin maszynowy DSzK wz. 1938 kal. 12,7 mm. Zapas amunicji do działa wynosił tylko 28(!) pocisków do km DT – 2331 szt, a do km DSzK – 250 szt.

 

IS-2 – ZAŁOGA

Kierowca-mechanik siedział na przodzie kadłuba, pośrodku. Mógł obserwować teren przez dużą szczelinę obserwacyjną i dwa peryskopy. Po swojej prawej i lewej stronie miał główne zbiorniki paliwa. Wejść do wozu mógł tylko przez właz w wieży.

W wieży były 3 osoby: dowódca, celowniczy i ładowniczy. Dowódca czołgu zajmował miejsce z lewej strony i dysponował wieżyczką obserwacyjną z 6 szczelinami. Dysponował krótkofalową radiostacją 10R lub 10RK oraz peryskopem obserwacyjnym TPK-1. Nieco niżej, przed dowódcą siedział celowniczy, który miał dla siebie celownik peryskopowy PT4-17 oraz celownik teleskopowy 10T-17 + peryskop obserwacyjny MK-IV. Z prawej części wieży siedział ładowniczy.

 

Modernizacje czołgu ciężkiego IS-2

Wiosną 1944 roku Rosjanie zmodernizowali przednią część kadłuba poprzez rezygnację z luku kierowcy, zamiast czego była duża szczelina obserwacyjna, osłonięta grubym szkłem pancernym. Poprawiło to odporność na pociski w tym wrażliwym na ostrzał  miejscu.

W tym samym czasie radzieccy konstruktorzy przygotowali projekt dużej modernizacji czołgu oznaczając go jako IS-2M. Maszyna miała totalnie przemeblowane wnętrze. Z projektu tego jednak zrezygnowano już w lecie tego samego roku, gdyż rozpoczęto wtedy prace nad kolejnymi czołgami serii IS.

 

Inne pojazdy bojowe na podwoziu czołgu ciężkiego IS-2

  • ISU-122 – działo pancerne z armatą 122 mm
  • ISU-122S – kolejne działo pancerne z armatą 122 mm
  • ISU-152 – działo pancerne z haubicoarmatą kal. 152 mm

Stanowiły one podstawę wyposażenia pułków ciężkich dział samobieżnych w Armii Czerwonej w latach 1944-45.

 

IS-2 – dane techniczno-taktyczne

Produkcja Grudzień 1943 r. – grudzień 1945 r.
Ilość 4392 egzemplarze
Załoga 5 osób
Masa 46 ton
Nacisk na grunt 0,82 kg/cm²
Wymiary dł 9,90 m (kadłub 6,77 m) sz 3,09 m wys 2,73 m
Napęd 12-cylindrowy, 4-suwowy, silnik wysokoprężny W-2-IS.
o mocy 520 KM
Moc jednostkowa 11,3 KM/t
Pojemność zbiorników 820 (520 +300) litrów
Spalanie na 100 km Droga: 350 litry Teren: 660 litrów
Prędkość Droga: 37 km/h Teren: 16 km/h
Zasięg Droga:

240 kilometrów

Teren:

115-125 kilometrów

Uzbrojenie IS-1: armata D-5T kal. 85 mm + 3 km DT kal. 7,62 mm

IS-2: armata D-25T kal. 122 mm + 3 km DT kal. 7,62 mm + 1 wkm DszK kal. 12,7 mm

Pancerz kadłuba Przód 120 mm boki 90 mm tył 60 mm góra 30 mm dno 20-30 mm
Pancerz wieży Przód 120 mm boki 90 mm tył 60 mm góra 30 mm
Pokonywane przeszkody Wzniesienia: 36º

ściana pionowa: 100 cm

brody: 130 cm

rowy i okopy: 250 cm

 

Źródła wiedzy:

  1. Michaił Baryatinsky ” Czołg Józef Stalin” Bellona S.A 2010
  2. http://www.armchairgeneral.com/rkkaww2/weapons/art_tanks.htm
  3. tanks-encyklopedia.com

 

Pozdrawiam

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga

 


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.

Komentarze

Więcej w ZSRR
KW-1 radziecki czołg ciężki z II wojny światowej
KW-1 – najpotężniejszy radziecki czołg z lat 1940-43

W latach 30. XX wieku uruchomiono w Związku Radzieckim produkcję czołgów ciężkich. Miały służyć do przełamywania silnie umocnionych pozycji obronnych...

Zamknij