SU-122 - radzieckie średnie działo samobieżne - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Lip 16, 2017 in ZSRR |

SU-122 – radzieckie średnie działo samobieżne

SU-122 – radzieckie średnie działo samobieżne

SU-122 było radzieckim średnim działem samobieżnym z czasów II wojny światowej. Produkowany w latach 1942-43 w ilości 637 egzemplarzy. Uzbrojony był haubicę kal. 122 mm. Zapraszam Cię do zapoznania się z jego historią powstania i samą konstrukcją…

SU-122 - radzieckie średnie działo samobieżne

SU-122 było radzieckim średnim działem samobieżnym z czasów II wojny światowej. Produkowany w latach 1942-43 w ilości 637 egzemplarzy. zdj. tanks-encyklopedia.com

 

SU-122 – pierwszy prototyp

Już latem 1942 roku w Biurze konstrukcyjnym Uralskich Zakładów Budowy Maszyn inżynierowie N. W. Kurinym oraz G. F. Ksjunin opracowali projekt działa samobieżnego U-34 na podwoziu czołgu średniego T-34. Wykorzystano w nim układ jezdny, elementy kadłuba i uzbrojenie czołgu, pogrubiono pancerz do 60 mm oraz usunięto kadłubowy karabin maszynowy.

Zamiast wieży wstawiono nieruchomą nadbudówkę i zamontowano w niej armatę, mogącą się obracać o 10º w każdą stronę w poziomie. Masa działa U-34 była o 2 tony mniejsza od masy czołgu T-34 i o 70 cm niższe.

Projekt działa U-34 został zaakceptowany i przyjęty do produkcji przez Ludowy Komisariat Przemysłu Ciężkiego ZSRR jako niszczyciel czołgów i pojazd wsparcia piechoty. Rosjanie planowali do 1 października 1942 roku zbudować dwa prototypy, jednak w sierpniu w Uralskich Zakładach rozpoczęto produkcję seryjną czołgów T-34 i prace nad U-34 trzeba było zakończyć.

 

SU-122 – dalsze prace

Do konstrukcji kolejnego prototypu średniego działa samobieżnego ponownie Uralskim Zakładom Budowy Maszyn oraz Zakładom Nr 592 Ludowego Komisariatu Uzbrojenia w Mityszczach koło Moskwy. Nieco wcześniej, bo w lipcu i sierpniu w Zakładach Nr 9 w Swierdłowsku, czyli obecnym Jekaterynburgu, opracowały projekt działa samobieżnego na podwoziu T-34, uzbrojonego w haubicę M-30.

Aby zrealizować projekt, w Uralskich Zakładach powołano specjalny zespół konstrukcyjny pod przewodnictwem Ł. I. Gorlickiego i Ż. J. Kotina. W nowym projekcie wykorzystano doświadczenia w czasie opracowywania działa U-34. Nowe działo oznaczono jako U-35, potem zmieniono je decyzją Szefostwa Wojsk Pancernych Armii Czerwonej na SU-122. Czasu nie było zbyt wiele, bo już na 25 listopada miał być gotowy prototyp i przekazany do badań państwowych.

Po zaakceptowaniu przez przedstawicieli Szefostwa Artylerii i Ludowego Komisariatu Przemysłu Czołgowego ZSRR projektów Uralskich Zakładów Budowy Maszyn i Zakładów Nr 9, do dalszych prac wybrano ten pierwszy, gdyż miał lepsze parametry techniczne.

Na 30 listopada 1943 roku pierwszy prototyp był gotowy. Przeszedł on tego samego dnia badania fabryczne na poligonie, w czasie których zauważono pewne niedociągnięcia, które należało jak najszybciej usunąć.

9 grudnia na poligonie gorochowieckim przeprowadzono testy nowego działa, które przeszły pozytywnie. U-35 został przyjęty do uzbrojenia Armii Czerwonej obok lekkiego działa SU-76. Zarządzeniem Nr 792 Ludowego Komisarza Przemysłu Czołgowego z 5 grudnia 1942 roku Uralskie Zakłady Budowy Maszyn miały rozpocząć produkcję średnich dział samobieżnych SU-122. W grudniu miało to być 25 egzemplarzy a od stycznia do marca następnego roku co miesiąc po 100 egzemplarzy.

 

SU-122 – modernizacje pojazdu

Jeszcze w grudniu 1943 roku, a więc już na początku produkcji dział SU-122, w Uralskich Zakładach Budowy Maszyn przygotowano dokumentację naprawy znalezionych usterek. Wprowadzono następujące zmiany do podstawowej wersji:

  • zastosowanie prostej płyty przedniej nadbudówki, co powiększyło przedział bojowy i polepszyło warunki pracy załogi
  • inne było rozmieszczenie pocisków do haubicy wewnątrz pojazdu
  • inaczej usadowiono członków załogi
  • usunięto szczeliny miedzy jarzmem haubicy a pancerzem kadłuba
  • zwiększono pojemność zbiorników paliwa
  • uproszczono mechanizm napinający gąsienice
  • wieżyczkę dowódcy zmieniono na przyrząd obserwacyjny typu PTK
  • zmniejszono siły potrzebne do sterowania mechanizmami naprowadzania haubicy

Po uruchomieniu produkcji seryjnej wprowadzono kolejne zmiany do dokumentacji, w celu usunięcia usterek i poprawy właściwości bojowych działa samobieżnego SU-122. Dlatego też działa kolejnych serii produkcyjnych różniły się między sobą.

I tak druga seria produkcyjna miała uproszczoną osłonę haubicy oraz sporo zmian we wnętrzu pojazdu. Zamontowano cylindryczne zbiorniki paliwa i oleju, które do lata 1943 roku nie były jeszcze zunifikowane ze zbiornikami używanymi w czołgach T-34.

Wiosną-latem 1943 roku zmniejszono w działach SU-122 załogę o jednego ładowniczego (z 6 do 5 żołnierzy), aby móc dzięki temu zabrać więcej amunicji. Znacznie zmniejszyło to szybkość ładowania na minutę.

Produkcja dział samobieżnych SU-122 w Uralskich Zakładach Budowy Maszyn trwała od grudnia 1942 roku do sierpnia 1943 roku. Łącznie z fabryki wyjechało 637 egzemplarzy. Wykorzystanie podwozia czołgu T-34 i haubicy M-30 znacznie przyspieszyło produkcję.

1942 1943 Razem
XI XII I II III IV V VI VII VIII
SU-122 1 25 32 100 100 75 100 100 72 32 637

 

SU-122M – zmodernizowana wersja

Jednak działo SU-122 miało też szereg wad. Niewielki przedział bojowy pogarszał warunki pracy załogi, górne łoże i podstawa haubicy zajmowały dużą przestrzeń we wnętrzu itd. Dlatego radzieccy konstruktorzy postanowili opracować ulepszoną maszynę, która zniwelowałaby te problemy.

Ustalono przede wszystkim, że lepszym rozwiązaniem będzie mocowanie haubicy bezpośrednio do nadbudowy, a nie do łoża mocowanego do spodu wanny kadłuba. Aby zmniejszyć odrzut działa z 1 100 mm do 600 mm, rozpoczęto pracę nad nową haubicą, przeznaczoną do zabudowy w dziale samobieżnym.

Powzięto decyzję o zamontowaniu opracowanej już w 1941 roku haubicy U-11, w których w 1943 roku opracowano specjalne mocowanie jarzma do przedniej płyty nadbudowy. Tak zmodyfikowaną haubicę oznaczono jako D-11. Miała ona kilka dużych zalet:

  • stanowisko celowniczego umieszczono bardziej z przodu, co poprawiło możliwość obserwacji pola walki
  • zamek klinowy zwiększał szybkostrzelność
  • mniejszy odrzut zapewniał lepsze wykorzystanie przedziału bojowego

W kwietniu 1943 roku zaprezentowano zmodernizowane działo samobieżne SU-122M. Oto co w nim poprawiono w stosunku do podstawowej wersji:

  • powiększył się przedział bojowy, dzięki powiększeniu ścian bocznych nadbudowy do maksymalnej szerokości wanny kadłuba i zwiększeniu wysokości kadłuba o 5 cm
  • działo było zamocowane bardziej z tyłu i wyważone na czopach, co znacznie odciążyło przednie koła jezdne
  • zastosowano uproszczone jarzmo kuliste, dzięki zmniejszeniu długości urządzeń oporopowrotnika i ramowej konstrukcji mocowania haubicy w kadłubie
  • dzięki kulistemu jarzmu zmniejszył się czas jego montażu z 20 do 3 godzin
  • zamontowano celownik teleskopowy w celu polepszenia strzelania na wprost
  • ilość części odlewanych zmniejszyła się trzy razy

 

SU-122 – opis konstrukcji

SU-122 w muzeum w Kubince

Działo SU-122 było oparte na podwoziu czołgu średniego T-34 I uzbrojone w haubicę M-30 kal. 122 mm. zdj. tank-photographs.s3-website-eu-west-1.amazonaws.com

SU-122 – KADŁUB

był podzielony na cztery przedziały: kierowania z przodu, bojowy w środku, przedzielony od załogi przegrodą ogniową przedział silnikowy i transmisyjny z tyłu. Składał się z walcowanych płyt pancernych, utwardzanych powierzchniowo przez nawęglanie, i połączonych ze sobą przez spawanie.

Przednią część kadłuba tworzyły dwie ustawione pod kątem płyty pancerne o grubości górna 45 mm pod kątem 50º, dolna 45 mm pod kątem 55º. Grubość pancerza po bokach wynosiła 45 mm, ustawiony był pod kątem 20º. Od tyłu było to

Z przodu kadłuba był mały właz, przez który kierowca mógł obserwować otoczenie. Nie mógł jednak przez niego wchodzić i wychodzić, co znacznie utrudniało mu ucieczkę w sytuacji awaryjnej.

 

SU-122 – PODWOZIE

składało się w każdej gąsienicy z pięciu dużych podwójnych kół jezdnych z bandażami gumowymi, o średnicy 830 mm Każde koło jezdne było zawieszone indywidualnie na sprężynach – czyli zawieszenie typu Christie. Do tego dochodziła para kół napinających z przodu i para kół napędowych z tyłu. Szerokość gąsienicy wynosiła 500 mm.

 

SU-122 – NAPĘD

stanowił 12-cylindrowy, czterosuwowy, chłodzony cieczą silnik wysokoprężny W-2-34 o mocy maksymalnej 500 KM przy 1800 obr/min. Nominalna moc silnika wynosiła 450 KM przy 1750 obr/min, a eksploatacyjna 400 KM przy 1700 obr/min. Pozwalało to na osiągnięcie prędkości maksymalnej 55 km/h przy jeździe po drogach i 20 km/h w trudnym terenie. Skrzynia biegów miała 5 przełożeń do jazdy do przodu i jeden do jazdy do tyłu.

Pojemność wewnętrznych zbiorników paliwa wynosiła 400 litrów, a dodatkowo na zewnątrz były doczepione cztery zbiorniki o pojemności 95 litrów każdy. Nie były one jednak podłączone do układu paliwowego, więc trzeba było przepompowywać paliwo. Zasięg przy jeździe po drogach wynosił 600 kilometrów.

 

SU-122 – UZBROJENIE

główne stanowiła haubica M-30 wz. 1938 L/23 kal. 122 mm. Zakres ostrzału wynosił od -3º do +25º w płaszczyźnie pionowej i po 10º w lewo i w prawo w płaszczyźnie poziomej. Stosowano następujące rodzaje pocisków rozdzielnego ładowania:

  • odłamkowo-burzący OF-462 o masie 22,2 kg i prędkości początkowej 500 m/s
  • burzące 0-460A i O-462 o masie 21,7 kg i prędkości początkowej 515 m/s
  • kumulacyjne BR-460A o masie 13,4 kg i prędkości początkowej 625 m/s, który mógł przebić pancerz o grubości 100-120 mm z odległości 1000 metrów

Działo samobieżne SU-122 nie posiadało wbudowanego karabinu maszynowego do obrony przed piechotą przeciwnika. Załoga zabierała broń osobistą w postaci dwóch pistoletów maszynowych PPSz z zapasem 1420 naboi (20 magazynków po 71 naboi) oraz 20 granatów odłamkowych F-1. Zapas amunicji do haubicy wynosił 40 pocisków rozdzielnego ładownia, najczęściej odłamkowo-burzących.

 

SU-122 – ZAŁOGA

składała się z 6 osób: kierowcy-mechanika, celowniczego, trzech ładowniczych i dowódcy. Na wiosnę 1943 roku usunięto z pojazdu jednego z ładowniczych.

Kierowca-mechanik siedział z przodu kadłuba, po lewej stronie. Kierował pojazdem za pomocą drążków sterujących i pedałów. Obserwował teren przez mały właz obserwacyjny, umieszczony z przodu kadłuba, lub przez dwa peryskopy obserwacyjne.

Pozostali członkowie załogi mieli swoje stanowiska w przedziale bojowym. Celowniczy i pierwszy ładowniczy po lewej stronie, a dowódca i drugi ładowniczy po prawej stronie haubicy. Dowódca posiadał do swojej dyspozycji dwa nieruchome peryskopy oraz panoramiczny celownik peryskopowy umieszczony nad nieruchomą małą wieżyczką obserwacyjną, umieszczoną centralnie. Pełnił też funkcję drugiego celowniczego.

Pozostali członkowie załogi mieli do swojej dyspozycji po jednym peryskopie obserwacyjnym, potem były to peryskopy obrotowe. Celowniczy korzystał z celownika teleskopowego 10-T-15, potem przegubowy celownik teleskopowy TSz-15.

 

SU-122 – WYPOSAŻENIE RADIOWE

stanowiła krótkofalowa radiostacja nadawczo-odbiorcza typu 9RS lub 9RM, z anteną prętową o długości 2 metry. Do komunikowania się z załogą służył telefon wewnętrzny TPU-2bis-F lub TPU-3bis F.

 

SU-122 – dane techniczno-taktyczne

Produkcja Grudzień 1942 roku – sierpień 1943 roku
Ilość 637 egzemplarzy
Załoga 5 osób
Masa 30,9 tony
Nacisk na grunt 0,76 kg/cm²
Wymiary Dł 6,95 (kadłub 6,10 m) m sz 3,10 m wys 2,34 m
Napęd 12-cylindrowy, czterosuwowy, chłodzony cieczą silnik wysokoprężny W-2-54 o mocy 500 KM przy 1800 obr/min
Moc jednostkowa 16,2 KM/t
Pojemność zbiorników 860 (500 + 360) litrów
Spalanie na 100 km Droga: Teren:
Prędkość Droga:

55 km/h

Teren:

20 km/h

Zasięg Droga:

300 kilometrów

Teren:

150 kilometrów

Uzbrojenie Haubica M-30 wz. 1938 L/23 kal. 122 mm
Pancerz kadłuba Przód 45/50º mm boki 45/20º mm tył 40 mm góra 20 mm dno 20mm
Pancerz nadbudowy Jarzmo działa 60 mm
Pokonywane przeszkody Wzniesienia: 30-35º

ściana pionowa: 73 cm

brody: 100-130 cm

rowy i okopy: 250 cm

 

Źródła wiedzy:

  • Wydawnictwo Militaria nr 240: Janusz Ledwoch „SU-85, SU-100, SU-122″
  • tanks-encyklopedia.com

 

Pozdrawiam Serdecznie

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga

 


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.

Komentarze

Więcej w ZSRR
SU-76 w ataku
Lekkie samobieżne działa SU-76 na polu walki

Lekkie samobieżne działa SU-76 były drugim najpopularniejszym, obok słynnych czołgów T-34, wozem bojowym Armii Czerwonej w czasie II wojny światowej....

Zamknij