SU-100 - radzieckie średnie działo samobieżne - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Lip 20, 2017 in ZSRR |

SU-100 – radzieckie średnie działo samobieżne

SU-100 – radzieckie średnie działo samobieżne

Aby móc niszczyć niemieckie czołgi Tygrys i Pantera radzieckie działo SU-85 musiało strzelać z odległości 500-1000 metrów. Natomiast Niemcy otwierali skuteczny ogień już z odległości 1500-2000 metrów, łatwo niszcząc radzieckie maszyny. Dlatego postanowiono uzbroić działo samobieżne SU-85 w lepszą armatę i pogrubić pancerz, tak aby mógł on skutecznie nawiązywać walkę z niemieckimi czołgistami. Tak powstał SU-100…

SU-100 - radzieckie średnie działo samobieżne

Działo SU-100 powstało z myślą o niszczeniu dobrze opancerzonych niemieckich czołgów z odległości powyżej 1,5 km. W latach 1944-46 wyprodukowano łącznie 3037 egzemplarzy tej maszyny. zdj. wwiivehicles.com

 

SU-100 – historia powstania

Początkowe próby z uzbrojeniem działa samobieżnego SU-85 w armatę A-19 kal. 122 mm i haubicę D-15 kal. 152 mm spełzły na niczym. O ile uzbrojenie to pozwalało na o wiele skuteczniejsze niszczenie czołgów przeciwnika, o tyle znacznie przeciążało maszynę.

Dlatego radzieccy konstruktorzy postanowili uzbroić nowe działo samobieżne w zmodyfikowaną wersję armaty morskiej B-34 kal. 100 mm. Prace dalej miał być prowadzone w Uralskich Zakładach Budowy Maszyn. Już w grudniu 1943 roku projekt wstępny nowej maszyny został przesłany do Ludowego Komisariatu Przemysłu Czołgowego i Szefostwa Artylerii Samobieżnej.

Ludowy Komisariat Przemysłu Czołgowego wydał 28 grudnia polecenie, aby do 15 stycznia 1944 roku zaprojektować średnie działo samobieżne, uzbrojone w armatę S-34 kal. 100 mm. Do 20 lutego przygotować prototyp nowej maszyny i przeprowadzić próby fabryczne a do 25 lutego przekazać prototyp do badań państwowych.

Jak widać, konstruktorzy z Uralskich Zakładów nie mieli zbyt dużo czasu. A że z armatą były te same problemy, co w SU-85, czyli nie mieściła się wewnątrz pojazdu, to trzeba było ją zmodyfikować. I w Zakładach Nr 9 opracowano lżejszą wersję S-34, którą już można było zamontować w nowym dziale samobieżnym, bez zmian w podwoziu i dużego wzrostu masy.

W lutym rozpoczęły się próby fabryczne, w czasie których SU-100 przebył 150 kilometrów i oddał 30 strzałów. Od 9 do 27 marca 1944 roku nowa maszyna przeszła próby poligonowe na poligonie w Gorochowcu, w czasie których przebyła ponad 860 kilometrów i oddała ponad 1 000 strzałów. Rezultat był pozytywny, a pojazd został przyjęty do uzbrojenia Armii Czerwonej.

14 kwietnia Uralskie Zakłady Budowy Maszyn dostały rozkaz rozpoczęcia przygotowań do natychmiastowej produkcji dział samobieżnych SU-100. Jednak Centralne Biuro Konstrukcyjne Artylerii wymusiło swoim autorytetem wyprodukowania prototypu działa samobieżnego uzbrojonego w armatę S-34.

Konstruktorzy z Zakładów Nr 9 przerobili więc częściowo armatę S-34, zmniejszając kołyskę o 16 cm, stworzono nowe demontowalne czopy i inne zmiany. Nową maszynę oznaczono jako SU-100-2. W lipcu nowy prototyp przeszedł testy poligonowe, które okazały się porażką. Działo SU-100-2 nie zostało przyjęte do uzbrojenia Armii Czerwonej. Natomiast 3 lipca 1944 roku działo SU-100 z armatą D-10S weszło oficjalnie do uzbrojenia Armii Czerwonej.

 

SU-100 – produkcja seryjna

Produkcja seryjna działa samobieżnego SU-100 rozpoczęła się we wrześniu 1944 roku i trwała do marca 1946 roku. W tym czasie z fabryki wyjechało 3037 egzemplarzy tej maszyny. Produkcję ułatwiał fakt, że aż 83,5% podzespołów pochodziło z innych maszyn tj. 72% z czołgu T-34, 7,5% z SU-85 i 4% z SU-122. Jedynie 16,5 % podzespołów było nowych.

Produkcja miesięczna przedstawia się następująco:

1944

1945

1946

Razem

IX

X

XI

XII

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

I

II

III

40

90

150

220

210

215

211

214

210

210

200

200

165

160

140

150

50

100

102

3037

W międzyczasie próbowano zainstalować armatę D-25S kal. 122 mm w tej maszynie, ale nie dało to pozytywnych rezultatów. Armata kal. 122 mm przewyższała armatę kal. 100 mm tylko siłą pocisków odłamkowo-burzących, a ze wewnątrz pojazdu można było zmieścić jedynie 28 pocisków, to zdecydowano się pozostać przy kal. 100 mm. Szybkostrzelność też byłaby mniejsza.

SU-100

Działo samobieżne SU-100 było uzbrojone w armatę kal. 100 mm i miało pancerz czołowy grubości do 75 mm ustawiony pod kątem 50 stopni. zdj. geocities.ws

 

Na przełomie lat 50-tych i 60-tych przeprowadzono modernizację dział samobieżnych SU-100. Zamontowano zmodyfikowany silnik W-2-34M (lub W-2-34M-11), pompę paliwową HK-10, filtry powietrza WTO-3 z eżektorowym odsysaniem pyłu. Do tego doszedł przyrząd obserwacyjny dowódcy TPKU-23 i przyrząd noktowizyjny kierowcy BWN. Radiostacje zamieniono na 10RT-26E, a telefon wewnętrzny na TPU-47. Do amunicji dodano pociski kumulacyjne, a zamiast pistoletu maszynowego PPSz załodze dano karabin szturmowy AK-47.

W drugiej połowie lat 60-tych po raz kolejny zmodernizowano działa SU-100. Zmieniono przyrząd obserwacyjny dowódcy na lepszy TWN-2, zastosowano koła jezdne z czołgu T-44M oraz zamontowano radiostacje R-113.

 

SU-100 – opis konstrukcji

SU-100 – KADŁUB

był podzielony na cztery przedziały: kierowania z przodu, bojowy w środku, przedzielony od załogi przegrodą ogniową przedział silnikowy i transmisyjny z tyłu. Składał się z walcowanych płyt pancernych, utwardzanych powierzchniowo przez nawęglanie, i połączonych ze sobą przez spawanie.

Przednią część kadłuba tworzyły dwie ustawione pod kątem płyty pancerne o grubości górna 75 mm pod kątem 50º, dolna 45 mm pod kątem 55º. Grubość pancerza po bokach wynosiła 45 mm, tył chroniło 40 mm pancerza, a górę i dół 20 mm.

W przedniej części kadłuba, po lewej stronie, znajdował się duży właz obserwacyjny dla kierowcy-mechanika, przez który mógł on wejść do środka i szybko się z niego ewakuować.

 

SU-100 – PODWOZIE

składało się w każdej gąsienicy z pięciu dużych podwójnych kół jezdnych z bandażami gumowymi, o średnicy 830 mm Każde koło jezdne było zawieszone indywidualnie na sprężynach – czyli zawieszenie typu Christie. Do tego dochodziła para kół napinających z przodu i para kół napędowych z tyłu. Szerokość gąsienicy wynosiła 500 mm.

 

SU-100 – NAPĘD

stanowił 12-cylindrowy, czterosuwowy, chłodzony cieczą silnik wysokoprężny W-2-34 o mocy maksymalnej 500 KM przy 1800 obr/min. Nominalna moc silnika wynosiła 450 KM przy 1750 obr/min, a eksploatacyjna 400 KM przy 1700 obr/min. Pozwalało to na osiągnięcie prędkości maksymalnej 50 km/h przy jeździe po drogach i 20 km/h w trudnym terenie. Skrzynia biegów miała 5 przełożeń do jazdy do przodu i jeden do jazdy do tyłu.

Pojemność wewnętrznych zbiorników paliwa wynosiła 400 litrów, a dodatkowo na zewnątrz były doczepione cztery zbiorniki o pojemności 95 litrów każdy. Nie były one jednak podłączone do układu paliwowego, więc trzeba było przepompowywać paliwo. Zasięg przy jeździe po drogach wynosił 600 kilometrów.

 

SU-100 – UZBROJENIE

główne stanowiła armata D-10S L/56 wz. 1944 kal. 100 mm z półautomatycznym zamkiem klinowym. Zakres ostrzału wynosił od -3º do +20º w płaszczyźnie pionowej i po 8º w lewo i w prawo w płaszczyźnie poziomej. Szybkostrzelność z zamkniętymi włazami wynosiła tylko 6-7 strzałów na minutę.

Do strzelania wykorzystywano następujące typy pocisków:

Pocisk Masa Prędkość pocz Przebijalność pancerza (w mm)
100 m 500 m 1000 m 1500 m 2000 m
NR-412 15,8 kg 897 m/s 155 mm 135 mm 116 mm 99 mm
BR-412B 15,8 kg 990 m/s 162 mm 149 mm 132 mm 124 mm

OF-412

15,9 kg 892 m/s Nie dotyczy, donośność do metrów

Zapas amunicji do armaty wynosił 33 pociskiw, z czego 10 było przeciwpancernych, 7 kumulacyjnych i 16 odłamkowo-burzących.

Działo samobieżne SU-100 nie posiadało wbudowanego karabinu maszynowego do obrony przed piechotą przeciwnika. W okresie powojennym montowano na obrotnicy z czołgu T-54 wielkokalibrowy karabin maszynowy DSzK kal. 12,7 mm, który miał zwalczyć cele powietrzne.  Załoga zabierała broń osobistą w postaci dwóch pistoletów maszynowych PPSz z zapasem 1420 naboi (20 magazynków po 71 naboi) oraz 24 granatów odłamkowych F-1.

SU-100

Działo SU-100 mogło poruszać się z prędkością do 55 km/h po drogach i przebyć 310 km. zdj. wwiiafterwwii.wordpress.com

 

SU-100 – ZAŁOGA

składała się z 4 osób: kierowcy-mechanika, celowniczego, ładowniczego i dowódcy. Kierowca-mechanik siedział z przodu kadłuba, po lewej stronie. Kierował pojazdem za pomocą drążków sterujących i pedałów. Obserwował teren przez mały właz obserwacyjny, umieszczony z przodu kadłuba, lub przez dwa peryskopy obserwacyjne.

Pozostali członkowie załogi mieli swoje stanowiska w przedziale bojowym. Celowniczy i ładowniczy po lewej stronie, a dowódca. Dowódca posiadał do swojej dyspozycji dwa nieruchome peryskopy oraz panoramiczny celownik peryskopowy umieszczony nad nieruchomą małą wieżyczką obserwacyjną, umieszczoną z prawej strony.

Pozostali członkowie załogi mieli do swojej dyspozycji po jednym peryskopie obserwacyjnym, potem były to peryskopy obrotowe. Celowniczy korzystał z celownika teleskopowego TSz-19, potem przegubowy celownik teleskopowy TSz-15.

 

SU-100 – WYPOSAŻENIE RADIOWE

stanowiła krótkofalowa radiostacja nadawczo-odbiorcza typu 9RS lub 9RM, z anteną prętową o długości 2 metry. Do komunikowania się z załogą służył telefon wewnętrzny TPU-2bis-F lub TPU-3bis F.

 

SU-100 – dane techniczno-taktyczne

Produkcja  wrzesień 1944 roku – marzec 1946 roku
Ilość 3037 egzemplarzy
Załoga 4 osoby
Masa 31,6 tony
Nacisk na grunt 0,8 kg/cm²
Wymiary Dł 9,45 (kadłub 6,10 m) m sz 3,00 m wys 2,25 m
Napęd 12-cylindrowy, czterosuwowy, chłodzony cieczą silnik wysokoprężny W-2-54 o mocy 500 KM przy 1800 obr/min
Moc jednostkowa 15,8 KM/t
Pojemność zbiorników 765 (465 + 300) litrów
Spalanie na 100 km Droga: Teren:
Prędkość Droga: 50 km/h Teren: 20 km/h
Zasięg Droga: 310 kilometrów Teren: 150 kilometrów
Uzbrojenie armata D-10S L/56 kal. 100 mm
Pancerz kadłuba Przód 75/50º mm boki 45/20º mm tył 40 mm góra 20 mm dno 20 mm
Pancerz nadbudowy Jarzmo działa 110 mm
Pokonywane przeszkody Wzniesienia: 30-35º

ściana pionowa: 73 cm

brody: 100-130 cm

rowy i okopy: 250 cm

 

Źródła danych:

  1. Wydawnictwo Militaria nr 240: Janusz Ledwoch „SU-85′ SU-100. SU-122”
  2. tanks-encyklopedia.com

 

Pozdrawiam Serdecznie

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga

 


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.

Komentarze

Więcej w ZSRR
SU-85 w Muzeum Wojska Polskiego - Warszawa-Czerniaków
SU-85 – radzieckie średnie działo samobieżne z lat 1943-45

Średnie działo samobieżne SU-85 było radziecką odpowiedzią na niemieckie ciężkie czołgi Tygrys i średnie Pantera, które w 1943 roku wchodziły...

Zamknij