KW-1 - najpotężniejszy radziecki czołg z lat 1940-43 - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Cze 2, 2017 in ZSRR |

KW-1 – najpotężniejszy radziecki czołg z lat 1940-43

KW-1 – najpotężniejszy radziecki czołg z lat 1940-43

W latach 30. XX wieku uruchomiono w Związku Radzieckim produkcję czołgów ciężkich. Miały służyć do przełamywania silnie umocnionych pozycji obronnych nieprzyjaciela. Jednym z takich ciężkich czołgów miał być KW-1. Zapraszam do zapoznania się z jego historią powstania i opisem konstrukcji…

KW-1 radziecki czołg ciężki z II wojny światowej

Czołg KW-1 miał być lepiej opancerzonym i uzbrojonym następcą T-35. zdj. wio.ru

 

KW-1 – pierwsze prototypy

W wyniku doświadczeń wojny domowej w Hiszpanii (1936-39), a także podczas prób na poligonach i użytkowania czołgu ciężkiego T-35, Zarząd Wojsk Pancernych Armii Czerwonej postanowił o rozpoczęciu prac nad nowym, lepiej uzbrojonym i opancerzonym czołgiem ciężkim. Według założeń, nowa maszyna miała być odporna na ostrzał z broni przeciwpancernej kalibru 37-45 mm z każdego dystansu oraz z armat kal. 76,2 mm na dystansie powyżej 1 200 metrów.

Za projekt zabrały się oddzielnie zespoły konstruktorów z Fabryki nr 185 oraz z Zakładów Kirowskich. Początkowo Rosjanie planowali skopiować konstrukcję czołgu T-35, szybko jednak zdecydowano o usunięciu wieżyczek z karabinami maszynowymi i jednej wieży z armata kal. 45 mm. Pozostawiono jedynie dużą wieżę z głównym uzbrojeniem w postaci armaty kal. 76,2 mm i dwoma kar. masz. oraz mniejszą wieżę z armatą kal. 45 mm.

Inżynierowie z Fabryki nr 185 przedstawili projekt czołgu oznaczonego jako T-100, natomiast Zakłady Kirowskie swój oznaczony jako SMK (Siergiej Mironowicz Kirow). Z kolei zespół SBK-2 pod przewodnictwem Kotina przygotował na bazie SMK projekt jednowieżowego czołgu, nazwanego KW (Kliment Woroszyłow).

Gdy pod koniec 1938 roku przedstawiono projekty Józefowi Stalinowi, ten zdecydował, żeby kontynuować pracę nad wszystkimi trzema czołgami, także nad nieplanowanym KW. Później okazało się, że jedynie ten ostatni został wdrożony do produkcji seryjnej.

 

KW-1 – testy i produkcja seryjna

Od połowy 1939 roku Rosjanie prowadzili testy poligonowe trzech prototypów na poligonie w Kubince koło Moskwy. Wykazały one problemy T-100 z układem przeniesienia mocy i za dużą masę. W czasie wojny zimowej z z Finlandią także wszystkie trzy prototypy wypróbowano w warunkach bojowych. Zwycięsko wyszedł z nich czołg KW-1.

Prace nad programem nowego czołgu ciężkiego ZSRR postępowały bardzo szybko – na mocy decyzji Komitetu Obrony ZSRR już 19 grudnia 1939 roku czołg przyjęto na uzbrojenie Armii Czerwonej. Produkcja seryjna odbywała się w Zakładach Kirowskich w Leningradzie, czyli tam, gdzie powstał prototyp oraz od listopada 1940 roku w Czelabińskich Zakładach Traktorów.

Do końca 1940 roku Rosjanie zdążyli wyprodukować 141 czołgów KW-1. Według stanów na 22 czerwca 1941 roku Armia Czerwona miała 639 maszyn. W całym 1941 roku Związek Radziecki wyprodukował aż 1121 egzemplarzy KW-1. Łącznie wyprodukowano około 4700 egzemplarzy.

 

KW-1 – opis konstrukcji

KW-1E czołg z dodatkowym opancerzeniem

Powstało kilka wersji czołgu KW-1, różniących się uzbrojeniem i grubością opancerzenia. zdj. magnum-x.pl

 

KW-1 – KADŁUB

Kadłub był spawany i w pewnym stopniu nitowany z elementów odlewanych i płyt pancernych, utwardzanych powierzchniowo. Podzielony był na przedział bojowy z przodu kadłuba i przedział silnikowy z tyłu.

Załogę czołgu KW-1 chronił z przodu pancerz grubości 75 mm, który był praktycznie niezniszczalny. Z tyłu i bo bokach też zresztą miał bardzo gruby pancerz. Masa bojowa czołgów z pierwszych serii wynosiła 44 tony, później sięgała 47 ton.

 

KW-1 – WIEŻA

Była produkowana w dwóch wariantach – 1. spawana z walcowanych płyt pancernych lub 2. odlewana. Była ustawiona pośrodku kadłuba. Grubość pancerza wież spawanych wynosiła do 75 mm, zaś wież odlewanych – aż do 95 mm. W czasie wojny wieże dopancerzano przez ekranowanie – dodatkowe płyty pancerne były mocowane śrubami.

Wieża była obracana za pomocą silnika elektrycznego, a w trybie awaryjnym – ręcznie. Było tam miejsce dla 3 osób – dowódcy czołgu, dowódcy działa i pomocnika kierowcy-mechanika..

 

KW-1 – PODWOZIE

Składało się w każdej gąsienicy z 6 podwójnych stalowych kół jezdnych, pary kół napinających z przodu i pary kół napędowych z tyłu. Koła jezdne zawieszone były niezależnie na drążkach skrętnych.

W czołgach produkowanych do lata 1941 roku koła jezdne miały amortyzację wewnętrzną, później zaś były jednolite. Górna część gąsienicy podtrzymywały 3 kółka z bandażami gumowymi. Szerokość gąsienic równała się 700 mm (w KW-1S – 608 mm)

.

KW-1 – NAPĘD

Czołg KW-1 poruszał się dzięki 12-cylindrowemu silnikowi wysokoprężnemu W-2K o mocy 600 KM, który pozwalał mu na osiągnięcie „zawrotnej” prędkości maksymalnej 35 km/h (średnia prędkość w terenie wynosiła 15-20 km/h). Skrzynia biegów miała pięć przełożeń do jazdy do przodu i jeden do jazdy wstecz.

Trzy duże zbiorniki z paliwem o łącznej pojemności 615 dm³ umieszczone były w przedziale bojowym i zapewniały czołgowi zasięg do 180 km.

 

KW-1 – UZBROJENIE

początkowo stanowiła armata Ł-11 L/30,5 kal. 76,2 mm. Od listopada 1940 roku Rosjanie montowali lepszą armatę F-32 tego samego kalibru. Potem były to kolejno F-34 L/41,5 oraz ZIS-5 L/41,5. Armata ZIS-5 miała zakres ostrzału od -5º do +25º w pionie i szybkostrzelność

Do armaty kal. 76,2 mm stosowano następujące rodzaje pocisków:

Pocisk Masa Prędkość pocz Przebijalność pancerza (w mm)
100 m 500 m 1000 m 1500 m 2000 m
BR-350A

ppanc

6,50 kg 662 m/s 78 mm 71 mm 63 mm 56 mm 50 mm
BR-354P

podkalibrowy

3,05 kg 990 m/s 90 mm 90 mm 90 mm 90 mm 90 mm
BP-353A

kumulacyjny

 ?  ?  ?  ?  ?
OF 350

odłamkowo-burzący

6,23 kg 680 m/s Nie dotyczy
Sz-354 i Sz-354T

odłamkowy z kulkami

 Nie dotyczy
Sz-361

odłamkowy

 Nie dotyczy
Sz-350

odłamkowy

 Nie dotyczy

 

Do armaty kal. 85 mm wykorzystywano zaś pociski:

Pocisk Masa Prędkość pocz Przebijalność pancerza ustawionego pod kątem 90º
100 m 500 m 1000 m 1500 m 2000 m
BR-365

ppanc

9,20 kg 800 m/s 119 mm 110 mm 100 mm 90 mm 80 mm
BR-365K

ppanc

9,34 kg 800 m/s 126 mm 118 mm 95 mm 75 mm 65 mm
BP-353P

podkalibrowy

5,30 kg 1050 m/s 167 mm 140 mm 110 mm 85 mm
0Z-365K

odłamkowo-burzący

9,50 kg 780 m/s Nie dotyczy

Do obrony przed miękkimi celami typu piechota przeciwnika, samochody wojskowe itp. służyły 3 karabiny maszynowe DT kal. 7,62 mm. Jeden ustawiony był z przodu kadłuba i obsługiwany przez strzelca-radiotelegrafistę,, drugi sprzężony z armatą z przodu wieży, trzeci z tyłu wieży i obsługiwany przez pomocnika kierowcy-mechanika.

KW-1S -szybsza wersja czołgu KW-1

KW-1S był szybszą wersją czołgu KW-1. Odbyło się to kosztem zmniejszenia opancerzenia. zdj. mtg.domek.org

Na niektórych maszynach w latach 1941-1942 montowano jeszcze jeden kar. masz. DT (na wieży na specjalnej podstawie, z celownikiem) do obrony przeciw samolotom. W części czołgów był jeszcze jeden zapasowy karabin maszynowy DT. W czołgu KW-1 przewożono zapas 98-116 pocisków (zależy od wersji czołgu) do działa i 3024 naboje do kar. masz. (48 magazynków). KW-85 zabierał 88 pocisków do armaty.

 

KW-1 – ZAŁOGA

składała się z 5 osób: kierowcy-mechanika, strzelca-radiotelegrafisty, celowniczego, pomocnika kierowcy-mechanika i dowódcy. W przedniej części kadłuba czołgu KW-1, prawie centralnie siedział kierowca-mechanik. Z jego prawej strony z kolei było miejsce strzelca-radiotelegrafisty – obsługującego kadłubowy karabin maszynowy DT oraz krótkofalową radiostację 71-TK-3.

Dowódca czołgu, który siedział z prawej strony wieży, pełnił też w razie konieczności funkcję ładowniczego działa. Dysponował przyrządem do obserwacji PT-K. Z kolei dowódca działa używał celownika teleskopowego TOD-6 (zastąpiony później nowszymi wersjami 9T-7 lub 10T-43) oraz z celownika peryskopowego PT-6. Pomocnik kierowcy-mechanika obsługiwał tylny kar. masz. w wieży i zastępował dowódce w roli ładowniczego.

Czołgi KW-1S i KW-85 były pozbawione strzelca-radiotelegrafisty i załoga została zredukowana do jedynie 4 osób.

 

KW-1 – ŚRODKI ŁĄCZNOŚCI

Czołgi KW-1 do komunikowania się z innymi wozami korzystały początkowo z radiostacji typu 9R lub 10R. Potem zmieniono je na radiostację typu 7T-TK lub 7T-TK3. Do komunikacji wewnętrznej służył telefon TP-2-4, TPU-2, TPU-4-bis, TPU-4R, TPU-3bis-F lub TPU-4. Dodatkowo załogi mogły korzystać z z pistoletów sygnałowych.

 

Modyfikacje czołgu KW-1

Czołgi KW były produkowane w kilku wersjach różniących się opancerzeniem i uzbrojeniem. Pierwsza seria była uzbrojona w armatę L-11 kal. 76,2 mm i dwa karabiny maszynowe DT kal. 7,62 mm. Początkowo armata była ustawiona u dołu jarzma, w kolejnych egzemplarzach przeniesiono ją do góry. Takie maszyny oznaczono jako KW-1 model 1939.

Kolejna wersja to KW-1 model 1940. W kilkunastu pierwszych maszynach dalej użyto armaty L-11, kolejne uzbrojono już w armatę F-32 kal. 76,2 mm w nowym jarzmie i 3 karabiny maszynowe DT kal. 7,62 mm. Wieża miała spawany pancerz. Do końca 1940 roku Rosjanie wyprodukowali 141 lub 152 egzemplarze czołgu KW-1 model 1940.

W kolejnym roku czołgi KW-1 zaczęto uzbrajać w armaty F-34 kal. 76,2 mm, którą skonstruowano w Fabryce nr 92 w Gorkim. W tym samym czasie pracowano nad ulepszoną wersją czołgu, oznaczoną jako KW-3. Miała mieć pogrubiony do 115-120 mm pancerz przedni i uzbrojony miał być w armatę ZIS-6 kal. 107 mm. Wyprodukowano jedynie jeden egzemplarz, jednak z armatą kal. 76,2 mm.

KW-85 - czyli KW-1 z lepszą armatą

KW-85 był radziecką próbą szybkiego przeciwstawienia się nowym niemieckim czołgom ciężkim. Wyprodukowano zaledwie 130 egzemplarzy. zdj. mtg.domek.org

 

W 1941 roku rozpoczęto uzbrajanie tych czołgów ciężkich w armaty ZiS-5 kal. 76,2 mm. Wozy kolejnych serii miały jeszcze grubszy pancerz wieży – dochodził do 95 mm, a w ostatnich seriach nawet do 120 mm. Kadłub też został pogrubiony (przód do 95-105 mm). Wzrosła przy tym masa czołgu KW do 50 ton.

Montowano nowsze celowniki oraz peryskopowe, wymieniano radiostację. Jako, że silnik pozostał niezmieniony, wraz ze wzrostem masy zmalała moc jednostkowa (do 12,6 KM/t) i prędkość maksymalna do 28 km/h. Wzrósł za to nacisk jednostkowy na grunt – do 0,80 kg/m²

Jeszcze przed atakiem III Rzeszy na ZSRR część czołgów KW-1 dostała dodatkowe opancerzenie, w postaci montowanych na wieży i kadłubie dodatkowych płyt pancernych o grubości 35 mm. Te czołgi zostały oznaczone jako KW-1E (ekranowany).

Czołgi KW-1 model 1942 nie różniły się zbytnio od wcześniejszych wersji. Miały pogrubiony pancerz kadłuba i wieży oraz odlewaną wieżę.

 

KW-1S

Czołgi KW-1S model 1942/43 miały już więcej modyfikacji. Ta wersja powstała w celu obniżenia masy i polepszenia prędkości czołgu. Od połowy sierpnia 1942 roku do kwietnia 1943 roku wyprodukowano 1470 egzemplarzy tej wersji.

Miał on nową mniejszą wieżę, która była odlewana i wyposażona w wieżyczkę obserwacyjną dowódcy. Modyfikacje dotknęły też silnik i układ przeniesienia mocy. Zmniejszono grubość pancerza z 90 mm do 75 mm i wprowadzono nowe koła jezdne. Nowa była osłona przedziału silnikowego i tył kadłuba. Dzięki tym zmianom uzyskano 5 ton mniejszej masy, co poprawiło prędkość czołgu.

Dzięki przeniesieniu stanowiska dowódcy w wieży i tylnego kar. masz. bardziej w lewo mógł on zastąpić w jego obsłudze strzelca. Przestał przez to pełnić rolę ładowniczego działa. Zmieniono też rozmieszczenie amunicji głównej w wieży i w kadłubie, co pozwoliło na zwiększenie przewożonego jej zapasu do 114 pocisków.

 

KW-85

Po tym, jak Niemcy wprowadzili na front dobrze opancerzone (do 100 mm)  i uzbrojone czołgi Tygrys armata kal. 76, 2 mm okazała się za słaba. Prace nad nowym radzieckim czołgiem ciężkim IS, który miał być następcą KW-1, przeciągały się. Dlatego Rosjanie postanowili uzbroić czołgi KW w armatę kal. 85 mm, jako tymczasowy sposób na zmniejszenie niemieckiej przewagi.

Jako, że próby zamontowania armaty kal. 85 mm w wieży czołgu KW-1S nie powiodły się, wykorzystano wieżę przygotowaną dla czołgu IS, wcześniej testowaną w czołgu KW-13. Kadłub pochodził z wersji KW-1S i miał trochę pomniejszych modyfikacji. Wykorzystano armatę D-5T85 kal. 85 mm, do której przewożono w czołgu 70 pocisków. Masa bojowa wynosiła do 46 ton. W okresie wrzesień-październik 1943 roku wyprodukowano 130 egzemplarzy czołgu KW-85.

 

KW-1 – dane techniczno-taktyczne

Produkcja Lata

KW-1: 1939-41

KW-1S: 1942-43

KW-85: 1943

Ilość KW-1: około 4 700 egzemplarzy

KW-1S: 1 370 egzemplarzy

KW-85:  130-143 egzemplarze

Załoga KW-1: 4-5 osób

KW-1S: 5 osób

KW-85: 4 osoby

Masa KW-1 mod. 1939: 44 tony

KW-1 mod. 1941: 47,5 tony

KW-1S: 42,5 tony

KW-85: 46 ton

Nacisk na grunt KW-1 mod. 1939: 0,79 kg/cm²

KW-1 mod. 1941: 0,77 kg/cm²

KW-1S: 0,80 kg/cm²

KW-85: 0,80 kg/cm²

Wymiary KW-1 mod. 1939: dł 7,02 m sz 3,34 m wys 2,67 m

KW-1 mod. 1941: dł 6,90 m sz 3,32 m wys 2,71 m

KW-1S: dł 6,90 m sz 3,25 m wys 2,64 m

KW-85: dł 6,90 m sz 3,25 m wys 2,83 m

Napęd 12-cylindrowy silnik wysokoprężny W-2K o mocy 600 KM
Moc jednostkowa KW-1: KM/t

KW-3: KM/t

KW-1S: KM/t

KW-85: KM/t

Pojemność zbiorników KW-1: litrów

KW-1S: litrów

KW-85: litrów

Spalanie na 100 km Droga:

KW-1:  litrów

KW-3:   litrów

KW-1S:   litrów

KW-85:   litrów

Teren:

KW-1:  litrów

KW-3:   litrów

KW-1S:   litrów

KW-85:   litrów

Prędkość Droga:

KW-1 mod. 1939: 32 km/h

KW-1 mod. 1941: 35 km/h

KW-1S: 43 km/h

KW-85: 34 km/h

Teren:

KW-1:  km/h

KW-1 mod. 1941: km/h

KW-1S:  km/h

KW-85:  km/h

Zasięg Droga:

KW-1: 180  kilometrów

KW-1S: 160 kilometrów

KW-85: 180 kilometrów

Teren:

KW-1:  kilometrów

KW-1S:  kilometrów

KW-85:  kilometrów

Uzbrojenie  

KW-1: armata Ł-11 L/30,5 kal. 76,2 mm (potem F-32, F-34 L/41.5 i ZIS-5 L/41,5) + 2-3 km DT kal. 7,62 mm

KW-85: armata D-5T kal. 85 mm + 3 km DT kal. 7,62 mm

Pancerz kadłuba KW-1 model 1939:

Przód 75 mm boki 60 mm tył 60 mm góra 30 mm dno 30-40 mm

KW-1E:

Przód 75 mm boki 75+25 mm tył 60 mm góra 30 mm dno 30-40mm

KW-1 model 1942:

Przód 75 mm boki 75 mm tył 60 mm góra 30 mm dno 30-40 mm

KW-3:

Przód  mm boki  mm tył  mm góra  mm dno  mm

KW-1S:

Przód 75 mm boki 60 mm tył 60 mm góra 30 mm dno 30 mm

KW-85:

Przód 75 mm boki 60 mm tył 60 mm góra 30 mm dno 20-30 mm

Pancerz wieży KW-1:

Przód 75 mm boki 60-75 mm tył 60 mm góra 40 mm

jarzmo 75 mm

KW-1E:

Przód 75 mm boki 75+25 mm tył 75 mm góra 40 mm

jarzmo 90 mm

KW-1 model 1942:

Przód 120 mm boki 120 mm tył 90 mm góra 40 mm

jarzmo 90 mm

KW-3:

Przód  mm boki  mm tył  mm góra  mm dno  mm

jarzmo mm

KW-1S:

Przód 82 mm boki 75 mm tył 75 mm góra 40 mm

jarzmo 82 mm

KW-85:

Przód 100 mm boki 100 mm tył 100 mm góra 40 mm

jarzmo 100 mm

Pokonywane przeszkody KW-1 mod 1939:

ściana pionowa:  120 cm

rowy i okopy: 270 cm

wzniesienia: 36º

brody: 200 cm

KW-1E, KW-1 mod. 1941, KW-1S. KW-85:

ściana pionowa: 120 cm

rowy i okopy: 270 cm

wzniesienia: 36º

brody: 160 cm

 

Źródła wiedzy:

  1. Wydawnictwo Militaria nr 34: Janusz Ledwoch, V. P. Panov „KW-1”
  2. Andrzej Zasieczny „Czołgi II wojny światowej”
  3. tanks-encyklopedia.com
  4. armchairgeneral.com/rkkaww2/weapons/art_tanks.htm

 

Pozdrawiam Serdecznie

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga

 


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.

Komentarze

Więcej w ZSRR
T-34-85 w Muzeum w Poznan
t-34-85 – czyli „teciak” z nowym działem

Hej, pamiętacie słynnego "Rudego" z naszego serialu "Czterej Pancerni i pies"? Wiem, że pamiętacie :) Dziś chciałbym przedstawić Wam historię...

Zamknij