t-34-85 - czyli "teciak" z nowym działem - Damian Jarzyna - Czołgi świata
Pages Menu
TwitterFacebook
Categories Menu

Posted by on Maj 13, 2017 in ZSRR |

t-34-85 – czyli „teciak” z nowym działem

t-34-85 – czyli „teciak” z nowym działem

Hej, pamiętacie słynnego „Rudego” z naszego serialu „Czterej Pancerni i pies”? Wiem, że pamiętacie 🙂 Dziś chciałbym przedstawić Wam historię powstania i konstrukcję czołgu T-34-85. Zapraszam do lektury…

T-34-85 "Rudy"

Radziecki czołg T-34-85 czyli słynny „Rudy” z serialu „Czterej pancerni i pies”. zdj. kadr z filmu pl.uzbrojenie.wikia.com

 

T-34-85 – nowe czołgi niemieckie

W 1942 roku Rosjanie dyskutowali nad polepszeniem wartości bojowej czołgu T-34 poprzez poprawę podzespołów podwozia i transmisji oraz zwiększenie wyszkolenia załóg. Nie planowali wówczas jeszcze zwiększenia kalibru armaty, gdyż uważali, że Niemcy nie będą budować w najbliższym okresie lepiej opancerzonych czołgów. Jak się później okazało, Sowieci byli w dużym błędzie.

W jeszcze w grudniu 1942 roku na froncie pojawiły się pierwsze egzemplarze nowych niemieckich czołgów ciężkich Pzkpfw VI Tiger, uzbrojonych w doskonałe armaty kal. 88 mm i z pancerzem grubości do 100 mm. Znacznie przewyższały one swoich radzieckich konkurentów i szybko stały sie pogromcami czołgów.

Z kolei w lipcu 1943 roku na Łuku Kurskim zadebiutował doskonały czołg Pzkpfw V Panther, który miał dobrze ukształtowany i gruby pancerz przedni oraz potężną armatę KwK 42 L/70 kal. 75 mm, zdolną zniszczyć radzieckie czołgi nawet z dużych odległości.

Także czołgi Panzer III i Panzer IV uzbrojono w długolufowe armaty i pogrubiono im pancerz przedni (w Pz III L/M do 70 mm. w Pz IV H do 80 mm), co również dawało znaczną przewagę niemieckim czołgistom.

Po zakończeniu bitwy na Łuku Kurskim Rosjanie zdali sobie sprawę, że utracili swoją przewagę w uzbrojeniu pancernym i jeśli dalej chcą wygrać wojnę, muszą szybko stworzyć lepiej uzbrojony czołg średni. Tak narodził się pomysł modernizacji T-34…

 

T-34-85 – pierwsze modernizacje

Już w 1942 roku w Zakładach Konstrukcyjnych nr  183 powstał zmodernizowany T-34S, z nową odlewaną wieżą z wieżyczką obserwacyjną dowódcy. Dzięki wykorzystaniu nowej, pięcioprzekładniowej skrzyni biegów, polepszyła sie mobilność czołgu. Zastosowano nowy celownik TMFD-7, polepszający celność ognia. Nowe były też koła napinające, a koła jezdne otrzymały amortyzację wewnętrzną. Załoga zwiększyła się o celowniczego, a masa bojowa wzrosła z 26 do 31 ton. Dalej był to czołg uzbrojony w armatę F-34 kal. 76,2 mm.

Na podstawie czołgu T-34S w lecie 1943 roku rozpoczęto prace nad nowym, lepiej opancerzonym czołgiem średnim. Miał on mieć podobne parametry bojowe i manewrowość czołgu T-34. Oznaczono go jako T-43. Wszystkie podzespoły były wzięte z podstawowego T-34.

T-43

Czołg T-43 miał być lepiej opancerzonym następcą słynnego T-34. Uzbrojenie miało być jednak takie same. zdj. 2wojna.pl

 

Nowy projekt miał całkowicie przeprojektowany kadłub, który został pogrubiony z 45 mm do 75 mm, a ściany wieży miały po 90 mm zamiast 52 mm. Masa bojowa wzrosła przy tym z 26 do 35 ton. Pogrubienie pancerza spowodowało zabezpieczenie przed niemieckimi pociskami przeciwpancernymi – o ile ściany boczne kadłuba T-34 i KW-1 mogły zostać przebite przez armatę kal. 50 mm z odległości 700 metrów, to T-43 dopiero z 250 metrów.

Potem Rosjanie zaczęli powiększać wieżę w T-43, co spowodowało wzrost masy do 34 ton. Jednak w 1943 roku na froncie zaczęły pojawiać się lepiej uzbrojone i opancerzone czołgi niemieckie Tygrysy i Pantery, co zniwelowało wartość bojową nowego prototypu. Rosjanie doszli do słusznego wniosku, że potrzebują czołgu średniego z lepszą armatą.

 

T-34-85 – projektowanie nowej armaty

Prace nad nową armatą kal. 85 mm, przeznaczoną dla czołgu T-34, rozpoczęły się na wiosnę 1943 roku. W okresie od 15 maja do 10 czerwca Zakłady Nr 9 opracowały dwa warianty armaty kal. 85 mm – jeden dla czołgu T-34 (D-5T), drugi dla dział samobieżnych (D-5S).

Szybko okazało się, że dla nowej armaty potrzeba większej wieży. Przez jesień 1943 roku trwało montowanie armaty w nowej wieży, o szerokości podstawy 160 cm. Pod koniec grudnia przeprowadzono próby poligonowe nowego czołgu, które okazały się zadowalające.

Jednak pojawiło się kilka sporych problemów dotyczących nowego uzbrojenia. Ze względu na duże skomplikowanie armaty, jej produkcja seryjna nie mogła odpowiadać zapotrzebowaniu Armii Czerwonej. Także jej szybkostrzelność podczas jazdy nie była zadowalająca. Rosjanie potrzebowali innej, lepszej armaty.

Pod koniec października 1943 roku wydano dekret, nakazujący innym zakładom opracowanie nowej armaty kal. 85 mm dla czołgu T-34. Skonstruowano trzy różne wersje: Zakłady Nr 92 armatę ŁB-1, Centralne Biuro Konstrukcyjne Artylerii armatę S-53 oraz armatę S-50. Pierwsza armata, oznaczona jako ŁB-1, została negatywnie oceniona, ze względu na złą pracę zamka. Z kolei armata S-50 uległa uszkodzeniu już po oddaniu kilkudziesięciu strzałów, co też ją zdyskwalifikowało. Do produkcji seryjnej wybrano więc armatę S-53, która jednak też potrzebowała usunięcia niedoróbek.

 

T-34-85 – produkcja seryjna

1 stycznia 1944 roku do produkcji seryjnej i montażu w czołgu T-34 wybrano armatę S-53 kal. 85 mm. 23 stycznia, dekretem Państwowego Komitetu Obrony ZSRR nr 5020, czołg T-34-85 został włączony do uzbrojenia Armii Czerwonej.

W zakładach nr 112 w okresie od stycznia do kwietnia 1944 roku wyprodukowano 255 egzemplarzy czołgu T-34-85 z armatą D-5T, by potem przejść na produkcje czołgu z armatą S-53.

Rok 1944 1945 Po 1945 w Polsce (1952-53) Razem
Produkcja 11000 18330 Około 10 000 1380 Około 40 000

 

T-34-85 – opis konstrukcji

T-34-85 – KADŁUB

podzielony był na cztery przedziały: sterowania, bojowy, silnikowy i transmisji. Nie różnił się zbytnio od kadłuba czołgu T-34 z armatą kal. 76,2 mm z roku 1943. Grubość pancerza wynosiła 45 mm pod kątem 60º z przodu, 45 mm pod kątem 40º po bokach i 45 mm pod kątem 48º z tyłu. Od góry i od dołu maszyna była chroniona 20 mm pancerzem.

T-34-85

23 stycznia, dekretem Państwowego Komitetu Obrony ZSRR nr 5020, czołg T-34-85 został włączony do uzbrojenia Armii Czerwonej. W latach 1944-57 wyprodukowano około 40 000 egzemplarzy. zdj. wikipedia.org CC-BY-SA 2.0 autor eisenbahner z Preston, Wielka Brytania

 

T-34-85 – WIEŻA

była odlewana. Była większa i lepiej opancerzona od wieży wersji podstawowej T-34. Zamocowano ją w gnieździe na łożyskach kulkowych. Na jej dachu znajdowały się dwa włazy do wsiadania i wysiadania – jeden nad stanowiskiem ładowniczego, drugi w wieżyczce obserwacyjnej dowódcy.

W bocznych ścianach wieży było po jednym otworze do strzelania z broni ręcznej. Wieżę można było obracać elektrycznym mechanizmem obrotowym lub w sytuacjach awaryjnych ręcznie. Prędkość obrotu wynosiła 4,2 obr/min.

Grubość pancerza wynosiła 90 mm z przodu wieży, 75 mm po bokach i 52 mm z tyłu. Od góry chroniło wieżę 15 mm stali.

 

T-34-85 – PODWOZIE

było takie same jak w czołgu T-34 z armatą kal. 76,2 mm. składało się w każdej gąsienicy z 5 dużych kół jezdnych (830×150 mm) z bandażami gumowymi lub całkowicie metalowymi. Zawieszenie było oddzielne dla każdego koła i składało się z wahacza na pionowych sprężynach spiralnych  umieszczonych wewnątrz kadłuba po jego bokach. Koła napędowe (634 mm) były z tyłu a koło napinające (504 mm) z przodu gąsienicy. Gąsienice miały szerokość 550 mm, a w latach 1942-43 było to 500 mm.

 

T-34-85 – NAPĘD

był taki sam jak w czołgu T-34 z armatą kal. 76,2 mm. Stanowił go 12-cylindrowy, czterosuwowy, widlasty, chłodzony cieczą silnik wysokoprężny W-2-34 o mocy maksymalnej 500 KM przy 1800 obr/min. Rozpędzał od pojazd do prędkości maksymalnej po drodze 55 km/h, a w terenie do 25 km/h. Skrzynia biegów miała cztery przełożenia, od 1942 roku pięć.

Paliwem był olej napędowy typ DT lub gasolina typ „E”. Jego zapas znajdował się w sześciu wewnętrznych o pojemności 630 litrów i czterech zewnętrznych zbiornikach paliwa o pojemności 180 litrów.

 

T-34-85 – UZBROJENIE

główne w pierwszych kilkuset egzemplarzach czołgu T-34-85 składało się z armaty D-5T L/51.6 kal. 85 mm. Potem zmieniono ją na mniej skomplikowaną S-53 L/54,6 kal. 85 mm.  Kat podniesienia lufy wynosił od -5º do +22º  dla D-5T oraz od -5º do +25º dla S-53. Szybkostrzelność praktyczna wynosiła 5-8 strz/ min dla D-5T oraz 6-10 strz/min dla S-53.

Poniższa tabela przedstawia używane pociski do armaty:

Pocisk Masa Prędkość pocz Przebijalność pancerza ustawionego pod kątem 90º
100 m 500 m 1000 m 1500 m 2000 m
BR-365

ppanc

9,20 kg 800 m/s 119 mm 110 mm 100 mm 90 mm 80 mm
BR-365K

ppanc

9,34 kg 800 m/s 126 mm 118 mm 95 mm 75 mm 65 mm
BP-353P

podkalibrowy

5,30 kg 1050 m/s 167 mm 140 mm 110 mm 85 mm
0Z-365K

odłamkowo-burzący

9,50 kg 780 m/s Nie dotyczy

Do obrony przed piechotą wroga używano 2 karabinów maszynowych DT kal. 7,62 mm. Pierwszy umieszczony był w jarzmie kulistym z przodu kadłuba, po prawej stronie. Obsługiwał go strzelec-radiotelegrafista. Drugi był umieszczony w wieży i obsługiwał go ładowniczy.

Zapas amunicji do armaty wynosił 55 pocisków – z czego zwykle 20-35 było odłamkowo-burzących, 15-20 przeciwpancernych i 5 podkalibrowych. Zapas amunicji do karabinów maszynowych wynosił 1953 naboi. Dodatkowym uzbrojeniem załogi był pojedynczy pistolet maszynowy PPSz lub PPS z 4-6 magazynkami oraz 25 granatów ręcznych F-1.

T-34-85 w Muzeum w Poznan

UZBROJENIE
główne w pierwszych kilkuset egzemplarzach czołgu T-34-85 składało się z armaty D-5T L/51.6 kal. 85 mm. Potem zmieniono ją na mniej skomplikowaną S-53 L/54,6 kal. 85 mm. zdj. wikipedia.org autor Radomil CC-BY-SA 3.0

 

T-34-85 – ZAŁOGA

składała się z 5 osób: kierowcy-mechanika, strzelca-radiotelegrafisty, celowniczego, ładowniczego i dowódcy. Kierowca i strzelec-radiotelegrafista siedzieli z przodu kadłuba, w przedziale sterowania. Kierowca siedział z lewej strony, strzelec-radiotelegrafista, obsługujący też kar. masz., z prawej strony.

W przedziale bojowym mieli swoje stanowiska celowniczy, ładowniczy i dowódca. Ładowniczy, siedzący z prawej strony, oprócz obsługi amunicji do armaty, strzelał także z kar. masz. Dowódca siedział z lewej strony wieży i miał do swojej dyspozycji cylindryczną, odlewaną wieżyczkę obserwacyjną z pięcioma szczelinami obserwacyjnymi ze szkłem pancernym. Do obserwacji pola walki używał peryskopu odwracalnego Mk IV oraz panoramicznego przyrządu obserwacyjnego PTK-5.

 

T-34-85 – ŚRODKI ŁĄCZNOŚCI

Wyposażenie radiowe składało się z radiostacji krótkofalowej odbiorczo-nadawczej 9-RM oraz telefonu wewnętrznego TPU-3bis-F. Dodatkowo dowódca miał do swojej dyspozycji rakietnicę i chorągiewki, które w Armii Czerwonej były szeroko stosowane, w szczególności na szczeblu plutonu i kompanii pancernej.

 

T-34-85 – dane techniczno-taktyczne

Produkcja Lata 1944-57
Ilość około 40 000 egzemplarzy
Załoga 5 osób
Masa 32,2-32,5 tony
Nacisk na grunt 0,85 kg/cm²
Wymiary dł 8,10 m (6,10 m kadłub) sz 3,00 m wys 2,70 m
Napęd 12-cylindrowy, czterosuwowy, widlasty, chłodzony cieczą silnik wysokoprężny W-2-34 o mocy maksymalnej 500 KM przy 1800 obr/min
Moc jednostkowa 15,6 KM/t
Pojemność zbiorników 630 + 180 litrów
Spalanie na 100 km Droga: 200 litrów Teren: 350 litrów
Prędkość Droga: 55 km/h Teren: 25 km/h
Zasięg Droga:

290-300 kilometrów

 

Teren:

230-250 kilometrów

Uzbrojenie armata D-5T L/51.6 kal. 85 mm lub armata ZIS-S-53 L/54,6 kal. 85 mm

+ 2 km DT kal. 7,62 mm

Pancerz kadłuba Przód 45 mm (60º) boki 45 mm (40º) tył 45 mm (38º)

góra 20 mm dno 20 mm

Pancerz wieży Przód 90 mm boki 52 mm tył 52 mm góra 15 mm
Pokonywane przeszkody Wzniesienia: 20º

ściana pionowa: 73 cm

brody: 130 cm

rowy i okopy: 250 cm

 

Źródła wiedzy:

  1. Wydawnictwo Militaria nr 275: Janusz Ledwoch „T-34/85”
  2. II Wojna światowa – Encyklopedia Uzbrojenia” oprac. red. Zasieczny Andrzej Muza S.A. 2000 Wydanie I
  3. tanks-encyklopedia.com
  4. armchairgeneral.com

 

Pozdrawiam Serdecznie

Damian Jarzyna Czołgi Świata

Damian Jarzyna
autor bloga

 


Zapisz się na kurs "Najsłynniejsze czołgi świata". W nagrodę otrzymasz gratis Ebooka o broni pancernej z okresu I Wojny Światowej o wartości 20 zł.



 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.

 

Komentarze

Więcej w ZSRR
Czołg T-34 zniszczony na froncie
Czołg T-34 – legenda a realia

Witaj ponownie na moim blogu. Poprzednim razem pisałem o historii powstania i konstrukcji słynnego radzieckiego czołg T-34, a także o...

Zamknij