SU-76M - radzieckie lekkie działo samobieżne z IIWŚ - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Lip 15, 2017 in ZSRR |

SU-76M – radzieckie lekkie działo samobieżne z IIWŚ

SU-76M – radzieckie lekkie działo samobieżne z IIWŚ

Działo samobieżne SU-76M został skonstruowane i walczyło w czasie II wojny światowej w szeregach Armii Czerwonej. Było produkowane w dużych ilościach i stały się masowo używaną maszyną Związku Radzieckiego. Przedstawię teraz pokrótce historię jego powstania i samą konstrukcję. Zapraszam do lektury….

SU-76 M -radzieckie lekkie działo samobieżne

SU-76 był drugim najpopularniejszym, po T-34, radzieckim wozem bojowym w czasie II wojny światowej. W latach 1942-45 wyprodukowano łącznie ponad 17 000 egzemplarzy tej maszyny. zdj. wikimedia.org

 

SU-76M – decyzja o budowie działa samobieżnego

Na początku wojny z III Rzeszą Rosjanie nie posiadali artylerii samobieżnej. Nieliczne produkowane przed wojną pojazdy tego typu zostały szybko zniszczone przez Niemców, a produkowane na szybko w 1941 roku działa samobieżne ZIS-30 nie spełniały oczekiwań. Przeciwnicy mieli już sporo pojazdów tego typu, a ich liczba cały czas rosła. Zaczęło to się zmieniać dopiero od kwietnia 1942 roku…

W połowie kwietnia 1942 roku odbyła się narada Głównego Zarządu Artylerii Armii Czerwonej, z udziałem przedstawicieli Ludowego Komisariatu Uzbrojenia ZSRR, przemysłu i armii. Zalecono w jej trakcie skonstruowanie:

  • działa samobieżnego do wspierania piechoty, uzbrojonego w armatę ZIS-5 kal. 76,2 mm (czyli SU-76)
  • działa samobieżnego, uzbrojonego w haubicę M-30 kal. 122 mm (czyli SU-122)
  • działa samobieżnego, uzbrojonego w haubico-armatę ML-20 kal. 152 mm (czyli SU-152)
  • samobieżnego działa przeciwlotniczego, uzbrojonego w armatę 61-K kal. 37 mm

W czerwcu ustalenia te zostały zatwierdzone przez Państwowy Komitet Obrony ZSRR oraz przez Ludowy Komisariat Przemysłu Czołgowego ZSRR (odpowiadał za projekt pojazdu) wspólnie z Ludowym Komisariatem Uzbrojenia ZSRR (odpowiadał za część artyleryjską).

19 października Państwowy Komitet Obrony ZSRR zdecydował o rozpoczęciu produkcji seryjnej wymienionych wcześniej pojazdów. Działa samobieżne uzbrojone w armaty kal. 76,2 mm miały być produkowane przede wszystkim w Zakładach nr 38 im. Kujbyszewa w Kirowie, Zakłady nr 40 w Mityszczach pod Moskwą oraz Zakłady GAZ im. Mołotowa w Gorkim.

 

SU-76M – rozpoczęcie prac

Jeszcze przed omawianą wyżej naradą z połowy kwietnia, bo na początku marca do prac nad lekkim działem samobieżnym zabrał się biuro artylerii samobieżnej powstałe na bazie działu technicznego Ludowego Komisariatu Przemysłu Czołgowego ZSRR. Prace te nadzorowane były przez S.A. Ginzburga.

Do budowy zunifikowanego podwozia pod zabudowę różnych typów pojazdów wykorzystano podwozie czołgu lekkiego T-60 i podzespoły samochodów GAZ i ZIS. Opracowano całą rodzinę pojazdów:

  • działo szturmowe do wparcia piechoty, uzbrojone w armatę kal. 76,2 mm
  • samobieżne działo przeciwlotnicze uzbrojone w armatę kal. 37 mm
  • lekki czołg uzbrojony w armatę kal. 45 mm o dużej mocy i opancerzeniu grubości 45 mm
  • opancerzony transporter piechoty i amunicji, na którego bazie można było tworzyć ambulanse, pojazdy pomocy technicznej czy samobieżną wyrzutnie min
  • ciągnik artyleryjski

Przewidziano, że zespół silnikowy (dwa silniki GAZ M-1 lub ZIS-5) będzie z przodu kadłuba, a przedział załogi będzie z tyłu. Dwie skrzynie biegów, po jednej dla każdego z silników, miały być umieszczone z boku kadłuba. Podwozie miało składać się z pięciu lub sześciu kół jezdnych w każdej gąsienicy.

Prace nad zunifikowanym podwoziem zostały zakończone pod koniec kwietnia 1942 roku. Wykonawcą prototypów miały być Zakłady Nr 37 Ludowego Komisariatu Przemysłu Czołgowego ZSRR. Specjalnie dla podwozia działa samobieżnego opracowano specjalny wariant armaty dywizyjnej ZIS-3 kal. 76,2 mm, który oznaczono jako ZIS-2-Sz (Sz – armata szturmowa). W maju i czerwcu 1942 roku Zakłady Nr 37 wybudowały prototypy działa samobieżnego uzbrojone w armatę szturmową i przeciwlotniczą, które potem przeszły próby fabryczne i poligonowe.

Działo szturmowe miało całkowicie opancerzoną (zamkniętą) konstrukcję. Z przodu kadłuba był przedział silnikowy i konstrukcyjny, a z tyłu przedział bojowy. Dwa 6-cylindrowe, chłodzone cieczą silniki gaźnikowe GAZ-202 o łącznej mocy 140 KM były zamontowane z boku, w części środkowej pojazdu. Maksymalna prędkość podczas jazdy po drogach wynosiła 45 km/h. Pojemność zbiorników paliwa wynosiła 320 litrów, co pozwalało na przejechanie 250 kilometrów po drogach.

Załoga składała się z 4 osób. Uzbrojenie stanowiła armata ZIS-3-Sz kal. 76, 2 mm oraz sprzężony z nią jeden karabin maszynowy DT kal. 7,62 mm. Podwozie pochodziło w dużej mierze z czołgu T-60 i składało się w każdej gąsienicy z 6 kół jezdnych oraz pary kół napinających z tyłu i pary kół napędowych z przodu.

 

SU-76 – prototyp GAZ (SU-71)

SU-76M radzieckie - lekkie działo samobieżne

Radzieckie działo samobieżne SU-76 było uzbrojone w armatę kal. 76, 2 mm i miało pancerz grubości do 35 mm. zdj. pzkpfw.tripod.com

Rozpoczęcie bitwy stalingradzkiej i zwiększenie produkcji lekkich czołgów T-60 i T-70 w Zakładach nr 37 spowodował anulowanie zamówienia na serię próbnej nowego działa samobieżnego. 19 października 1942 roku Państwowy Komitet Obrony ZSRR podjął decyzję o wykonanie do początku grudnia próbnej serii dział samobieżnych uzbrojonych w armaty kal. 37 mm, 76,2 mm oraz 122 mm.

Tym razem za opracowanie nowych dział samobieżnych miały odpowiadać Zakłady nr 38 im. Kujbyszewa w Kirowie oraz Gorkowskie Zakłady Samochodowe im. Mołotowa w Gorkim. Za opracowanie samobieżnego działa przeciwlotniczego odpowiadały Zakłady nr 37.

W listopadzie Zakłady nr 38 oraz GAZ dostarczyły do badań prototypy dział samobieżnych uzbrojonych w armaty ZIS-3 kal. 76,2 mm. Działo samobieżne skonstruowane w Gorkowskich Zakładach Samochodowych oznaczono jako SU-71, a działo skonstruowane w Zakładach nr 38 – SU-12.

25 listopada Państwowy Komitet Obrony ZSRR wydał dekret o powołaniu Szefostwa Trakcji Mechanicznej i Artylerii Samobieżnej przez Główny Zarząd Artylerii Armii Czerwonej. Miało ono za zadanie zorganizowanie produkcji, napraw i zaopatrzenia jednostek dział samobieżnych.  Formowanie jednostek dział samobieżnych podporządkowano nowo zorganizowanemu Centrum Artylerii Samobieżnej, wchodzącego w skład Głównego Zarządu przy Dowódcy Artylerii Armii Czerwonej.

SU-71 miał zunifikowane podwozie na bazie podwozi lekkich czołgów T-60 i T-70. Napęd i zespół transmisyjny były z przodu i w środku kadłuba, a odkryty od góry przedział bojowy z tyłu kadłuba. Dwa silniki GAZ-202 o łącznej mocy 140 KM pracowały równolegle. Pancerz grubości do 30 mm, ustawiony pod dużym kątem. Zapas amunicji wynosił 60 pocisków. Pojemność zbiornika paliwa wynosiła 400 litrów, co pozwalało na przejechanie 300 kilometrów po drodze.

W dziale SU-71 próbowano zastosować do napędu wentylatora układu chłodzenia, przekładni zębatej z odbiorem mocy bezpośrednio od koła napędowego. Moc odbierana była za głównym sprzęgłem, od kół pośredniego wałka przez wał odbioru mocy.

Badania wykazały, że w ciężkich warunkach drogowych, kiedy jest wymagana częsta zmiana przełożeń, czas pracy z wyłączonym wentylatorem jest tak duży, że parametry cieplne silnika przekraczają dopuszczalne normy. Dlatego zaniechano tego rozwiązania w późniejszych maszynach.

19 listopada 1942 roku komisja odbiorcza stwierdziła, że SU-71 nie spełnia wymagań techniczno-taktycznych i jest zbyt zawodne. Dodatkowo przy zastosowaniu różnego uzbrojenia podwozia mają duże różnice, co komplikowało znacznie produkcję.

 

SU-76 – opracowanie końcowej maszyny

Dalsze prace nad konstrukcją GAZ zostały przerwane, gdyż do uzbrojenia Armii Czerwonej zatwierdzono działo SU-12 Zakładów nr 38 im. Kujbyszewa z Kirowa. Pojazd protytopwy został wykonany w listopadzie 1942 roku.

2 grudnia 1942 roku, po próbach poligonowych, które wypadły pomyślnie, Państwowy Komitet Obrony ZSRR wydał decyzję o uruchomieniu produkcji seryjnej. Po państwowych badaniach, które odbyły się miedzy 5 a 19 grudnia, nowe działo zostało przyjęte oficjalnie do uzbrojenia Armii Czerwonej jako SU-76. Produkcje seryjną rozpoczęto w Zakładach nr 38 i trwała do lipca 1943 roku. Pierwsze 25 maszyn opuściło fabrykę 1 stycznia 1943 roku. Łącznie wyprodukowane zostało 560 dział samobieżnych SU-76.

Po pierwszych walkach stwierdzono problemy z układem transmisyjnym, wynikające z zastosowania dwóch silników i dwóch skrzyń przekładniowych, pracujących na jednym wale. Także widoczność z wnętrza była niewystarczająca. Dlatego w marcu 1943 roku trzeba było na pewien okres wstrzymać dalszą produkcję i wyeliminować usterki. W kwietniu problem został naprawiony, jednak produkcja dział SU-76 została zakończona, gdyż podjęto decyzję o produkcji zmodernizowanej wersji oznaczonej jako SU-76M.

 

SU-76M – zmodernizowane działo samobieżne

W kwietniu 1943 roku w Gorkowskich Zakładach Samochodowych opracowano zmodernizowane działo samobieżne SU-76M (o fabrycznym oznaczeniu SU-15), które miało usunięte usterki typowe dla SU-76. W maju powstał prototyp całkowicie opancerzonego działa samobieżnego SU-15, który różnił się od SU-76 użyciem układu transmisyjnego i napędu z czołgu T-70.

17 maja przeprowadzono testy, które wykazały niezawodną prace układu transmisji. W czerwcu 1943 roku, po kolejnych badaniach, Państwowy Komitet Obrony ZSRR nakazał zmniejszyć masę pojazdu do 10,5 tony oraz zmniejszyć jego prędkość do 30 km/h.

W lipcu Zakłady Nr 37 opracowały drugi prototyp, który zawierał w sobie nowe wymagania. Masę pojazdu zmniejszono poprzez zastosowanie otwartego od góry przedziału bojowego i zmniejszeniu opancerzenia do 25 mm z przodu i 13-15 mm po bokach. Załoga wsiadała do pojazdu tylnymi drzwiami. Ten prototyp stal sie pierwowzorem działa samobieżnego SU-76M, który wszedł do produkcji seryjnej w lipcu 1943 roku.

Produkcja seryjna dział samobieżnych SU-76M została uruchomiona jednocześnie w trzech zakładach – Nr 38, Nr 40 i Gorkowskich Zakładach Samochodowych. Trwała ona do listopada 1945 roku. W 1944 roku działa SU-76M stanowiły 25% wszystkich wyprodukowanych pojazdów bojowych w Związku Radzieckim. Produkcja działa samobieżnego przedstawiona jest w poniższej tabelce:

Typ i Producent

Rok

1942

1943

1944

Do 1.06.1945

II WŚw

Po II WŚw

SU-76 Zakłady nr 38

25

535

560

SU-76M Zakłady Nr 38

562

1103

1665

Brak danych

SU-76M

GAZ

601

4708

2214

7523

Brak danych

SU-76M Zakłady Nr 40

210

1344

752

2306

Brak danych

Razem

25

1908

7155

2966

12054

5204

 

SU-76M – opis konstrukcji

SU-76M – KADŁUB

był podzielony na cztery przedziały: kierowania i transmisji z przodu, silnikowego w środku oraz bojowego z tyłu. Kadłub został stworzony z walcowanych płyt pancernych, utwardzanych powierzchniowo. Grubość pancerza wynosiła 25-35 mm z przodu, 13-15 mm po bokach, 10 mm z tyłu i 7 mm od góry i dołu.

 

SU-76M – NADBUDOWA

znajdowała się z tyłu kadłuba i mieścił się w niej przedział bojowy. Zamontowana była w niej armata i stanowiska dla trzech załogantów. Była osłonięta od góry brezentem, który miał chronić załogantów przed trudnymi warunkami pogodowymi typu deszcz i śnieg. Grubość pancerza nadbudówki wynosiła 25 mm z przodu i 10 mm po bokach i z tyłu.

 

SU-76M – PODWOZIE

składało sie w każdej gąsienicy z 6 kół jezdnych z bandażami gumowymi, niezależnie zawieszonych na wahaczach i drążkach skrętnych. Do tego dochodziła para kół napędowych z przodu i para kół napinających z tyłu. Od góry podtrzymywały gąsienice 3 rolki z bandażami gumowymi. Szerokość gąsienicy wynosiła 300 mm.

SU-76 w muzeum w Sewastopolu

Działo samobieżne SU-76 było napędzane dwoma 6-cylindrowymi silnikami (połączonymi w system GAZ-203) o łącznej mocy 140 KM. zdj. wikimedia.org, CC-BY-SA 3.0 Dmitry A. Mottl

 

SU-76M – NAPĘD

stanowiły dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe, rzędowe, chłodzone cieczą silniki gaźnikowe (połączone w układ GAZ-203) o łącznej mocy 140 KM przy 3400 obr/min. Zapewniały one osiąganie prędkości maksymalnej 30 km/h po drogach i 22 km/k w terenie.

Pojemność dwóch zbiorników paliwa wynosiła łącznie 412 litry, co pozwalało na przejechanie 320 kilometrów po drogach i 150-200 kilometrów w terenie.Paliwo stanowiła benzyna lotnicza typu B-70.

 

SU-76M – UZBROJENIE

główne stanowiła półautomatyczna armata ZIS-3-Sz wz. 1942 L/42 kal. 76,2 mm z dwukomorowym hamulcem wylotowym i zamkiem klinowym. Kąt ostrzału w pionie wynosił od -5º do +15º, a w poziomie o 15º w obie strony. Szybkostrzelność wynosiła 8-12 strzałów na minutę. Zasięg strzału bezpośredniego wynosił 4 000 metrów a pośredniego 12 100 metrów.

Stosowano następujące rodzaje pocisków:

  • odłamkowo-burzące – OF-350 i OF-350A
  • odłamkowe – O-350A
  • burzące – F-354 i F-354F
  • przeciwpancerne-smugowe – BR-350A, BR-350B i BR-350SP
  • podkalibrowe – BR-354P
  • kumulacyjne – BP-350A

Do obrony przed piechotą przeciwnika służył sprzężony z armatą karabin maszynowy DT kal. 7,62 mm, znajdujący się z jej prawej strony, Zapas amunicji wynosił 60 pocisków do armaty oraz 945 nabojów do kar. masz. Dodatkowym uzbrojenie załogi były dwa pistolety maszynowe PPSz-41 lub PPS kal. 7,62 mm z zapasem 426 nabojów w 6 magazynkach oraz 10 granatów odłamkowych F-1.

 

SU-76M – ZAŁOGA

składała się z 4 osób: kierowcy-mechanika, celowniczego, ładowniczego i dowódcy. Kierowca-mechanik siedział z przodu kadłuba, centralnie i sterował pojazdem za pomocą dźwigni i pedałów. Wchodził i wychodził z pojazdu przez górny właz ze sprężynowym mechanizmem otwierania. Kierowca obserwował otoczenie przez peryskop obserwacyjny umieszczony w owym włazie.

Pozostali trzej załoganci mieli swoje stanowiska w przedziale bojowym z tyłu kadłuba. Celowniczy i ładowniczy siedzieli na lewo od armaty, natomiast dowódca i radiostacja na prawo od niej. Do obserwacji pola walki dowódca używał peryskopu panoramicznego umieszczonego w prawym przednim rogu. Celowniczy miał do swojej dyspozycji peryskopowy panoramiczny przyrząd obserwacyjny Goetza. Członkowie załogi wchodzili do przedziału bojowego przez drzwiczki znajdujące się w tylnej płycie pancernej.

 

SU-76M – dane techniczno-taktyczne

Produkcja SU-76: grudzień 1942 rok – kwiecień 1943 rok

SU-76M: lipiec 1943 rok – listopad 1945 rok

Ilość 17 258 egzemplarzy

SU-76: 560 egzemplarzy

SU-76M: 16 698 egzemplarzy

Załoga 4 osoby
Masa SU-76: 11,2 tony

SU-76M: 10,5 tony

Nacisk na grunt SU-76: 0,57 kg/cm²

SU-76M: 0,55 kg/cm²

Wymiary SU-76: dł 5,00 m sz 2,74 m wys 2,20 m

SU-76M: dł 4,97 m sz 2,71 m wys 2,10 m

Napęd SU-76: dwa 4-cylindrowe, rzędowe, chłodzone cieczą silniki gaźnikowe GAZ-202 o łącznej mocy 140 KM

SU-76M: dwa 4-cylindrowe, rzędowe, chłodzone cieczą silniki gaźnikowe GAZ-203 o łącznej mocy 140 KM

Moc jednostkowa SU-76: 12,5 KM/t

SU-76M: 13,3 KM/t

Pojemność zbiorników SU-76: 400 litrów

SU-76M: 412 litrów

Spalanie na 100 km Droga:

SU-76:

SU-76M:

Teren:
Prędkość Droga:

SU-76: 45 km/h

SU-76M: 30 km/h

Teren:

SU-76: 15 km/h

SU-76M: 22 km/h

Zasięg Droga:

SU-76: 250 kilometrów

SU-76M: 320 kilometrów

Teren:

SU-76: 150 kilometrów

SU-76M: 150-200 kilometrów

Uzbrojenie Armata ZIS-3 L/42 kal. 76,2 mm + 1 km DT kal. 7,62 mm
Pancerz kadłuba SU-76: Przód 25-35 mm boki 15 mm tył 15 mm góra 7mm dno 7mm

SU-76M: Przód 25 mm boki 13-15 mm tył 15 mm góra 7mm dno 7mm

Pancerz nadbudowy Przód 25 mm boki 10 mm tył 7 mm
Pokonywane przeszkody Wzniesienia: 30º

ściana pionowa: 60 cm

brody: 90 cm

rowy i okopy: 200 cm

łamanie drzew: 30 cm

 

Źródła wiedzy:

  1. Wydawnictwo Militaria nr 260: Janusz Ledwoch „SU-76”
  2. tanks-encyklopedia.com

 

Pozdrawiam serdecznie

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga

 


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.

Komentarze

Więcej w ZSRR
IS-3 - powojenny radziecki czołg ciężki
IS-3 – powojenny radziecki czołg ciężki – opis konstrukcji

Podczas defilady zwycięstwa w Berlinie, w sierpniu 1945 roku, pojawił się nowy radziecki czołg ciężki, który wywołał prawdziwy szok wśród...

Zamknij